Ενημερώθηκε στις 6/11/2022

Το 2019 η Αμερικανική Συμβουλευτική Επιτροπή για τις πρακτικές Εμβολιασμών (ACIP), εξέδωσε την τελευταία οδηγία της, για τον εμβολιασμό κατά του Πνευμονιοκόκκου, που επιτέλους ΔΕΝ συνιστά πια, για όλους άνω των 65 ετών το εμβόλιο PCV13 (π.χ. Prevenar 13), όπως παλιότερα.

https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/pneumo/public/index.html

https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/pneumo/hcp/who-when-to-vaccinate.html

Υπάρχουν 2 τύποι εμβολίων κατά του Πνευμονιόκοκκου. Αυτά περιέχουν αντιγόνα που δημιουργούν αντισώματα που θα σκοτώσουν τα μικρόβια του Πνευμονιόκοκκου. Το ένα δημιουργεί αντισώματα κατά 13 και το άλλο κατά 23 στελεχών του Πνευμονιόκοκκου.

Το πρώτο ονομάζεται PCV13 (π.χ. Prevenar 13) (δυστυχώς μερικοί φαρμακοποιοί το αναφέρουν σαν ισόβιο δημιουργώντας σύγχυση) και το δεύτερο ονομάζεται PPSV23 (π.χ. Pneumovax 23), με 23 στελέχη.

Το PCV13 περιέχει 13 στελέχη. Τα 12 από τα στελέχη του PCV13 υπάρχουν και στο PPSV23 ενώ αυτό έχει ΜΟΝΟ ΕΝΑ διαφορετικό στέλεχος από το PPSV23 (το στέλεχος 6Α).

Αυτό έχει αποτελεσματικότητα περίπου 75% απέναντι στη διεισδυτική πνευμονιοκοκκική λοίμωξη για τα 13 στελέχη που περιέχει.

Το PPSV23 έχει 11 στελέχη επιπλέον του PCV13, συνεπώς προστατεύει από περισσότερα στελέχη του πνευμονιόκοκκου.

Αυτό έχει αποτελεσματικότητα περίπου 65% απέναντι στη διεισδυτική πνευμονιοκοκκική λοίμωξη για τα 23 στελέχη που περιέχει.

Υπ’ όψιν ότι σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από την Πορτογαλία η διεισδυτική πνευμονιοκοκκική λοίμωξη ή ΙPD στους ενήλικες, εμφανίζεται κυρίως από τα στελέχη 8 (19%), 3 (15%), 22F (7%), 14 (6%) και 19A (5%). Τα στελέχη 8 και 22F, δεν υπάρχουν στο PCV13.

 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34066862/

ΝΕΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

>>> Τον Ιανουάριο του 2022 το ACIP εξέδωσε νέες οδηγίες για τα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου, λόγω της κυκλοφορίας 2 νέων συζευγμένων εμβολίων (PCV15 και PCV20) στην Αμερική.

Σ’ αυτές αναφέρεται ότι όπου χρειάζεται (άνω των 65 ετών ή 19 ως 65 ετών με παράγοντες κινδύνου), είτε θα δοθεί το PCV15 (της Merc) και σε ένα χρόνο το PPSV23 (πολυσακχαριδικό, της Merc), είτε θα δοθεί μια μόνο δόση του PCV20 (της Pfizer).

[* Το PCV13 δεν συνιστάται πιά.

* Αν έχει ‘ήδη χορηγηθεί μια δόση του PPSV23, ίσως μπορεί να χορηγηθεί και το PCV15 ή το PCV20.

* Αν έχει ληφθεί μια δόση PCV13, τότε θα χορηγηθεί το PPSV23.]

Παρ’ όλο που το PPSV23 προστατεύει από περισσότερα στελέχη του πνευμονιόκοκκου από διεισδυτική πνευμονοκοκκική λοίμωξη, φαίνεται ότι δεν εξαλείφει την παρουσία τους από τη μύτη.

https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/pneumo/hcp/who-when-to-vaccinate.html

https://www.immunize.org/askexperts/experts_pneumococcal_vaccines.asp

ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ?

ΣΕ ΗΛΙΚΙΕΣ > 65 ΕΤΩΝ

### Όλοι πρέπει να λάβουν 1 δόση PPSV23

### Το PCV13, θα γίνει επιπλέον του PPSV23, ΜΟΝΟ:

α) Σε όσους μένουν σε ιδρύματα.

β) Σε όσους θα ταξιδέψουν σε χώρα που δεν έχει κάλυψη λόγω μειωμένης συχνότητας εμβολιασμού του PCV13 σε παιδική ηλικία. (Στη διεύθυνση http://view-hub.org/  δες το σχεδιάγραμμα πιο κάτω).

γ) Όσοι έχουν:  Χρόνια καρδιοπάθεια ή χρόνια πνευμονοπάθεια ή Σ. Διαβήτη ή χρόνια ηπατοπάθεια ή αλκοολισμό, ή είναι καπνιστές: Θα ΣΥΖΗΤΗΣΟΥΝ με το γιατρό τους αν χρειάζεται να γίνει επιπλέον ΚΑΙ το PCV13.

δ) Σε όσους έχουν: Δρεπανοκυτταρική αναιμία, ή άλλη αιμοσφαιρινοπάθεια, ή ασπληνία, ή καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος (AIDS, χρονία νεφρική ανεπάρκεια, νεφρωσικό σύνδρομο, λευχαιμία, λέμφωμα, γενικευμένο καρκίνο, χρόνια χορήγηση κορτιζόνης ή ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, μετά από ακτινοθεραπεία, μετά μεταμόσχευση, σε πολλαπλούν μυέλωμα κ.λ.π.), διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού ή έχουν εμφύτευμα κοχλία:

Θα γίνει πρώτα μια δόση PCV13 και σε > 2 μήνες μια δόση PPSV23 (αφού έχουν περάσει 5 χρόνια από την προηγούμενη δόση του PPSV23).

ΣΕ ΗΛΙΚΙΕΣ 19-64 ΕΤΩΝ

α) Όσοι παρουσιάζουν χρόνια καρδιοπάθεια, ή χρόνια πνευμονοπάθεια (εμφύσημα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή βρογχικό άσθμα), ή Σακχαρώδη Διαβήτη (όχι της κυήσεως), ή χρόνια ηπατοπάθεια ή κίρρωση, ή αλκοολισμό, ή είναι καπνιστές, συστήνεται μόνο μία δόση PPSV23, χωρίς επανάληψη του στην 5ετία. (Όχι το PCV13)

β) Όσοι παρουσιάζουν διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού ή έχουν εμφύτευμα κοχλία, συστήνεται μία δόση PCV13 και σε >2 μήνες μία δόση PPSV23.

γ) Όσοι παρουσιάζουν δρεπανοκυτταρική αναιμία, ή άλλη αιμοσφαιρινοπάθεια, ή ασπληνία, ή καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος (AIDS, χρονία νεφρική ανεπάρκεια, νεφρωσικό σύνδρομο, λευχαιμία, λέμφωμα, γενικευμένο καρκίνο, χρόνια χορήγηση κορτιζόνης ή ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, μετά από ακτινοθεραπεία, μετά μεταμόσχευση, σε πολλαπλούν μυέλωμα κ.λ.π.), συστήνεται μία δόση PCV13, μετά από >2 μήνες μία δόση PPSV23 και επανάληψη του PPSV23 σε 5 χρόνια.

# Σε όλες τις περιπτώσεις 19 ως 64 ετών που αναφέρονται πιο πάνω, θα ξαναγίνει μια δόση του PPSV23 στα 65 ή μετά τα 65 (οπωσδήποτε πρέπει να περάσουν 5 χρόνια μετά την τελευταία χορήγησή του).

# Οι δόσεις του PPSV23, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να ξεπεράσουν τις 3 σε όλη την διάρκεια της ζωής, ενώ το PCV13 δεν επιτρέπεται να γίνει 2η φορά, σε οποιαδήποτε ηλικία και να χορηγήθηκε.

# Οι παρενέργειες του ενός ή του άλλου εμβολίου δεν ξεπερνούν το 2%. Πιθανόν να προκληθούν από αυτά κεφαλαλγία, καταβολή και τοπικές αντιδράσεις στο σημείο του εμβολιασμού.

# Ας σημειωθεί ότι η αποτελεσματικότητα του PPSV23 είναι 50% ως 85% για διεισδυτική πνευμονιοκοκκική λοίμωξη και του PCV13 είναι 75% για διεισδυτική πνευμονιοκοκκική λοίμωξη και 45% για πνευμονιοκοκκική πνευμονία.

ΛΙΓΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΝΕΥΜΟΝΙΟΚΟΚΚΟ

Ο Πνευμονιόκοκκος (Streptococcus Pneumoniae) είναι ένα μικρόβιο με περισσότερα από 90 διαφορετικά στελέχη. Σχετικά λίγα από αυτά προκαλούν την λεγόμενη διεισδυτική πνευμονιοκοκκική λοίμωξη ή ΙPD (Μηνιγγίτιδα και Βακτηριαιμία). Στην Ελλάδα εμφανίζονται περίπου 900 επεισόδια ΙPD και 90 θάνατοι από αυτήν το χρόνο (κατ’ εκτίμηση, με στοιχεία Η.Π.Α., 2019)

Επίσης ο πνευμονιόκοκκος προκαλεί Πνευμονία, είτε μόνη της είτε με Μηνιγγίτιδα ή Βακτηριαιμία. Επιπλέον μπορεί να προκαλέσει ωτίτιδα (στο μέσον ους) και άλλες λοιμώξεις.

Οι παθήσεις από τον Πνευμονιόκοκκο, σκοτώνουν κάθε χρόνο περισσότερους, από όλες μαζί τις υπόλοιπες παθήσεις που μπορούν να προληφθούν με εμβόλιο.

Πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα στελέχη του Πνευμονιόκοκκου βρίσκονται στην μύτη και τον φάρυγγα υγειών ατόμων σε ποσοστό από 5% ως 70% (!).

Η Πνευμονιοκοκκική Πνευμονία εμφανίζεται σε 1 άτομο ανά 3.300 ανά έτος, στις Η.Π.Α. Μεταδίδεται μέσω σταγονιδίων στον αέρα από άτομο σε άτομο. Ο χρόνος επωάσεως (από την μόλυνση μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων) είναι 1 ως 3 μέρες. Τα συμπτώματά της είναι κυρίως πυρετός, δύσπνοια, βήχας, πόνος στον θώρακα, εξάντληση. Αυτή παρουσιάζει γενική θνητότητα περίπου 6%, στους δε ηλικιωμένους πολύ μεγαλύτερη.

Η Πνευμονιοκοκκική βακτηριαιμία εμφανίζεται στο 25% ως 30% των ασθενών με πνευμονιοκοκκική Πνευμονία και είναι βαρύτατη πάθηση.

Η Πνευμονιοκοκκική Μηνιγγίτιδα εμφανίζεται περίπου σε 1 άτομο ανά 50.000 ανά έτος στις Η.Π.Α. Τα συμπτώματα είναι κυρίως πυρετός, δυσκαμψία του αυχένα, εμετός, σύγχυση, ευερεθιστότητα, φωτοφοβία. Η θνητότητα από αυτήν είναι 30% γενικά και φτάνει ως 80% στους ηλικιωμένους.

Η θνητότητα από πνευμονιοκοκκική λοίμωξη είναι μεγαλύτερη σε όσους είναι άνω των 65 ετών, σε όσους πάσχουν από ορισμένες παθήσεις (αναφέρονται πιο πάνω) και στους καπνιστές. Το εμβόλιο χρειάζεται λοιπόν σε αυτές τις περιπτώσεις.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ:

Το εμβόλιο με τα 13 στελέχη περιέχει μόνο ένα στέλεχος πνευμονιόκοκκου, τον ορότυπο 6Α, που δεν υπάρχει στο  εμβόλιο με τα 23 στελέχη. Δηλαδή αν διενεργηθεί και αυτό επιπλέον του εμβολίου με τα 23 στελέχη, έχουμε άθροισμα 24 στελέχη.

Από επιστημονικής πλευράς, το στέλεχος 6Α προκαλεί βαρειά πνευμονοκοκκική πνευμονία σε 1 άνθρωπο ανά 80.000 πληθυσμού, περίπου, το χρόνο.  

Μια μελέτη από τη Γερμανία αναφέρει ότι την περίοδο 2011-2012 οι βαρειές πνευμονοκοκκικές λοιμώξεις από τον ορότυπο 6Α σε ενήλικες, ήταν κάτω από 2%, του συνολικού αριθμού των βαρειών πνευμονοκοκκικών λοιμώξεων των ενηλίκων.

http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0060848

Περίπου 600 άνθρωποι άνω των 65 ετών πεθαίνουν κάθε χρόνο στην Ελλάδα από τον Streptococcus Pneumoniae. Οι 12 περίπου θα πεθάνουν από τον ορότυπο 6Α.

(16.000 άνθρωποι άνω των 65 πεθαίνουν στις ΗΠΑ κάθε χρόνο από πνευμονία από τον Streptococcus Pneumoniae / 1.8% των λοιμώξεων από Streptococcus Pneumoniae στη Γερμανία στους ενήλικες, κατά το 2011-2012 οφειλόταν στον ορότυπο 6Α.)

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21397721

Η μελέτη CAPITA βάσει της οποίας έγιναν οι συστάσεις χρηματοδοτήθηκε από την εταιρία που παράγει το εμβόλιο με τα 13 στελέχη αλλά το σπουδαιότερο είναι ότι αποκλείστηκαν από αυτήν όσοι είχαν υποβληθεί στο εμβόλιο με τα 23 στελέχη. Συνεπώς κανείς δεν ξέρει αν το εμβόλιο με τα 13 στελέχη προσφέρει περισσότερη ή λιγότερη προστασία από το εμβόλιο με τα 23 στελέχη σε όσους είναι άνω των 65 ετών.

 Οι επόμενες οδηγίες του ACIP για τα εμβόλια κατά του Πνευμονιόκοκκου, αναμένονται το 2020.