Ενημερώθηκε στις 16/6/2024

Το τσιγάρο περιέχει την Νικοτίνη που είναι από τα ισχυρότερα ναρκωτικά και επιπλέον 4000 με 7000 επιπλέον ουσίες που πολλές από αυτές είναι τοξικές, καρκινογόνες και επιπλέον προκαλούν Έμφραγμα, Εγκεφαλικό, Περιφερική Αρτηριοπάθεια (στένωση καρωτίδων, αποφρακτική αρτηριοπάθεια κάτω άκρων) κλπ.

Το  ναρκωτικό Nικοτίνη προκαλεί ευφορία, ελαφρά διέγερση και αύξηση της πνευματικής συγκεντρώσεως, μέσω ειδικών υποδοχέων του εγκεφάλου, που σε μικρές δόσεις, δεν προκαλεί αξιόλογες βλάβες στην υγεία.

Δυστυχώς η κοινωνία και οι κυβερνήσεις, θεωρούν ανεκτή τη χρήση της εθιστικής νικοτίνης.

Το τσιγάρο, όμως, αποτελεί την χειρότερη-επιβλαβέστερη μέθοδο εισπνοής νικοτίνης, γιατί προσφέρει στον χρήστη και χιλιάδες τοξικές ουσίες. Από αυτές, τουλάχιστον 60 είναι καρκινογόνες.

Έτσι, επειδή οι βιομηχανίες Καπνού γνωρίζουν ότι θα μειωθούν οι πωλήσεις των καπνικών προϊόντων τους, προσπαθούν να ανακαλύψουν προϊόντα εισπνοής Νικοτίνης που να έχουν λιγότερες ποσότητες βλαβερών ουσιών ώστε να συνεχίσουν να έχουν τα ίδια ή και αυξημένα κέρδη.

Πολλές από τις εταιρίες ηλεκτρονικού τσιγάρου έχουν εξαγοραστεί από τις  βιομηχανίες Καπνού και ορισμένες βιομηχανίες Καπνού προωθούν στην αγορά συσκευές μη καύσης του καπνού, όπως το IQOS από την Philip Morris.

ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΤΣΙΓΑΡΟ

Σύμφωνα με το Αμερικανικό Κολέγιο Καρδιολογίας (ACC) και την Αμερικανική Εθνική Ακαδημία Επιστημών, Μηχανικής και Ιατρικής (NASEM):

*Το ηλεκτρονικό τσιγάρο (e-τσιγάρο) περιέχει τοξικά και καρκινογόνα σε λιγότερες ποσότητες ή και καθόλου, συγκριτικά με το τσιγάρο.

*Αν κάποιος σταματήσει τελείως το τσιγάρο και τα άλλα προϊόντα καύσης καπνού και αρχίσει το e-τσιγάρο, θα μειώσει βραχυχρόνια τις βλάβες που προκαλεί το τσιγάρο.

*Οι υπάρχουσες αποδείξεις δεν είναι επαρκείς για συμπεράσματα όσον αφορά τα μακροχρόνια αποτελέσματα στην υγεία από τη χρησιμοποίηση e-τσιγάρου, έτσι ο στόχος είναι να διακοπεί και αυτό.

Σύμφωνα με δήλωση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρίας στις 21/6/2022: Παρ’ όλο που το e-τσιγάρο, μπορεί να βοηθήσει μερικούς καπνιστές να διακόψουν το τσιγάρο, η αίγλη του στους εφήβους έχει αυξηθεί.

Τα δεδομένα που έχουμε για το e-τσιγάρο όσον αφορά τις συνέπειες του στο καρδιαγγειακό και στους πνεύμονες είναι περιορισμένα.

https://www.ahajournals.org/doi/epdf/10.1161/RES.0000000000000544

*Ακόμη και 1 κλασικό τσιγάρο ημερησίως αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

*Προς το παρόν το e-τσιγάρο δεν έχει εγκριθεί από το FDA σαν ασφαλές και αποτελεσματικό μέσο διακοπής του καπνίσματος.

*Δεν πρέπει να γίνεται ταυτόχρονη χρήση του e-τσιγάρου και του τσιγάρου (dual use).

*Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται το e-τσιγάρο μπροστά σε παιδιά.

ΤΟ IQOS

Το IQOS και οι άλλες συσκευές καπνίσματος με ζέσταμα-όχι-καύση καπνού (Heat-not-burn ή ΗΝΒ) ή heated tobacco products (HTPs)

* Προς το παρόν δεν γνωρίζουμε για την βλάβη στην υγεία από αυτά τα προϊόντα ΗΝΒ καπνού.

* Το FDA έχει λίστα 93 ουσιών που προκαλούν βλάβη ή είναι πιθανώς βλαπτικά (harmful or potentially harmful constituents ή HPHCs).

* Η εταιρία Philip Morris International, έχει κατασκευάσει ένα προϊόν ΗΝΒ καπνίσματος, το IQOS (‘I Quit Ordinary Smoking’) στο οποίο οι 40 από τις ουσίες HPHCs του FDA, είναι μειωμένες συγκριτικά με του κανονικού τσιγάρου.

* Όμως 56 άλλες ουσίες (που δεν περιλαμβάνονται στη λίστα HPHCs του FDA) είναι αυξημένες στο IQOS συγκριτικά με του κανονικού τσιγάρου.

* Τα αποτελέσματα στην υγεία των ανθρώπων από αυτές τις 56 ουσίες, δεν είναι γνωστά.

http://www.onlinejacc.org/content/early/2018/11/29/j.jacc.2018.10.027?_ga=2.3797040.1833693998.1544469803-1324303258.1544469803

https://tobaccocontrol.bmj.com/content/27/Suppl_1/s30?ijkey=38226bb5e6b9c0ecaf6921fa1471ee89129383ca&keytype2=tf_ipsecsha

ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

α) Από το FDA και τον ΕΟΦ έχουν εγκριθεί για την διακοπή του τσιγάρου φάρμακα όπως η Varenicline (Champix) που είναι μερικώς αγωνιστής υποδοχέων νικοτίνης, στον εγκέφαλο. Επίσης η Bupropion που είναι αντικαταθλιπτικό φάρμακο (λιγότερο αποτελεσματική, συγκριτικά με τη Varenicline).

Τα ανωτέρω φάρμακα μειώνουν τα συμπτώματα στέρησης από την διακοπή του κλασσικού τσιγάρου.

Ξεκινά κάποιος που θέλει να διακόψει το τσιγάρο τη Varenicline και σε 14 μέρες σταματά να καπνίζει. Σε άλλους 2,5 μήνες σταματά το φάρμακο.

Να σημειωθεί ότι κανένα φάρμακο, δεν στερείται παρενεργειών (πιθανώς διαταραχές συμπεριφοράς και ναυτία). Η επιτυχία της στο 6μηνο, είναι περίπου 2,5 φορές, μεγαλύτερη από του ψευδοφαρμάκου.

β) Επίσης έχουν εγκριθεί για τη διακοπή του τσιγάρου, (nicotine replacement therapy – NRT) αυτοκόλλητα ή τσίχλες ή σπρέι νικοτίνης ή παστίλιες νικοτίνης που με την προοδευτική- διαδοχική χρήση μορφών με μικρότερη ποσότητά της, βοηθούν να μην παρουσιαστεί το σύνδρομο στερήσεώς της (π.χ. αυτοκόλλητο 15 mg για 15 μέρες, μετά των 10 mg για άλλες 15 μέρες και τέλος των 5 mg για 2 μήνες) .

Αυτά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα με καπνικά προιόντα ούτε σε εγκύους. Περισσότερες πληροφορίες για την NRT υπάρχουν στην ακόλουθη διεύθυνση:

https://www.cancer.org/healthy/stay-away-from-tobacco/guide-quitting-smoking/nicotine-replacement-therapy.html

Η πιθανότητα επιτυχίας, δηλαδή διακοπής του καπνίσματος στο 6μηνο από την έναρξη της χρήσης του αυτοκόλλητου, είναι σχεδόν διπλάσια (1,8 φορές μεγαλύτερη) συγκριτικά με του ψευδοφαρμάκου.

Ο συνδυασμός αυτοκόλλητων νικοτίνης με τη Varenicline έχει περίπου 3πλάσια αποτελεσματικότητα από τα ψευδοφάρμακα.

>> Σε σύγκριση τυχαιοποιημένων μελετών (2024) βρέθηκε ότι η πιθανότητα διακοπής του καπνίσματος στο 6μηνο, συγκριτικά με ψευδοφάρμακο ήταν: 2.37 φορές πιθανότερη με ηλεκτρονικό τσιγάρο που περιέχει νικοτίνη, 2.33 φορές πιθανότερη με Varenicline, 2.21 φορές πιθανότερη με Cytisine (με δράση παρόμοια της Varenicline) και μόνο 1.43 φορές πιθανότερη με Bupropion.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK602607/

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ

# Το e-τσιγάρο (αν δεν περιέχει αρωματικές ουσίες) περιέχει τοξικά και καρκινογόνα σε λιγότερες ποσότητες ή και καθόλου, συγκριτικά με το τσιγάρο.

# Το IQOS (και οι άλλες συσκευές ΗΝΒ), έχει μερικές τοξικές και καρκινογόνες ουσίες σε μικρότερες ποσότητες και άλλες ουσίες (που δεν γνωρίζουμε το αποτέλεσμα τους στην υγεία) σε αυξημένες ποσότητες συγκριτικά με το τσιγάρο.

# Πριν αρχίσει κάποιος το e-τσιγάρο για να διακόψει τελείως το τσιγάρο, εννοείται ότι πρέπει να δοκιμάσει με άλλες εγκεκριμένες μεθόδους την διακοπή του τσιγάρου, δηλαδή τον συνδυασμό αυτοκόλλητων Νικοτίνης μαζί με Varenicline.

# Αν κάποιος αποφασίσει να διακόψει τελείως το τσιγάρο και να πάρει το ναρκωτικό Νικοτίνη, από το e-τσιγάρο, αποφεύγει ή εισπνέει σε μικρότερες ποσότητες τις 7000 άλλες ουσίες που υπάρχουν στο τσιγάρο.

# Όμως πρέπει να διακόψει σιγά-σιγά και το e-τσιγάρο, γιατί τα μακροχρόνια αποτελέσματα στην υγεία από αυτό, ακόμη δεν είναι γνωστά.

# Το e-τσιγάρο δεν πρέπει να πωλείται σε μικρότερους των 18 ετών και αν κάποιος το χρησιμοποιεί δεν πρέπει να το κάνει μπροστά σε παιδιά.

# Ο προβληματισμός οφείλεται στο γεγονός ότι το e-τσιγάρο από τη μία μπορεί να ωθήσει μαθητές στο ναρκωτικό νικοτίνη, από την άλλη μπορεί να βοηθήσει καπνιστές (που δοκίμασαν και απέτυχαν ή δεν θέλουν να δοκιμάσουν τις εγκεκριμένες μεθόδους διακοπής του τσιγάρου) με πρόβλημα υγείας να διακόψουν το τσιγάρο (πρόβλημα υγείας = παθήσεις πνεύμονα, καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνος πνεύμονα κλπ).

Ένα εξαιρετικό άρθρο για το θέμα δημοσίευσε, στο Therapeutic Advances in Respiratory Disease, τον Δεκέμβριο του 2017 ο Κωνσταντίνος Φαρσαλινός.

https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1753465817744960

Ενημερώθηκε στις 16/6/2024

Προχθές δημοσιεύτηκε μια μελέτη στο περιοδικό Environmental Health Perspectives που αναλύει την περιεκτικότητα των διαλυμάτων νικοτίνης σε 3 χημικές ουσίες που μπαίνουν για να δώσουν άρωμα στο ηλεκτρονικό τσιγάρο. Η μια είναι η Diacetyl, η άλλη είναι η Acetoin και η τελευταία είναι η 2,3-Pentanedione.

Στα 51 δείγματα που ελέγχθηκαν τα 39 είχαν Diacetyl, τα 23 είχαν 2,3-Pentanedione και τα 46 είχαν Acetoin. Μόνο 4 δείγματα από τα 51 δεν είχαν κανένα από τα 3 χημικά αρωματικά.

Αυτές οι χημικές ουσίες είναι εγκεκριμένες μεν σαν συστατικά τροφών, αλλά όχι για εισπνοή.

Για την Diacetyl γνωρίζουμε ήδη ότι προκαλεί βλάβη εισπνεόμενη, για τις άλλες δυο προς το παρόν δεν γνωρίζουμε πόση βλάβη προκαλούν σε μακροχρόνια εισπνοή τους.

Καλό είναι αν κάποιος θέλει να χρησιμοποιεί το ηλεκτρονικό τσιγάρο να αποφεύγει αυτές τις αρωματικές ουσίες, αποφεύγοντας τα διαλύματα με αρώματα.

http://ehp.niehs.nih.gov/wp-content/uploads/advpub/2015/12/ehp.1510185.acco.pdf

Για το ίδιο θέμα ο δικός μας Κ. Φαρσαλινός από το Ωνάσειο, δημοσίευσε πρόσφατα στο Nicotine & Tobacco Research, τα ευρήματα από την περιεκτικότητα σε ηλεκτρονικά τσιγάρα από την Ευρώπη και τις Η.Π.Α. της Diacetyl και της 2,3-Pentanedione.

Όσον αφορά την Diacetyl, η ποσότητα της είναι 100 φορές μικρότερη στο ηλεκτρονικό τσιγάρο συγκρινόμενη με το τσιγάρο.

Όσον αφορά την 2,3-Pentanedione, η ποσότητα της είναι 10 φορές μικρότερη στο ηλεκτρονικό τσιγάρο συγκρινόμενη με το τσιγάρο.

Ο μέσος όρος των δειγμάτων είχε μικρότερη ημερήσια έκθεση σ’ αυτές, από τα όρια του Αμερικανικού Εθνικού Ινστιτούτου Επαγγελματικών Κινδύνων και Ασφάλειας (NIOSH), όμως περίπου το 24% των δειγμάτων της πρώτης και το 21% των δειγμάτων της δεύτερης, υπερέβαιναν κατά 5 φορές τα όρια του NIOSH.

http://ntr.oxfordjournals.org/content/17/2/168.full.pdf

Πρόσφατα, τον Αύγουστο του 2015, η Αγγλική κυβέρνηση εξέδωσε οδηγίες για το ηλεκτρονικό τσιγάρο, μέσω του οργανισμού Public Health England.

Σ’ αυτές αναφέρεται ότι σύμφωνα με τις σημερινές γνώσεις, όποιος καπνιστής διακόπτει το κάπνισμα και αρχίζει το ηλεκτρονικό τσιγάρο μειώνει δραματικά τους κινδύνους για την υγεία του, με την προϋπόθεση να μην βάζει τη μέγιστη ισχύ στη συσκευή του ηλεκτρονικού τσιγάρου κατά την διάρκεια που οι “εισπνοές” διαρκούν πάνω από 3 δευτερόλεπτα και επίσης ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι περίπου 95% ασφαλέστερο από το τσιγάρο.

https://www.gov.uk/government/publications/e-cigarettes-an-evidence-update

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΤΣΙΓΑΡΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η διακοπή του καπνίσματος είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να προσφέρει κάποιος στον εαυτό του. Διακόπτοντας το τσιγάρο μειώνει πολύ τον κίνδυνο για έμφραγμα μυοκαρδίου, για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, για καρκίνο του πνεύμονα, για χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια και για αποφρακτική αρτηριοπάθεια των κάτω άκρων. Πολλοί θέλουν να διακόψουν το τσιγάρο αλλά δεν μπορούν λόγω του ότι η νικοτίνη που περιέχεται σε αυτό είναι εθιστική-ναρκωτική ουσία.

Η εθιστική νικοτίνη είναι μια ουσία η οποία προκαλεί ευφορία, ελαφρά διέγερση και αύξηση της πνευματικής συγκεντρώσεως, μέσω ειδικών υποδοχέων του εγκεφάλου, που σε μικρές δόσεις, δεν προκαλεί αξιόλογες βλάβες στην υγεία. Η κοινωνία, οι κυβερνήσεις, θεωρούν ανεκτή τη χρήση της εθιστικής νικοτίνης.

Το τσιγάρο, όμως, αποτελεί την χειρότερη-επιβλαβέστερη μέθοδο εισπνοής νικοτίνης, γιατί προσφέρει στον χρήστη και χιλιάδες τοξικές ουσίες (πάνω από 4.000). Από αυτές, τουλάχιστον 60 είναι καρκινογόνες.

>> Σε σύγκριση τυχαιοποιημένων μελετών βρέθηκε ότι η πιθανότητα διακοπής του καπνίσματος στο 6μηνο, συγκριτικά με ψευδοφάρμακο ήταν: 2.37 φορές πιθανότερη με ηλεκτρονικό τσιγάρο που περιέχει νικοτίνη, 2.33 φορές πιθανότερη με Varenicline, 2.21 φορές πιθανότερη με Cytisine (με δράση παρόμοια της Varenicline) και μόνο 1.43 φορές πιθανότερη με Bupropion.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK602607/

Το 2003 ένας Κινέζος φαρμακοποιός, ο Hon Lik, βλέποντας τον καπνιστή πατέρα του να πεθαίνει από καρκίνο του πνεύμονα σκέφτηκε πώς να εφεύρει μια συσκευή για εισπνοή μόνο της νικοτίνης χωρίς τα υπόλοιπα χιλιάδες βλαβερά συστατικά του τσιγάρου. Έτσι εφηύρε-κατασκεύασε το ηλεκτρονικό τσιγάρο που περιλάμβανε ένα δοχείο με διάλυμα νικοτίνης και έναν πιεζοηλεκτρικό μηχανισμό δημιουργίας υπερήχων, ώστε να μετατρέπεται το διάλυμα, σε νέφος μικροσταγονιδίων ατμού για εισπνοή.

Αργότερα ο μηχανισμός δημιουργίας του “νέφους”, άλλαξε από πιεζοηλεκτρικός, σε σύρμα πυρακτώσεως που θερμαινόμενο με μπαταρία, ατμοποιεί το διάλυμα σε νέφος μικροσταγονιδίων.

Σήμερα το διάλυμα εκτός από Νικοτίνη, περιέχει φυτική γλυκερίνη ή προπυλενογλυκόλη (Propylene Glycol) ή και τα δύο, νερό και εγκεκριμένα αρωματικά. Η νικοτίνη περιέχεται στο διάλυμα, σε διάφορες συγκεντρώσεις-πυκνότητες, π.χ. 8 ή 16 ή 24 mg/ml. Επίσης υπάρχει και διάλυμα χωρίς νικοτίνη.

Η εισπνεόμενη προπυλενογλυκόλη ή/και φυτική γλυκερίνη που περιέχονται στο ηλεκτρονικό τσιγάρο έχουν εγκριθεί σαν συστατικά τροφίμων και φαρμάκων. Μπορούν μόνο να προκαλέσουν ερεθισμό των αεραγωγών οδών, εισπνεόμενα.

Για τα εγκεκριμένα αρωματικά, δεν ξέρουμε ακριβώς τι συμβαίνει σε μακροχρόνια εισπνοή τους στην υγεία εκτός από την Diacetyl (που βρέθηκε ότι σε εργαζόμενους σε βιοτεχνίες που χρησιμοποιούν αυτή την ουσία προκαλεί βρογχιολίτιδα), γι’ αυτό μερικές εταιρείες δεν την χρησιμοποιούν πια.

Στον “ατμό” του ηλεκτρονικού τσιγάρου περιέχονται επίσης ελάχιστες ποσότητες βαρέων μετάλλων (κυρίως νικελίου, μολύβδου, καδμίου), που προέρχονται από το σύρμα πυρακτώσεως και τις μεταλλικές συγκολλήσεις του. Οι συγκεντρώσεις αυτές είναι παρόμοιες με αυτές σε εισπνεόμενο διάλυμα νικοτίνης (Goniewicz et al, T.C. on line-6/3/2013) Η πιθανή βλάβη από τα εισπνεόμενα μικροσωματίδια των βαρέων μετάλλων, αν υπάρχει, θα φανεί μετά από πολλά χρόνια χρήσης του ηλεκτρονικού τσιγάρου.

Οι νιτροζαμίνες, καρκινογόνες ουσίες του τσιγάρου, υπάρχουν μερικές φορές και στο ηλεκτρονικό τσιγάρο, από προσμίξεις, αλλά σε ποσότητα πολύ μικρότερη του ενός χιλιοστού της ποσότητας που υπάρχει στο τσιγάρο.

Οι καρκινογόνοι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και το μονοξείδιο του άνθρακα, (αέριο δηλητήριο που συνδέεται στέρεα με την αιμοσφαιρίνη, δημιουργώντας την άχρηστη ανθρακυλαιμοσφαιρίνη και μειώνοντας την χρήσιμη αιμοσφαιρίνη), που υπάρχουν στο τσιγάρο, δεν ανευρίσκονται στο ηλεκτρονικό τσιγάρο.

ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Από το FDA και τον ΕΟΦ έχουν εγκριθεί για την διακοπή του τσιγάρου φάρμακα όπως η Varenicline (Champix) που είναι μερικώς αγωνιστής υποδοχέων νικοτίνης, στον εγκέφαλο. Επίσης η Bupropion που είναι αντικαταθλιπτικό φάρμακο (λιγότερο αποτελεσματική, συγκριτικά με τη Varenicline). Τα ανωτέρω φάρμακα μειώνουν τα συμπτώματα στερήσεως από την διακοπή του κλασσικού τσιγάρου. Ξεκινά κάποιος που θέλει να διακόψει το τσιγάρο τη Varenicline και σε 14 μέρες σταματά να καπνίζει. Σε άλλους 2,5 μήνες σταματά το φάρμακο. Η κυρίως παρενέργεια της ήταν η ναυτία.

Η επιτυχία της στο 6μηνο, είναι περίπου 2,5 φορές, μεγαλύτερη από του ψευδοφαρμάκου κατά την Kate Cahill et al. (JAMA :2014 311:193-194, 8/1/2014). Στην ίδια δημοσίευση, ο συνδυασμός αυτοκόλλητων νικοτίνης με τη Varenicline είχε περίπου 3πλάσια αποτελεσματικότητα από τα ψευδοφάρμακα. (Για τους μη γιατρούς, πάντα συγκρίνεται η αποτελεσματικότητα και οι παρενέργειες ενός φαρμάκου με ένα ψευδοφάρμακο).

Επίσης έχουν εγκριθεί για τη διακοπή του τσιγάρου, αυτοκόλλητα ή τσίχλες ή σπρέι νικοτίνης που με την προοδευτική- διαδοχική χρήση μορφών με μικρότερη ποσότητά της, βοηθούν να μην παρουσιαστεί το σύνδρομο στερήσεώς της (π.χ. αυτοκόλλητο 15 mg για 15 μέρες, μετά των 10 mg για άλλες 15 μέρες και τέλος των 5 mg για 2 μήνες) . Η νικοτίνη που υπάρχει σε αυτά είναι μικρής ποσότητας και έτσι δεν προκαλεί αξιόλογες βλάβες. Η πιθανότητα επιτυχίας, δηλαδή διακοπής του καπνίσματος στο 6μηνο από την έναρξη της χρήσης του αυτοκόλλητου, είναι σχεδόν διπλάσια (1,8 φορές μεγαλύτερη) συγκριτικά με του ψευδοφαρμάκου. Δεν έχουμε ενδείξεις ότι αυτά προκαλούν έμφραγμα.

Κατά τη γνώμη μου, ίσως ο καλύτερος τρόπος για να διακόψει ένας καπνιστής το τσιγάρο είναι με την ταυτόχρονη χρησιμοποίηση τριών μεθόδων. α) Της Varenicline (ή της Bupropion) και διακοπή του τσιγάρου 14 μέρες μετά την έναρξή της, β) Την τοποθέτηση αυτοκολλήτων νικοτίνης, τη μέρα διακοπής του καπνίσματος και γ) Ίσως την έναρξη χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου χωρίς νικοτίνη, πάλι τη μέρα διακοπής του καπνίσματος. Το τελευταίο χρειάζεται για να παραμείνει η τελετουργία – διαδικασία της τοποθέτησης του τσιγάρου στο στόμα και της βαθειάς εισπνοής του, που είναι από μόνη της εθιστική συνήθεια.

ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: α) Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο, είναι πολύ ασφαλέστερο του κανονικού τσιγάρου, με την προϋπόθεση να μην χρησιμοποιείται η μέγιστη ισχύς στη συσκευή του ηλεκτρονικού τσιγάρου και επίσης καλύτερα να αποφεύγονται τα διαλύματα που περιέχουν αρωματικές ουσίες.

Και β) Όποιος καπνιστής διακόπτει το κάπνισμα και αρχίζει το ηλεκτρονικό τσιγάρο μειώνει δραματικά τους κινδύνους για την υγεία του.

Ενημερώθηκε στις 16/6/ 2024

Η διακοπή του καπνίσματος είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να προσφέρει κάποιος στον εαυτό του. Διακόπτοντας το τσιγάρο μειώνει πολύ τον κίνδυνο για έμφραγμα μυοκαρδίου, για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, για καρκίνο του πνεύμονα, για χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια και για αποφρακτική αρτηριοπάθεια των κάτω άκρων. Πολλοί θέλουν να διακόψουν το τσιγάρο αλλά δεν μπορούν λόγω του ότι η νικοτίνη που περιέχεται σε αυτό είναι εθιστική-ναρκωτική ουσία.

Η εθιστική νικοτίνη είναι μια ουσία η οποία προκαλεί ευφορία, ελαφρά διέγερση και αύξηση της πνευματικής συγκεντρώσεως, μέσω ειδικών υποδοχέων του εγκεφάλου, που σε μικρές δόσεις, δεν προκαλεί αξιόλογες βλάβες στην υγεία. Η κοινωνία, οι κυβερνήσεις, θεωρούν ανεκτή τη χρήση της εθιστικής νικοτίνης. Το τσιγάρο, όμως, αποτελεί την χειρότερη-επιβλαβέστερη μέθοδο εισπνοής νικοτίνης, γιατί προσφέρει στον χρήστη και χιλιάδες τοξικές ουσίες (πάνω από 4.000). Από αυτές, τουλάχιστον 60 είναι καρκινογόνες.

>> Σε σύγκριση τυχαιοποιημένων μελετών (2024) βρέθηκε ότι η πιθανότητα διακοπής του καπνίσματος στο 6μηνο, συγκριτικά με ψευδοφάρμακο ήταν: 2.37 φορές πιθανότερη με ηλεκτρονικό τσιγάρο που περιέχει νικοτίνη, 2.33 φορές πιθανότερη με Varenicline, 2.21 φορές πιθανότερη με Cytisine (με δράση παρόμοια της Varenicline) και μόνο 1.43 φορές πιθανότερη με Bupropion.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK602607/

Το 2003 ένας Κινέζος φαρμακοποιός, ο Hon Lik, βλέποντας τον καπνιστή πατέρα του να πεθαίνει από καρκίνο του πνεύμονα σκέφτηκε πώς να εφεύρει μια συσκευή για εισπνοή μόνο της νικοτίνης χωρίς τα υπόλοιπα χιλιάδες βλαβερά συστατικά του τσιγάρου. Έτσι εφηύρε-κατασκεύασε το ηλεκτρονικό τσιγάρο που περιλάμβανε ένα δοχείο με διάλυμα νικοτίνης και έναν πιεζοηλεκτρικό μηχανισμό δημιουργίας υπερήχων, ώστε να μετατρέπεται το διάλυμα, σε νέφος μικροσταγονιδίων ατμού για εισπνοή.

Αργότερα ο μηχανισμός δημιουργίας του “νέφους”, άλλαξε από πιεζοηλεκτρικός, σε σύρμα πυρακτώσεως που θερμαινόμενο με μπαταρία, ατμοποιεί το διάλυμα σε νέφος μικροσταγονιδίων. Σήμερα το διάλυμα εκτός από Νικοτίνη, περιέχει φυτική γλυκερίνη ή Propylene Glycol (προπυλενογλυκόλη) ή και τα δύο, νερό και εγκεκριμένα αρωματικά. Η νικοτίνη περιέχεται στο διάλυμα, σε διάφορες συγκεντρώσεις-πυκνότητες, π.χ. 8 ή 16 ή 24 mg/ml. Επίσης υπάρχει και διάλυμα χωρίς νικοτίνη.

Οι μηχανισμοί των ηλεκτρονικών τσιγάρων προέρχονται από πολλές διαφορετικές εταιρείες και δεν είναι ίδιοι, έτσι δεν έχουν την ίδια ακρίβεια και ασφάλεια. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ότι συχνά, δεν αντιστοιχεί η ποσότητα της νικοτίνης που αναγράφεται στο ανταλλακτικό δοχείο, με αυτήν που περιμένει κανείς να βρίσκεται σε μια εισπνοή του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Γι’ αυτό αναμένεται στο μέλλον να επιβληθεί ένας ενιαίος μηχανισμός ατμοποιήσεως, παγκοσμίως. Επίσης το ανταλλακτικό δοχείο πρέπει να ελέγχεται για προσμίξεις άλλων ουσιών και να περιέχει ακριβώς ότι αναγράφεται σ’ αυτό.

Η εισπνεόμενη προπυλενογλυκόλη ή/και φυτική γλυκερίνη που περιέχονται στο ηλεκτρονικό τσιγάρο έχουν εγκριθεί σαν συστατικά τροφίμων και φαρμάκων. Μπορούν μόνο να προκαλέσουν ερεθισμό των αεραγωγών οδών, εισπνεόμενα. Για τα εγκεκριμένα αρωματικά, δεν ξέρουμε ακριβώς τι συμβαίνει σε μακροχρόνια εισπνοή τους (πιθανότατα, δεν προκαλούν βλάβη) στην υγεία εκτός από την Diacetyl (που βρέθηκε ότι σε εργαζόμενους σε βιοτεχνίες που χρησιμοποιούν αυτή την ουσία προκαλεί βρογχιολίτιδα), γι’ αυτό οι περισσότερες εταιρείες δεν την χρησιμοποιούν πια. Στον “ατμό” του ηλεκτρονικού τσιγάρου περιέχονται ελάχιστες ποσότητες βαρέων μετάλλων (κυρίως νικελίου, μολύβδου, καδμίου), που προέρχονται από το σύρμα πυρακτώσεως και τις μεταλλικές συγκολλήσεις του. Οι συγκεντρώσεις αυτές είναι παρόμοιες με αυτές σε εισπνεόμενο διάλυμα νικοτίνης (Goniewicz et al, T.C. on line-6/3/2013) Η πιθανή βλάβη από τα εισπνεόμενα μικροσωματίδια των βαρέων μετάλλων, αν υπάρχει, θα φανεί μετά από πολλά χρόνια χρήσης του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Οι νιτροζαμίνες, καρκινογόνες ουσίες του τσιγάρου, υπάρχουν μερικές φορές και στο ηλεκτρονικό τσιγάρο, από προσμίξεις, αλλά σε ποσότητα πολύ μικρότερη του ενός χιλιοστού της ποσότητας που υπάρχει στο τσιγάρο. Οι καρκινογόνοι πολύκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και το μονοξείδιο του άνθρακα, (αέριο δηλητήριο που συνδέεται στέρεα με την αιμοσφαιρίνη, δημιουργώντας την άχρηστη ανθρακυλαιμοσφαιρίνη και μειώνοντας την χρήσιμη αιμοσφαιρίνη), που υπάρχουν στο τσιγάρο, δεν ανευρίσκονται στο ηλεκτρονικό τσιγάρο. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο, είναι πολύ ασφαλέστερο του τσιγάρου.

Μέχρι σήμερα το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν έχει εγκριθεί από τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων (FDA) ούτε τον Ελληνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) σαν μέθοδος για την διακοπή του καπνίσματος. Να σημειωθεί ότι υπάρχει μεγάλη ανησυχία όσον αφορά τη χρησιμοποίηση του ηλεκτρονικού τσιγάρου, από μαθητές, λόγω του κινδύνου εθισμού τους στη νικοτίνη, γι’ αυτό είναι επιτακτικό να υπάρχουν κυρώσεις, σε όσους ενδεχομένως το πουλούν σε ανηλίκους. Το FDA, εκτιμά ότι υπάρχει επίσης πρόβλημα διπλής χρήσης (dual use), δηλαδή μερικοί το ξεκινούν για να διακόψουν το τσιγάρο, δεν το καταφέρνουν και συνεχίζουν και με τα δύο. Βέβαια, αν κάποιος καταφέρει να καπνίζει τα μισά μόνο τσιγάρα, όφελος έχει, γιατί επιτυγχάνει να μειωθεί στο μισό η ποσότητα των εισπνεόμενων βλαβερών συστατικών (πάνω από 4000 όπως προαναφέρθηκε), ενώ η συνολική (κλασσικού και ηλεκτρονικού τσιγάρου) εισπνεόμενη ποσότητα νικοτίνης είναι ίδια ή λιγότερη. Ο ΕΟΦ θεωρεί σαν φάρμακο τα ανταλλακτικά των ηλεκτρονικών τσιγάρων που περιέχουν νικοτίνη και τα έχει απαγορεύσει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση με πρόσφατη οδηγία δεν τα θεωρεί ότι υπάγονται στα φάρμακα και τα επιτρέπει με μέγιστη όμως ποσότητα νικοτίνης τα 20 mg/ml υγρού, φτάνει να μην αναγράφουν ότι βοηθούν στην διακοπή του καπνίσματος.

Να σημειωθεί ότι οι μεγαλύτερες Αμερικανικές εταιρείες καπνού εξαγοράζουν συνεχώς τις βιοτεχνίες – βιομηχανίες παραγωγής ηλεκτρονικού τσιγάρου, προσδοκώντας αύξηση των κερδών από αυτό, σε περίπτωση μείωσης των κερδών τους από τις πωλήσεις των κλασσικών τσιγάρων (Circulation 2014:129:1972-1986).

Από το FDA και τον ΕΟΦ έχουν εγκριθεί για την διακοπή του τσιγάρου φάρμακα όπως η Varenicline (Champix) που είναι μερικώς αγωνιστής υποδοχέων νικοτίνης, στον εγκέφαλο. Επίσης η Bupropion που είναι αντικαταθλιπτικό φάρμακο (λιγότερο αποτελεσματική, συγκριτικά με τη Varenicline). Τα ανωτέρω φάρμακα μειώνουν τα συμπτώματα στερήσεως από την διακοπή του κλασσικού τσιγάρου. Ξεκινά κάποιος που θέλει να διακόψει το τσιγάρο τη Varenicline και σε 14 μέρες σταματά να καπνίζει. Σε άλλους 2,5 μήνες σταματά το φάρμακο. Η κυρίως παρενέργεια της ήταν η ναυτία. Η επιτυχία της στο 6μηνο, είναι περίπου 2,5 φορές, μεγαλύτερη από του ψευδοφαρμάκου. (jama:2014 311:193-194 8/1/2014 Kate Cahill et al). Στην ίδια δημοσίευση, ο συνδυασμός αυτοκόλλητων νικοτίνης με τη Varenicline είχε περίπου 3πλάσια αποτελεσματικότητα των ψευδοφαρμάκων.

(Για τους μη γιατρούς, πάντα συγκρίνεται η αποτελεσματικότητα και οι παρενέργειες ενός φαρμάκου με ένα ψευδοφάρμακο).

Επίσης έχουν εγκριθεί για τη διακοπή του τσιγάρου, αυτοκόλλητα ή τσίχλες νικοτίνης που με την προοδευτική- διαδοχική χρήση μορφών με μικρότερη ποσότητά της, βοηθούν να μην παρουσιαστεί το σύνδρομο στερήσεώς της (π.χ. αυτοκόλλητο 15 mg για 15 μέρες, μετά των 10 mg για άλλες 15 μέρες και τέλος των 5 mg για 2 μήνες) . Η νικοτίνη που υπάρχει σε αυτά είναι μικρής ποσότητας και έτσι δεν προκαλεί αξιόλογες βλάβες. Η πιθανότητα επιτυχίας, δηλαδή διακοπής του καπνίσματος στο 6μηνο από την έναρξη της χρήσης του αυτοκόλλητου, είναι σχεδόν διπλάσια (1,8 φορές μεγαλύτερη) συγκριτικά με του ψευδοφαρμάκου (jama:2014 311:193-194 8/1/2014 Kate Cahill et al). Δεν έχουμε ενδείξεις ότι αυτά προκαλούν έμφραγμα.

Μια πρόσφατη, η πιο αξιόπιστη μέχρι στιγμής, τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη μελέτη από τη Νέα Ζηλανδία (theLancet 382,1629-1637, 16/11/2013 C. Bullen et al) μελέτησε ανθρώπους που ήθελαν να διακόψουν το τσιγάρο και τους χώρισε σε 3 ομάδες. Η πρώτη ομάδα, 289 άτομα, χρησιμοποιούσε ηλεκτρονικό τσιγάρο με ποσότητα 16 mg/ml. Η δεύτερη ομάδα, 295 άτομα, χρησιμοποιούσε αυτοκόλλητα νικοτίνης με ποσότητα 21 mg/ 16 ώρες. Η τρίτη ομάδα, 73 άτομα, χρησιμοποιούσε ηλεκτρονικό τσιγάρο με μηδέν νικοτίνη. Η μελέτη διήρκησε 3 μήνες. Έξι μήνες από την έναρξη της μελέτης, η αποχή από το τσιγάρο ήταν 7,3 % – 5,8% – 4,1 % αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα αυτά δεν ήταν στατιστικώς σημαντικά. Όμως επιτεύχθηκε από σημαντικό αριθμό ατόμων, το 57 % των ατόμων της πρώτης ομάδας, το 41 % των ατόμων της δεύτερης ομάδας και το 45 % των ατόμων της τρίτης ομάδας. μείωση του αριθμού των καπνιζομένων τσιγάρων στά μισά και λιγότερα.

Κατά τη γνώμη μου, ίσως ο καλύτερος τρόπος για να διακόψει ένας καπνιστής το τσιγάρο είναι με την ταυτόχρονη χρησιμοποίηση τριών μεθόδων. α) Της Varenicline (ή της Bupropion) και διακοπή του τσιγάρου 14 μέρες μετά την έναρξή της, β) Την τοποθέτηση αυτοκολλήτων νικοτίνης, τη μέρα διακοπής του καπνίσματος και γ) Τη έναρξη χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου χωρίς νικοτίνη, πάλι τη μέρα διακοπής του καπνίσματος. Το τελευταίο χρειάζεται για να παραμείνει η τελετουργία – διαδικασία της τοποθέτησης του τσιγάρου στο στόμα και της βαθειάς εισπνοής του, που είναι από μόνη της εθιστική συνήθεια (ίσως θυμίζει το βύζαγμα της μάνας). Εννοείται ότι πρέπει να γίνει μελέτη με μεγάλο αριθμό ατόμων, για να φανούν τα αποτελέσματα, έξη μήνες μετά.