Το ανοσοποιητικό μας σύστημα, πέρα από την εξόντωση των εισβολέων μικροοργανισμών, έχει και μια άλλη πολύ σπουδαία αποστολή, να θυμάται τους προηγούμενους εισβολείς και να ανταποκρίνεται άμεσα και ισχυρά για να τους εξοντώσει αν υπάρξει νέα “επίθεση” από τον ίδιο εισβολέα.

Στην πρώτη εισβολή ενός παθογόνου, τα “παρθένα” (naïve) Λεμφοκύτταρα Τ και Β, διαφοροποιούνται στα αντίστοιχα δραστικά κύτταρα για την εξόντωση του εισβολέα και στα Λεμφοκύτταρα μνήμης Τ και Β, που θα παραμείνουν σε ετοιμότητα ώστε να εξοντώσουν τον ίδιο εισβολέα (αν δεν υπάρχει σημαντική μετάλλαξη του), εφ’ όσον συμβεί νέα “επίθεση” από αυτόν στο μέλλον.

Στην περίπτωση εμβολιασμού τα δραστικά κύτταρα και τα λεμφοκύτταρα μνήμης Τ και Β στρέφονται κατά της πρωτεΐνης ακίδας (spike) του ιού.

Στην πρώτη εισβολή  τα “παρθένα” (naïve) Λεμφοκύτταρα Β διαφοροποιούνται με τη βοήθεια των Tfh λεμφοκυττάρων (Τ follicular helper cells).

Μετά από αλληλεπίδραση των Β με τα Τ Λεμφοκύτταρα τα Β λεμφοκύτταρα, μετατρέπονται σε βραχείας διάρκειας πλασματοκύτταρα (short-lived plasma cells ή SLPCs), σε Β λεμφοκύτταρα μνήμης μακράς διάρκειας (memory B cells ή MBCs / Αυτά παραμένουν στους λαμφαδένες σε φάση ετοιμότητας) και σε πλασματοκύτταρα μακράς διάρκειας (Long lived plasma cells ή LLPCs) που μεταναστεύουν στο μυελό των οστών, σε “φωλιές” (niches) επιβίωσης, και συνεχίζουν να παράγουν αντισώματα υψηλής ειδικότητας κατά του ίδιου μικροοργανισμού για μήνες ή και χρόνια μετά.

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fimmu.2022.988536/full

Τα Λεμφοκύτταρα μνήμης Τ και Β, δεν συμμετέχουν κατά την πρώτη εισβολή στην εξουδετέρωση του εισβολέα, παραμένουν κυρίως στους βλεννογόνους που μολύνθηκαν, στους αντίστοιχους λεμφαδένες, στον σπλήνα κλπ.  και καιροφυλακτούν για την περίπτωση που μετά από μήνες, χρόνια ή και 10ετίες, ξανα-εισβάλει ακριβώς το ίδιο αντιγόνο (ο ίδιος ιός, το ίδιο μικρόβιο κλπ).

Όσο περιμένουν τα Λεμφοκύτταρα μνήμης Τ και Β αυτo-ανανεώνονται, για να μην εκλείψουν μετά από ορισμένο χρόνο.

Τα  πλασματοκύτταρα LLPCs (δες πιο κάτω) αποτελούν την 1η γραμμή άμυνας σε δεύτερη εισβολή από τον ίδιο μικροοργανισμό (αντιγόνο).

Τα Β κύτταρα μνήμης μακράς διάρκειας που παρέμειναν στους λεμφαδένες και τον σπλήνα ξαναμπαίνουν στον κυτταρικό κύκλο και δημιουργούν τη 2η γραμμή άμυνας.

https://www.nature.com/articles/s41577-019-0244-2

[Υπ’ όψιν ότι έχουν βρεθεί σε μυελό των οστών ειδικά πλασματοκύτταρα μακράς διάρκειας μετά από εμβολιασμό ευλογιάς, περισσότερα από 35 χρόνια μετά την εξάλειψη της.

https://www.frontiersin.org/…/10…/fimmu.2019.01787/full]

Ειδικότερα για τον ιό SARS-CoV-2, βρέθηκε (μέχρι στιγμής) ότι τα Β λεμφοκύτταρα μνήμης (τα ειδικά για την ακίδα του ιού) ήταν πολύ περισσότερα στους 6 μήνες μετά τη λοίμωξη. Τα δε ειδικά CD4+ και CD8+ T λεμφοκύτταρα είχαν χρόνο ημισείας ζωής περίπου 4 μήνες.

https://science.sciencemag.org/content/early/2021/01/06/science.abf406

https://www.science.org/doi/10.1126/sciimmunol.abl9105

Έτσι η απάντηση του ανοσοποιητικού μας συστήματος σε επόμενη εισβολή του ίδιου μικροοργανισμού, είναι πολύ γρηγορότερη, ισχυρότερη και πιο εξειδικευμένη, συγκριτικά με την πρώτη εισβολή.

Συνεπώς αν ο ιός αυτός συμπεριφέρεται σαν τους άλλους ιούς, ΔΕΝ χρειάζεται να εμβολιαστεί όποιος έχει νοσήσει από Covid 19, αν δεν υπάρξει σημαντική μετάλλαξη του ιού, γιατί τα λεμφοκύτταρα μνήμης Τ και Β είναι έτοιμα να αρχίσουν άμεσα την καταπολέμηση του εισβολέα (ακόμη και αν τα αντισώματα του, IgG, μειωθούν στο ελάχιστο).

Το ότι τα αντισώματα μειώνονται σε λίγο καιρό δεν έχει καμιά σημασία, μειώνονται γιατί εκτέλεσαν την αποστολή τους, την εξόντωση του εισβολέα, και δεν χρειάζεται να συνεχίσει η παραγωγή τους από τα πλασματοκύτταρα.

ΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Sars–Cov-2

Στόχος ενός εμβολιασμού είναι η προστασία του εμβολιαζομένου ανθρώπου και επίσης η προστασία του συνόλου του πληθυσμού, με τη διακοπή (ή μεγάλη μείωση) της μετάδοσης του μικροοργανισμού στους ανθρώπους (ανοσία της κοινότητας).

Η προστασία του εμβολιαζομένου αν μολυνθεί από τον συγκεκριμένο μικροοργανισμό κυμαίνεται από 50% (π.χ. γρίπη) ως >90% (π.χ. εμβόλια mRNA), ανάλογα με το εμβόλιο.

Για να διακοπεί η μετάδοση του μικροοργανισμού στον πληθυσμό, συνήθως πρέπει να εμβολιαστεί πάνω από το 70% των κατοίκων, ανάλογα και με την προστασία που προσφέρει το εμβόλιο, και τη μεταδοτικότητα της νόσου.

Τα εμβόλια περιέχουν είτε αντιγόνα του μικροοργανισμού (σε μορφή εξασθενημένου μικροοργανισμού ή σε μορφή τμημάτων του μικροοργανισμού) είτε οδηγίες για την παραγωγή αντιγόνων του μικροοργανισμού από τα ανθρώπινα κύτταρα.

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν δυο τύποι εμβολίων κατά του Sars-Cov-2 που χρησιμοποιούν οδηγίες για την παραγωγή αντιγόνου από τα ανθρώπινα κύτταρα (συγκεκριμένα παραγωγή της spike πρωτεΐνης του ιού που χρειάζεται για διείσδυση στα κύτταρα μας).

Και οι δυο τύποι εμβολίου διεγείρουν τα Τ και τα Β λεμφοκύτταρα για την παραγωγή αντισωμάτων από τα Β λεμφοκύτταρα, κατά της spike πρωτεΐνης του ιού.

Το ένα είδος χρησιμοποιεί το mRNA για την παραγωγή από τα κύτταρα μας της spike πρωτεΐνης (εμβόλιο Pfizer-BioNTech, εμβόλιο MODERNA) και προκαλεί αντίδραση του ανοσοποιητικού κατά της spike πρωτεΐνης.

Το άλλο χρησιμοποιεί Αδενοϊό που μεταφέρει το τμήμα του RNA του ιού που παράγει τη spike πρωτεΐνη αγκίστρωσης του SARS-CoV-2, για την παραγωγή από τα κύτταρα μας αυτής της πρωτεΐνης ώστε να προκληθεί αντίδραση του ανοσοποιητικού εναντίον της. (εμβόλιο AstraZeneca, το Ρωσικό εμβόλιο   Sputnik V κλπ)

ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΑ ΜΑΚΡΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΖΩΗΣ (LLPC)

Τα αντισώματα παράγονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, από τα πλασματοκύτταρα μακράς διάρκειας ζωής, μετά από ΜΙΑ ΜΟΝΟ έκθεση σε αντιγόνα ιών ή εμβολίων.

Βρέθηκε ότι ο χρόνος ημίσειας ζωής των αντισωμάτων ήταν: 11 χρόνια για τον Τέτανο, 19 χρόνια για την Διφθερίτιδα, πάνω από 25 χρόνια για την Ηπατίτιδα Α , 50 χρόνια για την Ανεμοβλογιά και εφ’ όρου ζωής για την Ιλαρά και Παρωτίτιδα.

Η διάρκεια της παραγωγής των αντισωμάτων, εξαρτάται από τον αριθμό και τη μακροβιότητα των πλασματοκυττάρων μακράς διάρκειας ζωής.

Τα πλασματοκύτταρα μακράς διάρκειας ζωής (LLPC) είναι τελικώς διαφοροποιημένα κύτταρα που μεταναστεύουν στον μυελό των οστών (στις φωλιές επιβίωσης) και τον λεμφικό ιστό του εντέρου (GALT) και εκκρίνουν συνεχώς αντισώματα για χρόνια, χωρίς να χρειάζεται ξαναδιέγερση τους από το αντιγόνο.

(Όσα LLPC είναι στο μυελό των οστών παράγουν κυρίως αντισώματα IgG και όσα είναι στο έντερο παράγουν κυρίως αντισώματα IgA)

Η μακροβιότητα των LLPC εξαρτάται τόσο από τα γονίδια του αμυντικού συστήματος όσο και από άλλους επιγενετικούς κυρίως παράγοντες. Επιπλέον εξαρτάται και από τη μελλοντική μόλυνση από νέους μικροοργανισμούς, που θα εκτοπίσουν μέρος των ήδη υπαρχόντων LLPC από τις φωλιές επιβίωσης, λόγω προβλήματος χώρου.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/imcb.12346

Διαφορές στα γονίδια μπορεί να υπάρχουν π.χ. στις πρωτεΐνες MHC που είναι στην επιφάνεια των κυττάρων μας.

[Στην επιφάνεια των κυττάρων μας υπάρχουν πρωτεΐνες (λέγονται MHC) που είναι απαραίτητες ώστε να μπορεί να διαχωρίζει το αμυντικό μας σύστημα, ποια μόρια – αντιγόνα είναι δικά μας και πια είναι ξένα και επίσης αν τα κύτταρα μας είναι φυσιολογικά ή μολυσμένα από ιό κλπ..

Οι MHC είναι 2 κυρίως ειδών, η MHC Ι που εμφανίζεται σε ΟΛΑ σχεδόν τα κύτταρα και η MHC ΙΙ που εμφανίζεται στα κύτταρα των μακροφάγων, των δενδριτικών κυττάρων και των Β λεμφοκυττάρων.]

Οι άλλοι παράγοντες είναι η βοήθεια από άλλα κύτταρα (π.χ. Δενδρικά, Μεγακαρυοκύτταρα, Βασεόφιλα, Ηωσινόφιλα κλπ.) που συνυπάρχουν στις ίδιες “φωλιές” (niches) του μυελού των οστών, το είδος του παθογόνου και του Β λεμφοκυττάρου που τα δημιούργησε κλπ.

[Η μακροβιότητα των πλασματοκυττάρων μακράς διάρκειας ζωής εξαρτάται και από την μεταβολική επάρκεια τους. Αυτή βασίζεται στην ενεργοποίηση των υποδοχέων τους, CD28 από άλλα κύτταρα (π.χ. δενδριτικά κύτταρα) της ίδιας “φωλιάς” στον μυελό των οστών.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/imcb.12346

https://www.cell.com/cell-reports/pdfExtended/S2211-1247(20)30796-8]

Στην πιο πάνω εικόνα φαίνεται πλασματοκύτταρο μακράς διάρκειας ζωής (κάτω δεξιά, μοιάζει με τηγανητό αυγό) στον μυελό των οστών.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.science.org/doi/10.1126/sciimmunol.abl9105

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fimmu.2019.00965/full

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fimmu.2019.01831/full

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7165522/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3291529/#:~:text

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7398916/#CR12

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa066092

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fimmu.2019.00508/full

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2028079]

Για το κυρίως άρθρο που αφορά τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 πατήστε: εδώ

Ο κίνδυνος θανάτου από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2, που προκαλεί την Covid 19, εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο (οι άντρες έχουν 70% περισσότερο κίνδυνο από τις γυναίκες), τις συνυπάρχουσες παθήσεις, το επάγγελμα (π.χ. γιατροί, νοσηλευτές), τυχόν γονιδιακές ελλείψεις του ανοσοποιητικού συστήματος κλπ.

>>> Η θνητότητα από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 που προκαλεί τη νόσο  COVID-19, όσον αφορά το IFR (που περιλαμβάνει και τους ασυμπτωματικούς) εκτιμάται στο 0.68% (0.53%–0.82%) αν και εκτιμήσεις για τη Νέα Υόρκη τον ανεβάζουν περίπου στο 1%.

Μια πρόσφατη μελέτη δείχνει τον κίνδυνο θανάτου, IFR** (Infection Fatality Rate), ανάλογα με την ηλικία, σε όσους μολυνθούν (περιλαμβάνει και τους Ασυμπτωματικούς). Αυτός είναι:

10 ετών: 0.002% (ή 1: 50,000)

25 ετών: 0.01% (ή 1:10,000)

55 ετών: 0.4% (ή 1:250)

65 ετών: 1.4% (ή 1:71)

75 ετών: 4.6%  (ή 1:22)

85 ετών: 15% (ή 1:7)

https://link.springer.com/article/10.1007/s10654-020-00698-1

Η Covid 19, ίσως είναι βαρύτερη στους μεγαλύτερους ανθρώπους, λόγω υποστροφής του Θύμου αδένα (που διαφοροποιεί τα Τ Λεμφοκύτταρα) όσο αυξάνεται η ηλικία.

Άλλη παράμετρος βαρύτητας της ίωσης πιθανώς είναι η μη ύπαρξη παλιότερης λοίμωξης από τους 4 άλλους κορωνοϊούς του κοινού κρυολογήματος.

[Έχει βρεθεί ότι ιδίως σε παιδιά και νέους ενήλικες προϋπάρχουν αντισώματα IgG από προηγούμενο κοινό κρυολόγημα που εξουδετερώνουν και τον Sars-Cov-2 (!!)]

https://science.sciencemag.org/content/early/2021/01/06/science.abf4063

Οι άνθρωποι με COVID-19 κατά 40% περίπου είναι ασυμπτωματικοί.

Από τους υπόλοιπους που παρουσιάζουν συμπτώματα, στο 85% – 90% περίπου, αυτά είναι ελαφρά, στο 10 – 15% περίπου είναι μέτρια ή βαρειά που θα χρειαστούν Νοσοκομείο/ή και Μ.Ε.Θ.

ΟΙ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΙ ΘΑΝΑΤΟΙ

>>> Το ποσοστό θανάτων σε όλους όσους εισάγονταν σε νοσοκομείο (μέσα και έξω από MEΘ) με Covid 19 μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου στις Η.Π.Α. ήταν περίπου 12% (κυμάνθηκε από 9%-16% ανάλογα με το νοσοκομείο).

Σε εξειδικευμένο νοσοκομείο της Γερμανίας από Φεβρουάριο ως Μάιο, υπήρξαν 23% θάνατοι συνολικά (13% εκτός μονάδας και 47% εντός μονάδας).

Το Μάρτιο και Απρίλιο (2020) οι θάνατοι έφτασαν το 16.9% σε νοσοκομεία της Γαλλίας.

Πάντως φαίνεται ότι όσο μαθαίνει η Ιατρική κοινότητα την Covid 19 (και όσο μικρότερη η πίεση στο νοσοκομείο), τόσο μειώνεται ο κίνδυνος θανάτου στο νοσοκομείο έτσι στη Νέα Υόρκη από το 25.6% το Μάρτιο έπεσε στο 7.6% τον Αύγουστο.

Ο κίνδυνος θανάτου στο νοσοκομείο ανάλογα με την ηλικία ήταν:

18-49 ετών: 2.0%

50-64 ετών: 9.8%

≥65 ετών: 28.1%

Οι θάνατοι σε νοσηλευομένους στη Γαλλία από Covid 19, στην αρχή της πανδημίας (Μάρτιος + Απρίλιος 2020), ανάλογα με την ηλικία, με γαλάζιο χρώμα (Με κόκκινο χρώμα φαίνονται οι θάνατοι σε νοσηλευόμενους από γρίπη από 1η Δεκεμβρίου του 2018 ως 28 Φεβρουαρίου 2109)

https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/2774572

https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0242127

https://www.journalofhospitalmedicine.com/jhospmed/article/230561/hospital-medicine/trends-covid-19-risk-adjusted-mortality-rates?

https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6942e3.htm

https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600(20)30527-0/fulltext

Το ποσοστό των θανάτων ανάλογα με τις προϋπάρχουσες παθήσεις:

Καμία πάθηση: 0.9%

Καρκίνος: 5.6%

Υπέρταση: 6%

Χρόνια αναπνευστική νόσος: 6.3%

Σ. Διαβήτης: 7.3%

Καρδιαγγειακές παθήσεις: 10.5%

Συνεπώς ας προσέχουμε όλοι, οι μεν μεγαλύτεροι των 50 ετών, να μην κολλήσουν τον κορωνοϊό SARS-CoV-2, για να μην έχουν κίνδυνο θανάτου, οι δε μικρότεροι των 50 ετών να μην τον κολλήσουν και τον μεταφέρουν σε φίλους και συγγενείς τους που είναι μεγαλύτεροι σε ηλικία.

**Η Θνητότητα μπορεί να διαχωριστεί σε:

Α) Case Fatality Rate ή CFR = Αριθμός θανάτων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά αριθµό νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 = Η πιθανότητα θανάτου σε όσους έχουν ΕΜΦΑΝΗ (ελεγμένη με PCR) τη νόσο.

Η θνητότητα CFR θεωρείται οριστική όταν καταγραφεί η έκβαση όλων των κρουσμάτων (ανάρρωση ή θάνατος). Αυτή μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, όταν αρχίζουν να ελέγχονται και άνθρωποι με λίγα ή καθόλου συμπτώματα.

Β) **Infection Fatality Rate ή IFR = Αριθµός θανάτων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά αριθµό Ασυμπτωματικών + νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 = Η πιθανότητα θανάτου σε ΟΛΟΥΣ που έχουν μολυνθεί (με έλεγχο αντισωμάτων) από τη νόσο.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7721859/?report=classic

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7524446/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32912856/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7386608/

Για το κυρίως άρθρο για την COVID 19 πατήστε: εδώ.

Για τα εμβόλια και τα φάρμακα για την COVID 19 πατήστε: εδώ

Οι ιοί είναι μικροσκοπικοί παθογόνοι οργανισμοί που αναπαράγονται μόνο σε ζωντανά κύτταρα ζώων, φυτών, βακτηρίων κλπ., τα οποία και καταστρέφουν.

Αυτοί βρίσκονται στα όρια της ζωής των εμβίων όντων και φαίνεται ότι υπήρχαν από την αρχή της εξέλιξης των πρώτων ζώντων κυττάρων, πριν ακόμη το διαχωρισμό τους στα αρχαία, τα βακτήρια και τα ευκαρυωτικά κύτταρα.

(Τα ευκαρυωτικά κύτταρα είναι τα κύτταρα ζώων και φυτών και διαφέρουν από τα προηγούμενα λόγω ύπαρξης μεμβρανών στο εσωτερικό τους που περιβάλλουν τον πυρήνα και άλλα οργανίδια).

Οι ιοί έπαιξαν κεντρικό ρόλο στην αρχική εξέλιξη (μεταφέροντας γονίδια μεταξύ διαφορετικών ειδών) και στη γενετική ποικιλομορφία.

Αυτοί περιλαμβάνουν εκατομμύρια διαφορετικά είδη και διαχωρίζονται κυρίως από το αν έχουν στο εσωτερικό τους γενετικό υλικό RNA ή DNA (εξωτερικά έχουν ένα περίβλημα πρωτεϊνών, το καψίδιο).

Όταν ένας ιός εισέλθει σε ένα κύτταρο το εξαναγκάζει, χρησιμοποιώντας τα υλικά του, να κατασκευάσει χιλιάδες αντίγραφα του, τα οποία στη συνέχεια μολύνουν άλλα κύτταρα.

Μια κατηγορία από τα πολλά είδη ιών είναι οι κορωνοϊοί (CoVs). Αυτοί ονομάζονται έτσι γιατί υπάρχει γύρω τους εικόνα που μοιάζει με κορώνα.

Οι κορωνοϊοί που προκαλούν λοίμωξη στον άνθρωπο είναι 7 γνωστοί μέχρι σήμερα και οι 4 από αυτούς προκαλούν συμπτώματα κοινού κρυολογήματος (οι δυο προήλθαν από πιθήκους και οι άλλοι 2 από νυκτερίδες).

Οι υπόλοιποι 3 κορωνοϊοί είναι επικίνδυνοι, όλοι προήλθαν από νυκτερίδες και μπορεί να προκαλέσουν βαρειά πνευμονία και ίσως θάνατο από αυτήν. Αυτοί είναι ο SARS, ο MERS και ο νέος κορωνοϊός από την Κίνα, ο SARS-CoV-2.

Αυτοί οι κορωνοϊοί έχουν μια ειδική πρωτεΐνη στην επιφάνεια τους που αγκιστρώνεται στους υποδοχείς ACE 2 των κυττάρων (ιδίως στα επιθηλιακά κύτταρα του φάρυγγα και των πνευμόνων), οπότε αποκτούν την ικανότητα να εισέλθουν στο εσωτερικό τους.

Η πρωτεΐνη αυτή στον SARS-CoV-2 είναι πολύ ικανή στην αγκίστρωση στους υποδοχείς ACE 2 των κυττάρων.

Οι κορωνοϊοί μόλις μπουν στα επιθηλιακά κύτταρα οδηγούν αμέσως το RNA τους στα ριβοσώματα των ξενιστών επιθηλιακών κυττάρων και τα χρησιμοποιούν για να κατασκευάσουν τις πρωτεΐνες που χρειάζονται.

Η σπουδαιότερη ίσως από τις πρωτεΐνες που παράγονται είναι η RNA εξαρτώμενη RNA πολυμεράση (RNA-dependent RNA polymerase ή RdRp ή nsp12) που αντιγράφει το RNA του ιού.

Άλλες πρωτεΐνες που παράγονται χρησιμοποιούνται για την κατασκευή του περιβλήματος του ιού, της spike πρωτεΐνης (που αγκιστρώνεται στους ACE 2 υποδοχείς των επιθηλιακών κυττάρων) κλπ.

Έτσι ο ιός καταφέρνει να αναπαράγεται χρησιμοποιώντας τις πρώτες ύλες και τους μηχανισμούς του ανθρώπινου κυττάρου, να το καταστρέφει και στη συνέχεια τα αντίγραφα του να μολύνουν και να καταστρέφουν άλλα ανθρώπινα κύτταρα.

Φαίνεται ότι στις νυκτερίδες και πιθανόν στους παγκολίνους (φολιδωτός μυρμηγκοφάγος) δυστυχώς υπάρχουν και πολλοί άλλοι κορωνοϊοί με τη θανατηφόρα ικανότητα στην αγκίστρωση στους υποδοχείς ACE 2 των κυττάρων.

Όταν 2 διαφορετικοί κορωνοϊοί βρεθούν στο ίδιο κύτταρο (π.χ. των νυκτερίδων) πιθανώς μπορεί να ανασυνδυάσουν το RNA τους και να δημιουργηθεί ένας νέος θανατηφόρος κορωνοϊός που να μολύνει άλλα είδη.

Ο ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ SARS-CoV-2 ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗΝ COVID 19

Ο κορωνοϊός SARS-CoV-2 είναι ιός RNA μονής έλικας (positive-sense single-stranded RNA ή +ssRNA) που χρησιμοποιεί απευθείας τα ριβοσώματα στο κυτταρόπλασμα του κυττάρου ξενιστή (που προσβάλλει και καταστρέφει), για να παράγει τις ειδικές πρωτεΐνες που χρειάζεται ώστε να αναπαραχθεί σε χιλιάδες αντίγραφα.

Οι σπουδαιότερες δομικές πρωτεΐνες του είναι: Η spike (S) protein, η membrane (M) protein, η envelope (E) protein και η nucleocapsid (N) protein.

Αυτός έχει διάμετρο περίπου 125 νανόμετρα και το RNA του (γονιδίωμα του) περιλαμβάνει  σχεδόν 30.000 νουκλεοτίδια-βάσεις (Αdenine-Α, Guanine-G, Cytosine-C, Uracil-U).

Θεωρείται ότι ο ιός SARS-CoV-2 ή κάποιος πολύ συγγενικός του ιός κρύβεται εδώ και 10ετίες σε ορισμένα ζώα.

Αυτό που κάνει πολύ αποτελεσματικό τον ιό SARS-CoV-2 στο να μολύνει ανθρώπους, είναι μια μετάλλαξη του που κάνει την spike πρωτεΐνη του να συνδέεται πολύ καλύτερα με τους υποδοχείς ACE 2 διαφόρων επιθηλιακών κυττάρων και ιδίως του φάρυγγα, των αγγείων και των πνευμόνων. (10-20 φορές ισχυρότερα από τον ιό SARS-CoV).

# Ο ιός αυτός ξεκινά στο φάρυγγα και στη μύτη, με πυρετό ή/και βήχα ή/και μειωμένη γεύση και όσφρηση και σε μερικούς ανθρώπους μετά από 6 μέρες περίπου συνεχίζει και μολύνει τα κύτταρα των πνευμόνων (ίσως σε όσους δεν είναι επαρκεί το ανοσοποιητικό τους στην κατασκευή αντισωμάτων κατά του ιού).

Σπανιότερα ο ιός μπορεί να προχωρήσει άμεσα στους πνεύμονες, οπότε η δύσπνοια ξεκινά αμέσως, ταυτόχρονα με το βήχα και τον πυρετό.

# Η θνητότητα (case fatality ratio) από τον SARS-CoV-2, είναι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) περίπου 3.5%. Όμως φαίνεται ότι αυτό το ποσοστό θα είναι πολύ μικρότερο αν συνυπολογιστούν και οι ασυμπτωματικοί, ίσως κοντά στο 0.5%.

Συνεπώς η θνητότητα περίπου 3.5% στα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα που αναφέρει ο Π.Ο.Υ. (ή 5.6% από την Κίνα, χωρίς τα ασυμπτωματικά κρούσματα), εμφανίζεται σε όσους έχουν μολυνθεί, έχουν αναζητήσει βοήθεια (ή έχουν ιχνηλατηθεί από κρούσματα) αλλά δεν έχουν ισχυρό ανοσοποιητικό (π.χ. ηλικίες > 65 ετών, διαβητικοί, υπερτασικοί, πνευμονοπαθείς, καρδιοπαθείς κλπ.), οπότε ο ιός προχωρά στους πνεύμονες προκαλώντας πνευμονία (και σε άλλα όργανα, π.χ. λεπτό έντερο, καρδιά, νεφρά, εγκέφαλο κλπ.).

[Για παράδειγμα βρέθηκε ότι 873 microRNAs που στοχεύουν το RNA του ιού SARS-CoV-2, μειώνονται με την ηλικία ή με ορισμένες παθήσεις.

https://neurosciencenews.com/rna-coronavirus-age-16373/]

(Συγκριτικά η εποχιακή γρίπη στις Η.Π.Α. έχει case fatality rate 0.1% ή 1/1.000)

Ο θάνατος μπορεί να προέλθει είτε από τον ίδιο τον ιό είτε από υπερέκκριση φλεγμονωδών ουσιών (π.χ. Ιντερλευκίνης 1 και 6) λόγω κατακλυσμικής υπεραντίδρασης του ανοσοποιητικού συστήματος.

# Εκείνο που τον κάνει πολύ μεταδοτικό από άνθρωπο σε άνθρωπο (ένα κρούσμα μολύνει τουλάχιστον 3 άλλους, Ro > 3) είναι και το ότι δυστυχώς μεταδίδεται και από τους ασυμπτωματικούς και ξεκινά να μεταδίδεται και 3-4 μέρες πριν να αρχίσουν να έχουν συμπτώματα όσοι μολύνθηκαν (προσυμπτωματικοί).

# Θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση, ότι θα ζήσουμε και με αυτόν τον ιό, όπως και με όλους τους άλλους ιούς που είχαμε από παλιότερες εποχές.

Πάντως σε κάθε κρίση η επιστήμη βελτιώνεται. Η διαφορά είναι ότι τώρα η επιστήμη είναι πολύ καλύτερη και πιστεύω ότι σύντομα θα βρεθεί και θεραπεία και εμβόλιο.

Για να σταματήσει η επιδημία ή πρέπει να βρεθεί εμβόλιο ή πρέπει να μολυνθεί το 70% περίπου του πληθυσμού.

ΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ

Το εμβόλιο της Pfizer και BioNTech (BNT-162) έδωσε αρχικά καλά αποτελέσματα, 90% αποτελεσματικότητα για αποτροπή της λοίμωξης από τον ιό SARS-CoV-2.

Το εμβόλιο αυτό, όπως και το εμβόλιο της MODERNA (mRNA 1273) περιέχουν ένα τμήμα messenger-RNA (mRNA) του ιού, που χορηγείται στο σώμα, ώστε να κατασκευαστεί από τον άνθρωπο, η spike πρωτεΐνη αγκίστρωσης του SARS-CoV-2 στα ανθρώπινα κύτταρα.

Έτσι η άμυνα του οργανισμού παράγει αντισώματα εναντίον της spike πρωτεΐνης αγκίστρωσης του SARS-CoV-2.

Οπότε αν στο μέλλον μολυνθεί ο άνθρωπος από τον ιό SARS-CoV-2 θα υπάρχουν έτοιμα τα αντισώματα στον οργανισμό κατά της spike πρωτεΐνης του, που θα αποτρέψουν τη σύνδεση του με τα κύτταρα του σώματος.

https://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa2022483?articleTools=true

# Άλλο είδος εμβολίων που δοκιμάζονται, με φορέα Αδενοϊό (αυτός προκαλεί το κοινό κρυολόγημα ) που δεν μπορεί να αναπαραχθεί, είναι το εμβόλιο της AstraZeneca σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (AZD1222), το εμβόλιο της CanSino και το Ρωσικό εμβόλιο   Sputnik V.

Το Ρωσικό εμβόλιο Sputnik V διενεργείται σε 2 δόσεις με διαφορετικό στέλεχος Αδενοϊού και 21 μέρες διαφορά (Στέλεχος Ad26 στην πρώτη δόση και στέλεχος Ad5 στη δεύτερη δόση).

Ο Αδενοϊός μεταφέρει τη spike πρωτεΐνη αγκίστρωσης του SARS-CoV-2, μολύνει τα ανθρώπινα κύτταρα και προκαλεί αντίδραση του ανοσοποιητικού κατά της spike πρωτεΐνης.

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)31604-4/fulltext

https://en.wikipedia.org/wiki/COVID-19_vaccine

ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

Η εταιρία Regeneron ανέπτυξε 2 μονοκλωνικά αντισώματα (REGN-COV2) που χορηγούνται ταυτόχρονα και ενώνονται με την spike πρωτεΐνη (receptor binding domain ή RBD) του SARS-CoV-2. Αυτά εμποδίζουν την ένωση της RBD με τον υποδοχέα ACE2 των κυττάρων, έτσι οι κορωνοϊοί SARS-CoV-2 δεν μπορούν να μπουν στα κύτταρα.

Με αυτή τη θεραπεία βρέθηκε ότι μειώνεται το φορτίο (η ποσότητα) του ιού και η βλάβη στους πνεύμονες πιθήκων. Αυτή τη στιγμή τα αντισώματα REGN-COV2 μελετούνται σε 2000 ανθρώπους.

Γιατί 2 αντισώματα και όχι 1 ? Γιατί έχει παρατηρηθεί ότι μερικές φορές ο ιός μεταλλάσσει την RBD της spike πρωτεΐνης του, ώστε να επιβιώσει.

https://science.sciencemag.org/content/369/6506/1014

https://www.cell.com/trends/pharmacological-sciences/fulltext/S0165-6147(20)30166-8

https://www.nature.com/articles/s41392-020-00320-6

# Δοκιμάζονται (πέρα από τα άλλα φάρμακα) και φάρμακα που σταματούν την αντιγραφή του RNA του ιού δρώντας στην RNA εξαρτώμενη RNA πολυμεράση (RdRp) όπως π.χ. το Remdesivir monophosphate (RMP).

https://science.sciencemag.org/content/early/2020/04/30/science.abc1560.full

Επίσης πέρα από τα άλλα φάρμακα, προτείνονται σαν φάρμακα τα micro RNAs (mi-RNAs) που μειώνουν τη μετάφραση του ιικού RNA σε πρωτεΐνες του ιού.

https://www.researchsquare.com/article/rs-19592/v1

Επιπλέον σαν φάρμακα προτείνονται συμπληρωματικά ολιγονουκλεοτίδια (anti-sense oligonucleotide- ASO).

Τα ASO χορηγούμενα ενδοφλεβίως θα ενώνονται με μικρά τμήματα του mRNA του ιού, αυτό θα καταστρέφεται  οπότε θα σταματά η μετάφραση- παραγωγή των αντίστοιχων πρωτεϊνών του ιού στα ριβοσώματα των μολυσμένων κυττάρων.

https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/NAT.2020.0868

# Να ευχόμαστε ότι θα μεταλλαχθεί προς το καλύτερο για μας ο ιός, ώστε να καταλήξει τελικά σαν τους άλλους κορωνοϊούς που προκαλούν το απλό κρυολόγημα.

Ήδη λόγω της συνεχούς αντιγραφής του ιού, υπάρχουν περίπου 200 μεταλλάξεις νουκλεοτιδίων-βάσεων (αλλαγή μιας βάσης με μια άλλη) και 81 διαγραφές νουκλεοτιδίων-βάσεων.

Επειδή είμαι αισιόδοξος άνθρωπος, σκέφτομαι ότι ίσως αυτή η πανδημία φανεί χρήσιμη για την ανθρωπότητα, ώστε να προετοιμαστούμε, με ταχύτερη ανακάλυψη φαρμάκων και εμβολίου, απέναντι σε ένα άλλο μελλοντικό, πολύ πιο θανατηφόρο ιό.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://science.sciencemag.org/content/368/6492/779

https://www.youtube.com/watch?v=PWzbArPgo-o

https://www.youtube.com/watch?v=zvuYJTL90J8

https://www.mdpi.com/2077-0383/9/4/1131/htm#B24-jcm-09-01131

Γιατί παρατηρούνται τεράστιες διαφορές στη θνητότητα από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 που προκαλεί τη νόσο  COVID-19, ανά επιβεβαιωμένα εργαστηριακά κρούσματα μεταξύ διαφόρων χωρών ?

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας η θνητότητα από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 που προκαλεί τη νόσο  COVID-19 ήταν 3.4% στις 3 Μαρτίου.

Όμως υπολογίζει τους θανάτους μέχρι σήμερα (χωρίς χρονοκαθυστέρηση μεταξύ συμπτωμάτων και θανάτου), συγκριτικά με τα συνολικά κρούσματα μέχρι σήμερα.

Αυτό λέγεται crude Case Fatality Ratio (ή Risk) (CFR) και δείχνει λάθος στοιχεία κατά τη ΔΙΑΡΚΕΙΑ μιας επιδημίας.

Το CFR είναι σωστός δείκτης θνητότητας μόνο όταν τελειώσει μια επιδημία π.χ. στην Κίνα που σχεδόν τελείωσε η επιδημία, οι θάνατοι ήταν 3,339 και τα συνολικά εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα ήταν 82,052 οπότε το CFR βγαίνει περίπου 4%.

Στις 20 Φεβρουαρίου στην Κίνα το  CFR ήταν 3.8% συνολικά, με 5.8% στην Wuhan και 0.7% στις άλλες περιοχές της. 

Μέχρι το πρωί της 12^ης Απριλίου παγκοσμίως είχαμε 108,826 συνολικούς θανάτους και 1,780,312 συνολικά κρούσματα, οπότε το crude Case Fatality Ratio είναι 6% περίπου.

# Οι θάνατοι μέχρι τις 12 Απριλίου, συγκριτικά με τα κρούσματα που υπήρχαν την 1^η Απριλίου (περίπου 11 μέρες πριν) δείχνουν την τωρινή θνητότητα ανά νοσούντες σε κάθε χώρα:

Ο μέσος όρος θνητότητας παγκοσμίως, είναι 11.6% (936,851/108,854)

# Η θνητότητα σε επιβεβαιωμένα εργαστηριακά κρούσματα κυμαίνεται από 0.66-1% στην Ισλανδία, μέχρι 33.5% (29474/9875) στην Αγγλία (!!).

Άλλες χώρες: Ιταλία: 17.6% (110574/19468), Η.Π.Α.: 9.5% (216622/20580)

Ο θάνατος συμβαίνει 18 μέρες (κατά μέσο όρο) από την έναρξη πυρετού ή/και βήχα, δηλαδή πριν από την εισαγωγή σε νοσοκομείο, ή αλλιώς 12 μέρες (κατά μέσο όρο) μετά την έναρξη της δύσπνοιας (οπότε και εισάγεται σε νοσοκομείο).

 https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30566-3/fulltext

### Φαίνεται ότι οι χώρες που έχουν το χαμηλότερο ποσοστό θνητότητας είναι αυτές που ελέγχουν περισσότερους ανθρώπους ή/και ιχνηλατούν καλύτερα τα πιθανά κρούσματα ή/και ίσως έχουν και καλύτερο (ή μη εξαντλημένο) υγειονομικό σύστημα. Αυτές είναι:

Ισλανδία: 0.66% (1220/8) ή 1% (737/8, σε κρούσματα υπολογισμένα 18 μέρες πριν, στις 25 Μαρτίου)

Ισραήλ: 1.7% (6092/103)

Ταϊβάν: 1.8% (329/6) 

Νότιος Κορέα:2.2% (9887/214)

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: 2.46% (814/20) 

Γερμανία: 3.7% (77981/2871)

# Οι τεράστιες διαφορές οφείλονται κυρίως στο ότι αυτές οι χώρες ελέγχουν και τους ελαφρά νοσούντες ή/και τους ασυμπτωματικούς φορείς του ιού.

Βάσει των διαφορών μεταξύ της Ισλανδίας και της Αγγλίας, οι ασυμπτωματικοί και οι ελαφρώς συμπτωματικοί είναι πιθανώς 40 φορές (?) περισσότεροι από τους νοσούντες με δύσπνοια.

### Οι χώρες που έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό θνητότητας είναι αυτές που ελέγχουν μόνο όσους έχουν δύσπνοια, συνεπώς αυτή είναι θνητότητα σε ποσοστό ΝΟΣΟΥΝΤΩΝ με ΔΥΣΠΝΟΙΑ, π.χ. Αγγλία με 33.5%. [Το Case Fatality Ratio (CFR) είναι  πιο ψηλό στην ΑΡΧΗ μιας επιδημίας].

## Τα αντίστοιχα ποσοστά στους θανάτους μέχρι το πρωί της 12^ης Απριλίου, συγκριτικά με τα κρούσματα που υπήρχαν την 1^η Απριλίου.

Για την Ελλάδα είναι 6.6% (1415/93) και για την Κύπρο είναι 3.2% (320/10).

https://www.worldometers.info/coronavirus/

(Η αντίστοιχη θνητότητα ανά νοσούντα της εποχικής γρίπης είναι 0.1%)

### Όμως το τελικό ποσοστό θνησιμότητας* στο σύνολο του πληθυσμού (mortality rate ή Infection Fatality Rate – IFR) θα κυμανθεί σε ποσοστό πολύ λιγότερο από το 0.66 ως 1%, που παρουσιάζει σήμερα η Ισλανδία, ίσως κοντά στο 0.5%.

(*Περιλαμβάνει τους ασυμπτωματικούς και τους αδιάγνωστους)

## Αν επιπλέον έχουμε και αποτελεσματικά φάρμακα το ποσοστό θνησιμότητας στο γενικό πληθυσμό θα κυμανθεί σε πολύ λιγότερο από το 0.5%, ίσως κοντά στο 0.1% – 0.2%. 

[Ο μέσος όρος θανάτων από την εποχική γρίπη είναι περίπου 0.008% ή 1 ανά 12,000 ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (αλλάζει ανάλογα με τη χώρα και την χρονιά)]

Για το κυρίως άρθρο που αφορά τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 πατήστε: εδώ

Για τις διαφορές μεταξύ της COVID-19 και της εποχικής γρίπης, πατήστε: εδώ

Χθεσινό άρθρο αναφέρει ότι σε θερμοκρασίες άνω των 22.5 (μέγιστη) βαθμών Κελσίου ελαχιστοποιούνται τα περιστατικά (ανά εκατομμύριο πληθυσμού) της COVID 19.

Η μελέτη έγινε σε περιστατικά από 14 Μαρτίου ως 27 Μαρτίου και αφορούσε γεωγραφικό πλάτος > από 30 μοίρες στο βόρειο ημισφαίριο όπου υπαγόμαστε η Ελλάδα και η Κύπρος (ή < από – 30 μοίρες στο νότιο ημισφαίριο).
https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.02.20051524v1.full.pdf

# Άλλες μελέτες έδειξαν ότι η καλύτερη υγρασία (Relative humidity ή RH) για τους ανθρώπους είναι μεταξύ 50% και 80%.

https://www.worldometers.info/coronavirus/transmission/

Για το κυρίως άρθρο για την  COVID 19, πατήστε: εδώ

Γνωρίζουμε ότι όποιος παρουσιάσει COVID 19 και έχει Υπέρταση παρουσιάζει 6% κίνδυνο να πεθάνει ενώ αν δεν παρουσιάζει κάποια πάθηση ο κίνδυνος είναι 0.9%.

Από την έναρξη της COVID 19 έχουν ακουστεί αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις για το ενδεχόμενο οφέλους ή βλάβης από τη χρησιμοποίηση μιας ομάδας αντι-υπερτασικών φαρμάκων που ονομάζονται αναστολείς του Συστήματος Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης (RAAS).

Αυτά τα φάρμακα χρησιμοποιούνται επιπλέον (μαζί με άλλα) και σε καρδιακή ανεπάρκεια και μετά από έμφραγμα.

Η ανησυχία προέκυψε λόγω του ότι ο ιός SARS-CoV-2 εισέρχεται στα κύτταρα (κυρίως του πνεύμονα, του εντέρου και των αγγείων) μέσω των υποδοχέων του ενζύμου Μ.Ε.Α 2 (ACE2).

Υπ’ όψιν ότι όλες οι Καρδιολογικές Εταιρίες της γης συστήνουν τη ΜΗ διακοπή τους.

## Μια μετα-ανάλυση από την Κίνα στις 27 Μαρτίου, έδειξε ότι όσοι ήταν > 65 ετών και ελάμβαναν Σαρτάνη (ARB) λόγω υπέρτασης πριν από την εισαγωγή στο νοσοκομείο λόγω COVID 19, είχαν μειωμένο κίνδυνο να αποκτήσουν βαρειά πνευμονία, συγκριτικά με όσους δεν ελάμβαναν αντιυπερτασικό φάρμακο.

Αντίθετα όσοι ελάμβαναν Ανταγωνιστή Ασβεστίου (CCB), δεν έδειξαν κανένα όφελος.

Για τις υπόλοιπες ομάδες αντιυπερτασικών φαρμάκων (π.χ.  Ανταγωνιστές του Μ.Ε.Α., διουρητικά, β αναστολείς κλπ.) δεν μπόρεσαν να εξαχθούν συμπεράσματα, λόγω του μικρού αριθμού όσων ελάμβαναν αυτά τα φάρμακα.

Όμως επειδή οι Ανταγωνιστές του Μ.Ε.Α. δρουν με παρόμοιο τρόπο πιθανολογείται ότι και αυτοί θα έχουν ευνοϊκό αποτέλεσμα.

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.20.20039586v1.full.pdf

## Άλλη πρόσφατη (17/4/2020) μη τυχαιοποιημένη αναδρομική μελέτη παρατήρησης σε υπερτασικούς με COVID 19, έδειξε ότι η χρησιμοποίηση αναστολέων RAAS, μείωσε τον κίνδυνο θανάτου συγκριτικά  με όσους χρησιμοποιούσαν διαφορετικά αντι-υπερτασικά φάρμακα.

https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIRCRESAHA.120.317134

### Μια άλλη μη τυχαιοποιημένη μελέτη (1η Μαΐου) έδειξε όφελος (67%) από τη χρήση Ανταγωνιστή του Μ.Ε.Α. (ή από Στατίνη 65%), αλλά όχι από τη χρήση Σαρτάνης.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2007621?query=C19&cid=DM91174_NEJM_Registered_Users_and_InActive&bid=191194452

Όσον αφορά τη Σαρτάνη, Losartan (π.χ. Cozaar), αυτή αρχίζει να ελέγχεται σε προ-οπτική μελέτη αν ωφελεί στην COVID 19 (Losartan for Patients With COVID-19 Not Requiring Hospitalization – https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04311177)

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://academic.oup.com/eurheartj/advance-article/doi/10.1093/eurheartj/ehaa235/5810479

https://jamanetwork.com/journals/jamacardiology/fullarticle/2764299

https://www.nature.com/articles/s41581-020-0279-4

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.120.016509

ΛΙΓΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΡΕΝΙΝΗΣ-ΑΓΓΕΙΟΤΕΝΣΙΝΗΣ-ΑΛΔΟΣΤΕΡΟΝΗΣ (RAAS)

Σε περιπτώσεις υπότασης ή υπονατριαιμίας έπρεπε να υπάρχει ένα σύστημα διόρθωσης, ώστε να συνεχίσει η ζωή, π.χ. σε περίπτωση αιμορραγίας ή αφυδάτωσης, για να μην πέσει η αρτηριακή πίεση υπερβολικά.

Οπότε η φύση, ο Θεός έφτιαξε το σύστημα Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης (RAAS) που αυξάνει το Νάτριο και το Νερό στο αίμα (μειώνοντας την αποβολή τους στα ούρα). Επιπλέον το σύστημα προκαλεί σπασμό των αρτηριών ώστε να αυξάνεται η αρτηριακή πίεση.

Έτσι ανακαλύφθηκαν φάρμακα που δρούν μπλοκάροντας το σύστημα Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης σε διάφορα σημεία του, ώστε να μην δημιουργείται  σπασμός των αγγείων και αύξηση του Νατρίου και του Νερού (όγκου) του αίματος.

Αυτά είναι: 1) Οι Ανταγωνιστές του Μ.Ε.Α., 2) Οι ανταγωνιστές των υποδοχέων ΑΤ1 της Αγγειοτενσίνης ΙΙ και 3) Οι Αναστολείς της Ρενίνης.

1) Οι Ανταγωνιστές του Μ.Ε.Α. (α-Μ.Ε.Α./ACE inhibitors) είναι: Η Captopril (π.χ. Capoten), η Ramipril (π.χ. Τriatec), η Enalapril (π.χ. Renitec), η Lisinopril (π.χ. Zestril), η Quinapril (π.χ. Accupron), η Fosinopril (π.χ. Monopril), η Perindopril (π.χ. Coversyl), η Trandolapril (π.χ. Odrik), η Benazepril (π.χ. Cibacen) κ.λ.π.

2) Οι Ανταγωνιστές των υποδοχέων ΑΤ1 της Αγγειοτενσίνης ΙΙ (Σαρτάνες/ARBs) είναι: Η Losartan (π.χ. Cozaar), η Valsartan (π.χ. Diovan), η Olmesartan (π.χ. Olmetec, Olartan), η Eprosartan (π.χ. Teveten), η Azilsartan (π.χ. Edarbi), η Candesartan (π.χ. Atacand), η Irbesartan (π.χ. Aprovel, Lucidel), η Telmisartan (π.χ. Micardis, Pritor) κ.λ.π.

3) Οι Αναστολείς της Ρενίνης: Η Aliskiren (π.χ. Rasilez).

Ενημερώθηκε στις 8/4/2020

Για το κυρίως άρθρο που αφορά τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 πατήστε: εδώ

Ποια ΘΑ είναι ΤΕΛΙΚΑ η θνητότητα*¹ από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 που προκαλεί τη νόσο  COVID-19 ?

Η θνητότητα σε όλη τη γη εκτιμάται*² ότι ίσως θα κυμανθεί στους ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ τώρα στο 6.5% αλλά αργότερα θα μειώνεται συνεχώς, όταν γνωρίζουμε πόσοι πραγματικά έχουν μολυνθεί από τον ιό ανά αναλογία του συνολικού πληθυσμό και πόσοι τελικά θα πεθάνουν από αυτόν (ο θάνατος μπορεί να συμβεί ακόμη και μέχρι και 8 εβδομάδες από το πρώτο σύμπτωμα).

Η θνητότητα σε ΟΛΟ τον πληθυσμό, εξαρτάται: Από την αναλογία ΟΛΩΝ που έχουν μολυνθεί από τον ιό (αν εξετασθεί*³ στο τέλος της επιδημίας το σύνολο του πληθυσμού ή αντιπροσωπευτικό δείγμα του) και από το πόσοι τελικά θα πεθάνουν από αυτόν, από την χορήγηση άμεσα με το πρώτο σύμπτωμα αποτελεσματικών φαρμάκων*⁴, από την ηλικία*⁵, από την συνύπαρξη ορισμένων παθήσεων*⁶, από το φύλο*⁷, από τη δράση των πολιτικών, από το σύστημα υγείας της κάθε χώρας, από γονιδιακές διαφορές, από τις συνήθειες του πληθυσμού, από ατυχείς συγκυρίες κλπ.

Η ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗ ΧΩΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ Σ’ ΑΥΤΗΝ

α) ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΟΠΟΥ Η ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΑΡΧΙΣΕ ΝΩΡΙΣ

Στις χώρες που άρχισε η επιδημία ΝΩΡΙΣ όπως η Κίνα αρχικά και η Νότιος Κορέα (λίγο αργότερα), όπου τώρα ο αριθμός των νέων καθημερινών κρουσμάτων είναι πολύ μικρός, ίσως εμφανίζεται ακριβέστερα το ποσοστό των θανάτων ανά επιβεβαιωμένα εργαστηριακά*³ κρούσματα.

(Στην Κίνα, στις αρχές Φεβρουαρίου η θνητότητα ήταν 5.8% στην επαρχία Hubei, ενώ έξω από αυτήν ήταν 0.7%).

Το ποσοστό θνητότητας στους ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ, εκτιμάται*² ότι ίσως θα είναι (με τα δεδομένα του πρωινού της 28^ης Μαρτίου) στην μεν Κίνα 4.5%, στη δε Νότια Κορέα 1.9%.

Αυτοί οι αριθμοί δείχνουν την πραγματική θνητότητα στο σύνολο του πληθυσμού? ΟΧΙ !!

Ο λόγος είναι ότι δεν γνωρίζουμε την πραγματική μόλυνση (συμπτωματικοί + ασυμπτωματικοί + ελαφρώς συμπτωματικοί) όλου του πληθυσμού.

Οι έλεγχοι σήμερα γίνονται στην πλειονότητα των χωρών, μόνο αν επιπλέον του πυρετού ή/και του βήχα παρουσιαστεί δύσπνοια (λόγω της παγκόσμιας έλλειψης των αντιδραστηρίων για την εξέταση RT-PCR*³).

β) ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΟΠΟΥ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΤΑΙ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥΣ

Σε χώρες που διενεργούνται πολύ περισσότερες εξετάσεις*³, αναλογικά με τον πληθυσμό, ακόμη και στους ελάχιστα συμπτωματικούς, όπως είναι η Ισλανδία και η Γερμανία, το ποσοστό θανάτων φαίνεται είναι πολύ μικρότερο !

Η εκτιμώμενη*² θνητότητα ίσως θα είναι στην Ισλανδία 1.14% και στη Γερμανία 2.12%.

γ) ΟΜΩΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΧΩΡΕΣ ΟΠΟΥ Η ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΕΧΕΙ ΞΕΦΥΓΕΙ

Στις χώρες όπου δυστυχώς η επιδημία έχει “ξεφύγει”, όπως στην Ιταλία και στην Ισπανία, η θνητότητα σε όσους παρουσιάζουν πυρετό, βήχα και δύσπνοια εκτιμάται*² ότι ίσως θα είναι για την Ιταλία 13% !! και για την Ισπανία 11% !!

Αργότερα όμως θα μειωθεί το ποσοστό αν ληφθούν τα αυστηρά μέτρα κατ’ οίκον περιορισμού που λήφθηκαν στην επαρχία Hubei και επιπλέον το πραγματικό ποσοστό θα είναι πολύ μικρότερο αν μπουν στη συνάρτηση όλοι όσοι έχουν μολυνθεί (συμπτωματικοί και ασυμπτωματικοί).

未标题-13

δ) ΕΛΛΑΔΑ – ΚΥΠΡΟΣ

Στην Ελλάδα η θνητότητα στους ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ εκτιμάται*² ότι θα είναι 6.9% (με τα δεδομένα του πρωινού της 8^ης Απριλίου).

Με το σωστότερο τρόπο για την Ελλάδα, η θνητότητα στους ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ εκτιμάται ότι θα είναι 6.7%*².

Στην Κύπρο η θνητότητα στους ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ εκτιμάται*² ότι θα είναι 3.14% (με τα δεδομένα του πρωινού της 8^ης Απριλίου). Με το σωστότερο τρόπο για την Κύπρο, η θνητότητα στους ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ εκτιμάται ότι θα είναι 3.44%*².

Όμως και στις 2 χώρες η θνητότητα θα μειωθεί σε 14 μέρες, όταν αρχίσουν να αποδίδουν τα μέτρα κατ’ οίκον περιορισμού που λήφθηκαν.

Επιπλέον το πραγματικό ποσοστό θα είναι πολύ μικρότερο αν μπουν στη συνάρτηση όλοι όσοι έχουν μολυνθεί (συμπτωματικοί και ασυμπτωματικοί).

ε) Στο Ισραήλ η εκτιμώμενη*² θνητότητα είναι μόνο 1%.

Σ’ αυτό βοηθά και μια εφαρμογή στο κινητό τηλέφωνο που εντοπίζει μέσω του GPS, σε ποιους χώρους βρέθηκε τις προηγούμενες 14 μέρες ένας θετικός στον κορωνοϊό.

Όποιος κατέβασε την ειδική εφαρμογή στο κινητό του, ενημερώνεται αν έχει βρεθεί σε κοντινή απόσταση την ίδια χρονική στιγμή με τον θετικό στον κορωνοϊό.

Έτσι όσοι ειδοποιηθούν αυτοαπομονώνονται για 14 μέρες, για προστασία των συγγενών τους και των άλλων ανθρώπων !!

ΕΤΣΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΘΕΤΙΚΩΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ, ΙΣΩΣ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ 0.5% (αν οι ασυμπτωματικοί και λίγο συμπτωματικοί που έχουν τον ιό είναι 20πλάσιοι από όσους φτάνουν στο νοσοκομείο)  !!

Η πραγματική θνητότητα θα φανεί αργότερα, όταν γνωρίζουμε ΟΛΟΥΣ που έχουν μολυνθεί με τον ιό στον πληθυσμό, με έλεγχο σε όλους για την ύπαρξη αντισωμάτων κατά του συγκεκριμένου κορωνοϊού ή έστω έλεγχο σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού !!

Ο έλεγχος θα γίνει π.χ. σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πληθυσμού π.χ. 5.000 (?) ανθρώπων, μόνο που θα μπουν στο δείγμα όλες οι ηλικίες και όχι μόνο οι μεγαλύτεροι των 18 ετών όπως κάνουν οι εταιρίες δημοσκοπήσεων προεκλογικά.

ΑΝ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΑΡΧΙΣΟΥΜΕ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ*⁴ ΑΜΕΣΑ, ΜΟΛΙΣ ΑΡΧΙΣΟΥΝ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΥΡΕΤΟΥ Η/ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΗΧΑ (ΠΡΙΝ ΝΑ ΑΡΧΙΣΕΙ Η ΔΥΣΠΝΟΙΑ), ΤΟΤΕ ΕΝΝΟΕΙΤΑΙ ΟΤΙ Η  ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ  ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ-ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ, ΙΣΩΣ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ 0.3% !!

Τελικά θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση, ότι θα ζήσουμε και με αυτόν τον ιό, όπως και με όλους τους άλλους ιούς που είχαμε από παλιότερες εποχές.

Πάντως σε κάθε κρίση η επιστήμη βελτιώνεται. Η διαφορά είναι ότι τώρα η επιστήμη είναι πολύ καλύτερη και πιστεύω ότι σύντομα θα βρεθεί και θεραπεία και εμβόλιο.

Να ευχόμαστε ότι θα μεταλλαχθεί προς το καλύτερο για μας ο ιός, ώστε να καταλήξει τελικά σαν τους άλλους κορωνοϊούς που προκαλούν απλό κρυολόγημα.

Μας έλαχε να ζούμε, ατυχώς, ιστορικές μέρες !!

ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΙΟΥ

1^ο Σενάριο: Αν η θνητότητα αφορά το 0.1% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 65% του πληθυσμού, λόγω έλλειψης αντισωμάτων απέναντι σ’ αυτόν), ίσως να είναι 6.500 και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 60 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν ή είναι παχύσαρκοι).

2^ο  Σενάριο: Αν η θνητότητα βρεθεί τελικά να είναι στο 0.5% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 65% του πληθυσμού) ίσως να είναι 32.500 (!!) και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 60 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν ή είναι παχύσαρκοι).

#### Συνεπώς έχει τεράστια σημασία να ΜΗΝ νοσήσουμε όλοι μαζί ώστε να επαρκέσουν οι μονάδες εντατικής θεραπείας και το νοσηλευτικό προσωπικό και επιπλέον να μην συμβούν θάνατοι γιατρών-νοσηλευτών.

ΑΥΤΟ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΙΣΩΣ ΣΕ ΟΣΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΩ ΤΩΝ 65 ή ΕΧΟΥΝ ΧΡΟΝΙΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ, ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΒΡΕΘΕΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ή ΕΜΒΟΛΙΟ

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

*¹ ## Θνητότητα (Infection ή Case Fatality Rate ή IFR ή CFR) = Αριθµός θανάτων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά αριθµό νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 = Η πιθανότητα θανάτου από όσους έχουν τη νόσο.

Η Θνητότητα μπορεί να διαχωριστεί σε:

Α) Case Fatality Rate ή CFR = Αριθμός θανάτων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά αριθµό νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 = Η πιθανότητα θανάτου σε όσους έχουν ΕΜΦΑΝΗ (ελεγμένη με PCR) τη νόσο.

Η θνητότητα CFR θεωρείται οριστική όταν καταγραφεί η έκβαση όλων των κρουσμάτων (ανάρρωση ή θάνατος). Αυτή μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, όταν αρχίζουν να ελέγχονται και άνθρωποι με λίγα ή καθόλου συμπτώματα.

Β) Infection Fatality Rate ή IFR = Αριθµός θανάτων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά αριθµό Ασυμπτωματικών + νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 = Η πιθανότητα θανάτου σε όσους έχουν μολυνθεί (με έλεγχο αντισωμάτων) από τη νόσο.

## Θνησιμότητα (Crude Mortality Rate ή CMR) = θάνατοι από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά 100.000 πληθυσμού (νοσούντων και μη) = Ο κίνδυνος θανάτου ανά 100,000 ανθρώπων από COVID 19, σε συγκεκριμένη περιοχή και συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. 

Η Θνησιμότητα αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, όσο κυκλοφορεί ο ιός και θα έχουμε το τελικό αποτέλεσμα όταν μολυνθεί το 70% του πληθυσμού. Ίσως τότε (final Crude Mortality Rate) αυτή να κυμανθεί στο 0.5-1% (ή 1:133) του πληθυσμού.  

Σε όσους είναι μικρότεροι των 65 ετών, ίσως αυτή τελικά να είναι 0.225% (1:400) και σε όσους είναι κάτω των 65 και δεν έχουν υποκείμενο νόσημα (ούτε είναι παχύσαρκοι ή καπνιστές) ίσως να να είναι 0.0 25% (ή 1:4.000)  

*² ΠΩΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΚE ΑΥΘΑΙΡΕΤA Η ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ

# Ο σωστότερος τρόπος είναι να υπολογίσουμε τους θανάτους ανά επιβεβαιωμένα κρούσματα ΠΡΙΝ 9 μέρες (τόσος είναι περίπου ο μέσος όρος από την εισαγωγή στο νοσοκομείο μέχρι τον θάνατο)

(Αυτό είναι σωστότερο για χώρες όπως η Ελλάδα που η εισαγωγή στο νοσοκομείο δεν γίνεται με την έναρξη των πρώτων συμπτωμάτων, αλλά με την έναρξη της δύσπνοιας.)

# Άλλος τρόπος υπολογισμού των μελλοντικών θανάτων είναι οι σημερινοί θάνατοι + οι εκτιμώμενοι μελλοντικοί θάνατοι όσων βρίσκονται σήμερα σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

(Οι τελευταίοι υπολογίστηκε αυθαίρετα ότι θα κυμαίνονται περίπου στο 50%.)

# Τελικά οι 2 τιμές υπολογισμού είναι κοντά, έτσι έβγαλα το μέσο όρο τους.

 Οι θάνατοι όσων βρίσκονται σε μονάδα εντατικής θεραπείας υπολογίστηκαν αυθαίρετα ότι θα κυμαίνονται περίπου στο 50%.

Το ποσοστό 50% είναι ΑΥΘΑΙΡΕΤΟ και εξαρτάται από την ηλικία και τις συνυπάρχουσες παθήσεις του ασθενούς (δες πιο κάτω) και το σύστημα υγείας κάθε χώρας.

Επιπλέον το ποσοστό των θανάτων όσων βρίσκονται σήμερα σε μονάδα εντατικής θεραπείας εξαρτάται και από την ηλικιακή επιλογή που δυστυχώς είναι αναγκασμένοι να κάνουν οι γιατροί στις χώρες όπου η επιδημία έχει “ξεφύγει” (π.χ. Ιταλία, Ισπανία) όπου και “γονάτισε” το σύστημα υγείας.

Ενδεχομένως μπορεί να χρησιμοποιηθεί ποσοστό 30% θανάτων όσων βρίσκονται σήμερα σε μονάδα εντατικής θεραπείας, αλλά αυτό δεν θα καλύπτει τις χώρες όπου φαίνεται ότι “έχει ξεφύγει” ή “θα ξεφύγει” η επιδημία, ούτε και τις φτωχές χώρες.

*³ α) Η διάγνωση γίνεται με την RT-PCR (Reverse Transcriptase Polymerase Chain Reaction) που ανιχνεύει το RNA του ιού σε ρινοφαρυγγικά επιχρίσματα.

β) Ο έλεγχος στο τέλος της επιδημίας θα γίνει με την ύπαρξη αντισωμάτων κατά του συγκεκριμένου κορωνοϊού σε όλον τον πληθυσμό ή έστω έλεγχο σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του !!

Επιπλέον, πρέπει να ελέγχεται η ύπαρξη αντισωμάτων και σε ιατρο-νοσηλευτικό προσωπικό ώστε να φανεί αν μπορούν να εργάζονται.

*⁴ π.χ. Υδροξυ-Χλωροκίνη+Αζυθρομυκίνη, Remdesivir, Favipiravir, αντισώματα κατά του ιού (από αναρρώσαντες ή κατασκευασμένα στο εργαστήριο), ίσως Κολχικίνη για πρόληψη επιπλοκών, Tocilizumab (σε όσους βρίσκεται βαρειά πνευμονία και ψηλή IL-6) για αποκλεισμό της δράσης της Ιντερλευκίνης 6 (του συνδρόμου καταιγιστικής απελευθέρωσης κυτοκινών ή CRS)  κλπ.

*⁵ ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΘΑΝΑΤΩΝ ΑΝΑ ΗΛΙΚΙΑ ΝΟΣΟΥΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ:

0-9 ετών: 0%

10-29 ετών%: 0.2%   0%

30-39 ετών: 0.2%

40-49 ετών: 0.4%   0.3%

50-59 ετών: 1.3%   1%

60-69 ετών: 3.6%   3.2%

70-79 ετών: 8%   11.8%

80+ ετών: 14.8%   19.2%

Τα ποσοστά των θανάτων στους ηλικιωμένους, πιθανώς είναι αυξημένα και λόγω της επιλογής που είναι αναγκασμένοι να κάνουν οι γιατροί μεταξύ ηλικιωμένων και νεώτερων ασθενών (λόγω μη επάρκειας κρεβατιών στις ΜΕΘ και φαρμάκων από τη μια και έλλειψης γιατρών από την άλλη).

*⁶ ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΘΑΝΑΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ, ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΫΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ:

Καμία πάθηση: 0.9%

Καρκίνος: 5.6%

Υπέρταση: 6%

Χρόνια αναπνευστική νόσος: 6.3%

Σ. Διαβήτης: 7.3%

Καρδιαγγειακές παθήσεις: 10.5%

(Το 75% είναι σε ανθρώπους με προϋπάρχουσες παθήσεις)

*⁷ Το ποσοστό των θανάτων ανάλογα με το φύλο, σε εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα ήταν 1.7 Άντρες προς 1 Γυναίκα (Άντρες 4.7% και Γυναίκες 2.8%).

Η διαφορά πιθανώς οφείλεται στο ότι οι γυναίκες που καπνίζουν είναι λιγότερες από τους άντρες όπως και στο ότι διαφέρουν τα γονίδια τους (π.χ. έχουν χρωμοσώματα ΧΧ, ενώ οι άντρες έχουν ΧY).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.worldometers.info/coronavirus/

https://ourworldindata.org/coronavirus

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/guidance-prevent-spread.html

https://www.ecdc.europa.eu/en/novel-coronavirus-china

https://www.ecdc.europa.eu/en/geographical-distribution-2019-ncov-cases

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/

https://www.thelancet.com/coronavirus

https://www.nejm.org/coronavirus

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2002387

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2002032

https://science.sciencemag.org/content/early/2020/03/13/science.abb3221.abstract

Ενημερώθηκε στις 17/1/2021

Οι διαφορές μεταξύ της εποχικής γρίπης και της νόσου COVID-19 είναι τεράστιες.

Για το κυρίως άρθρο πατήστε: εδώ

Η ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ

Η θνητότητα διαχωρίζεται σε δύο μορφές, ανάλογα με το αν υπολογίζουμε και τους ασυμπτωματικούς:

>> Θνητότητα (Case Fatality Rate ή CFR) = Αριθμός θανάτων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά αριθµό νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 = Η πιθανότητα θανάτου σε όσους έχουν ΕΜΦΑΝΗ (διάγνωση με PCR) τη νόσο.

Η θνητότητα θεωρείται οριστική όταν καταγραφεί η έκβαση όλων των κρουσμάτων (ανάρρωση ή θάνατος). Αυτή μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, όταν αρχίζουν να ελέγχονται και άνθρωποι με λίγα ή καθόλου συμπτώματα.

>> Infection Fatality Rate ή IFR = Αριθµός θανάτων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 ανά αριθµό Ασυμπτωματικών + νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2 = Η πιθανότητα θανάτου σε όσους έχουν μολυνθεί (με έλεγχο αντισωμάτων) τη νόσο.

α1) Ο μέσος όρος θανάτων (θνητότητα) από την ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ είναι περίπου 0.1% ή 1 ανά 1000 ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ.

α2) Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας η θνητότητα από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 που προκαλεί τη νόσο  COVID-19 είναι 3.4% ή 1 ανά 30 ΝΟΣΟΥΝΤΕΣ (Case Fatality Rate ή CFR).

α3) Ο αριθμός IFR (που περιλαμβάνει και τους ασυμπτωματικούς) εκτιμάται στο 0.68% (0.53%–0.82%) αν και εκτιμήσεις για τη Νέα Υόρκη τον ανεβάζουν περίπου στο 1%.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7524446/

Άλλη μελέτη δείχνει τον κίνδυνο θανάτου ανάλογα με την ηλικία, σε όσους μολυνθούν (περιλαμβάνει και τους Ασυμπτωματικούς ή IFR):

10 ετών: 0.002% (ή 1: 50,000)

25 ετών: 0.01% (ή 1:10,1000)

55 ετών: 0.4% (ή 1:250)

65 ετών: 1.4% (ή 1:71)

75 ετών: 4.6%  (ή 1:22)

85 ετών: 15% (ή 1:7)

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7721859/?report=classic

### Βλέπουμε ότι η θνητότητα ανά ΝΟΣΟΥΝΤΑ έχει τεράστια διαφορά μεταξύ της εποχικής γρίπης και της νόσου  COVID-19: 1 προς 1000 συγκριτικά με 1 προς 30 όσον αφορά το CFR (μόνο συμπτωματικοί με θετική PCR) και 1 προς 100 περίπου όσον αφορά το IFR (περιλαμβάνει και τους Ασυμπτωματικούς).

[Μια μελέτη από Αμερική υπολογίζει ότι οι θάνατοι από COVID 19 ήταν 21 φορές περισσότεροι από της εποχικής γρίπης από 1η Φεβρουαρίου ως 18 Απριλίου στη Νέα Υόρκη

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.22.20073551v1.full.pdf]

Το Μάρτιο και Απρίλιο (2020) οι θάνατοι από Covid 19 έφτασαν το 16.9% σε νοσοκομεία της Γαλλίας ενώ ήταν 5.8% σε νοσηλευόμενους από εποχική γρίπη (Δεκέμβριος 2018 + Ιανουάριος και Φεβρουάριος 2019)

Οι θάνατοι σε νοσηλευομένους στη Γαλλία από Covid 19, στην αρχή της πανδημίας (Μάρτιος + Απρίλιος 2020), ανάλογα με την ηλικία, με γαλάζιο χρώμα (Με κόκκινο χρώμα φαίνονται οι θάνατοι σε νοσηλευόμενους από γρίπη)

Η ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ

Θνησιμότητα (Crude Mortality Rate ή CMR) = Ο κίνδυνος θανάτου στον πληθυσμό (νοσούντα και μη) σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο = Ο κίνδυνος θανάτου από συγκεκριμένη πάθηση, για ΟΛΟ τον πληθυσμό σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Η Θνησιμότητα αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, όσο κυκλοφορεί ο ιός.

β1) Ο μέσος όρος θανάτων θνητότητας από την εποχική γρίπη είναι περίπου 0.008% ή 1 ανά 12,000 ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ/12μηνο (αλλάζει ανάλογα με τη χώρα και την χρονιά). (Mortality Rate)

β2) Η πραγματική θνησιμότητα από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 είναι πολύ μικρότερη από 3.4%, ΠΙΘΑΝΩΣ κοντά στο 0.25% (ή 1 ανά 400) ανθρώπους ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (Mortality Rate) χωρίς να υπάρξει εμβολιασμός.

ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

γ1) Για την εποχική γρίπη οι εισαγωγές στο νοσοκομείο αφορούν περίπου το 1.5% των νοσούντων και η παραμονή σ’ αυτό είναι περίπου 5.5 μέρες.

γ2) Για τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 οι εισαγωγές στο νοσοκομείο αφορούν περίπου το 5% των νοσούντων και η παραμονή σ’ αυτό είναι περίπου 11 μέρες.

Η ΥΠΑΡΞΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

1) Για την εποχική γρίπη υπάρχει φάρμακο (π.χ. Τamiflu) και εμβόλιο.

2) Για τον κορωνοϊό SARS-CoV-2, προς το παρόν ΔΕΝ υπάρχει φάρμακο ούτε εμβόλιο.

Η ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

1) Άλλη διαφορά της εποχικής γρίπης είναι η χαμηλότερη μεταδοτικότητα της. Ένα κρούσμα μολύνει περίπου 1.3 άλλους ανθρώπους (όσους δεν έχουν ανοσία). [transmission rate (Ro) = 1.3]

2) Με τις μέχρι τώρα γνώσεις, φαίνεται ότι ένα κρούσμα της νόσου COVID-19 μολύνει περίπου 3 -4 άλλους ανθρώπους (και κατά την περίοδο επώασης, περίπου 3 μέρες πριν την εκδήλωση των συμπτωμάτων). [transmission rate (Ro) = 3-4]

# Για να σταματήσει η εξάπλωση μιας ίωσης, πρέπει 1 κρούσμα να μολύνει <1 άνθρωπο [transmission rate (Ro)].

>> Από τα πιο πάνω αντιλαμβάνεται κάποιος τις τεράστιες διαφορές μεταξύ της εποχικής γρίπης και της νόσου COVID-19.

ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΙΟΥ (ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ)

1^ο Σενάριο: Αν η θνησιμότητα βρεθεί τελικά να είναι στο 0.1% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 65% του πληθυσμού, λόγω έλλειψης αντισωμάτων απέναντι σ’ αυτόν), ίσως να είναι 6.500 και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 60 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν ή είναι πολύ υπέρβαροι).

2^ο  Σενάριο: Αν η θνησιμότητα βρεθεί τελικά να είναι στο 0.5% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 65% του πληθυσμού) ίσως να είναι 32.500 (!!) και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 60 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν ή είναι πολύ υπέρβαροι).

3^ο Σενάριο: Αν η θνησιμότητα βρεθεί τελικά να είναι στο 1% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 65% του πληθυσμού) ίσως να είναι 65.000 (!!) και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 60 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν ή είναι παχύσαρκοι).

#### Συνεπώς έχει τεράστια σημασία να ΜΗΝ νοσήσουμε όλοι μαζί ώστε να επαρκέσουν οι μονάδες εντατικής θεραπείας και το νοσηλευτικό προσωπικό και επιπλέον να μην συμβούν θάνατοι γιατρών-νοσηλευτών.

ΑΥΤΟ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΝΩ ΤΩΝ 65 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://bmcinfectdis.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2334-14-480

https://www.cdc.gov/flu/about/burden/preliminary-in-season-estimates.htm

https://www.cdc.gov/flu/about/burden/2018-2019.html

Ενημερώθηκε στις 02/1/2022

# Για τις διαφορές μεταξύ γρίπης και COVID-19, πατήστε: εδώ

Ο ΝΕΟΣ ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΙΝΑ

H εξέλιξη του νέου κορωνοϊού από την Κίνα (SARS-CoV-2) που προκαλεί τη νόσο  COVID-19, μέχρι τις 2 Ιανουαρίου 2022 (Εργαστηριακά επιβεβαιωμένα  κρούσματα):

# Παγκόσμια: Κρούσματα: 290,640,023 / Θάνατοι: 5,460,449  

>> Οι Θάνατοι είναι 2% σε όσους υπάρχει έκβαση (εξιτήριο ή θάνατος) από όσους είχαν εισαχθεί σε Νοσοκομείο. 

>> Από τα κρούσματα που έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά και είναι είτε στο σπίτι είτε στο Νοσοκομείο, το 0.3% είναι πολύ βαρειά.

 Κρούσματα ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 37,286

Θάνατοι ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 700

# Ελλάδα: Κρούσματα: 1.258.495  / Θάνατοι: 20.910 

Κρούσματα ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 121.635

Θάνατοι ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 2.021

# Κύπρος: Κρούσματα: 172.697 / Θάνατοι: 639

Κρούσματα ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 141.490 

Θάνατοι ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 524

Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΜΗ ΔΙΑΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ, (ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, ΠΡΙΝ 15-20 ΠΕΡΙΠΟΥ ΗΜΕΡΕΣ) ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΘΑΝΑΤΟΙ ΑΝΑ 1 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ !!

Βουλγαρία: 4516

Η.Π.Α.: 2538

Βέλγιο: 2429

Ιταλία: 2282

Αγγλία: 2175

Ελλάδα: 2021

Ισπανία: 1911

Γαλλία: 1893

Πορτογαλία: 1871

Σουηδία: 1498

Ελβετία: 1304

Γερμανία: 1341

Ολλανδία: 1219

Παγκόσμια: 700

Κύπρος: 524

Νορβηγία: 238

Ιαπωνία: 146

Νότιος Κορέα: 112

Αυστραλία: 87

https://www.worldometers.info/coronavirus/ 

Πως εξηγούνται οι τεράστιες διαφορές στην αναλογία θανάτων προς τα Εργαστηριακά επιβεβαιωμένα  κρούσματα ?

Μια σοβαρή παράμετρος είναι προφανώς ο αριθμός των ελεγχομένων ανθρώπων ανά 1,000,000 πληθυσμού. Άλλη παράμετρος είναι η ικανότητα του Υγειονομικού συστήματος κάθε χώρας και σίγουρα υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που δεν γνωρίζουμε προς το παρόν. 

Το ποσοστό θανάτων που υπολογίζεται ΔΕΝ είναι το πραγματικό. Αυτό αφορά μόνο τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα και αυξάνεται αργότερα γιατί υπάρχει μια χρονοκαθυστέρηση μεταξύ της έναρξης συμπτωμάτων και θανάτου περίπου 18 ημερών.

Στο τέλος της επιδημίας που θα μπουν και τα ασυμπτωματικά κρούσματα (10πλάσια ?) και επιπλέον θα γνωρίζουμε τους τελικούς θανάτους, τότε θα γνωρίζουμε το πραγματικό ποσοστό θανάτων από την COVID 19.

Μια ιδέα του ποσοστού θανάτων ΧΩΡΙΣ όμως τα Ασυμπτωματικά κρούσματα, μπορούμε να πάρουμε από την Κίνα, που εμφανίζεται στο 5.6%.

Συγκριτικά η εποχιακή γρίπη στις Η.Π.Α. έχει case fatality rate 0.1% ή 1/1.000

# Ίσως ο σωστότερος τρόπος είναι να υπολογίσουμε τους θανάτους ανά επιβεβαιωμένα κρούσματα ΠΡΙΝ 11-12 μέρες (τόσος είναι περίπου ο μέσος όρος από την εισαγωγή στο νοσοκομείο μέχρι το θάνατο)

https://www.worldometers.info/coronavirus/

https://ourworldindata.org/coronavirus

# H θνητότητα διαφέρει από χώρα σε χώρα (κυμαίνεται από λιγότερο από 0.6% ως 15%), κυρίως ανάλογα με το αν μπαίνουν και Ασυμπτωματικοί στο δείγμα, π.χ. Ισλανδία, Μπαχρέιν, Νότιος Κορέα κλπ.

Επίσης επειδή οι θάνατοι συμβαίνουν σε 18 μέρες (κατά μέσο όρο) από τα πρώτα συμπτώματα, στο τέλος της επιδημίας θα έχουμε το ακριβές νούμερο της θνησιμότητας.

Επιπλέον εξαρτάται και από τα μέτρα που έχουν ληφθεί σε κάθε χώρα και ανάλογα με το πόσο επαρκές είναι το υγειονομικό της σύστημα.

# Υπ’ όψιν ότι στην πλειοψηφία τους όσοι είναι κάτω των 30 ετών φαίνεται ότι νοσούν χωρίς συμπτώματα, οπότε δεν ελέγχονται (εκτός και αν είχαν στενές επαφές με νοσούντα), έτσι η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΠΙΘΑΝΩΣ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ 0.5% (από την άλλη οι θάνατοι θα είναι λίγο περισσότεροι γιατί από τη στιγμή των πρώτων συμπτωμάτων μπορεί να κάποιος να πεθάνει ακόμη και σε 6 εβδομάδες).

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2002387

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2002032

Το ποσοστό των ασυμπτωματικών περιστατικών, μπορεί να φανεί με τον έλεγχο ύπαρξης αντισωμάτων κατά του ιού σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του γενικού πληθυσμού.

Μια πρόσφατη (16 Μαρτίου) μελέτη αναφέρει ότι τα πραγματικά κρούσματα πιθανώς είναι 7 φορές περισσότερα από τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα και ότι οι ασυμπτωματικοί φορείς αποτελούν την πηγή μόλυνσης του 79% των επιβεβαιωμένων περιστατικών.

https://science.sciencemag.org/content/early/2020/03/13/science.abb3221.abstract

[*Περίπου το 55% της μετάδοσης του ιού (προ-συμπτωματικοί) γίνεται 2-3 μέρες ΠΡΙΝ (!!) να εκδηλωθούν τα συμπτώματα.

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.05.20031815v1.full.pdf+html

Μια άλλη μελέτη μάλιστα, έδειξε ότι η μεγαλύτερη μεταδοτικότητα ήταν 2 μέρες πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

https://www.jwatch.org/na51402/2020/04/23/covid-19-might-be-most-transmissible-presymptomatic-period?query=C19]

Η “πραγματική ακτινογραφία” του πληθυσμού που έχει μολυνθεί φαίνεται από στοιχεία της Νότιας Κορέας που ελέγχει και ασυμπτωματικούς (με κόκκινο χρώμα)

ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΣΟΥΣ ΜΟΛΥΝΕΙ ?

Στο πιο πάνω διάγραμμα, φαίνεται η μετάδοση από 1 σε 3 ανθρώπους (Ro = 3). Στην 3η μετάδοση θα έχουμε 39 μολυσμένους από 1 αρχικό και συνεχίζει κάθε φορά επί 3.

# Για να σταματήσει η εξάπλωση μιας ίωσης, πρέπει 1 κρούσμα να μολύνει <1 άνθρωπο [transmission rate (Ro)]. Η γρίπη έχει transmission rate (Ro) = 1.3.

## Με τις μέχρι τώρα γνώσεις, φαίνεται ότι ένα κρούσμα μολύνει περίπου 3-4 ή ίσως και >6 [transmission rate (Ro)] άλλους ανθρώπους (και κατά την περίοδο επώασης) αν ΔΕΝ υπάρχουν περιοριστικά μέτρα.

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.18.20037994v3.full.pdf

## Για κάθε ένα γνωστό περιστατικό, πιθανώς υπάρχουν ακόμη 5 ως 15 (?) είτε ελαφρά  είτε προ-συμπτωματικά* είτε και ασυμπτωματικά περιστατικά ιδίως από τους νεώτερους των 30 ετών (που μολύνουν άλλους ακόμη και μέχρι 21 μέρες !! μετά τη εύρεση θετικής εργαστηριακής διάγνωσης).

ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ

Οι 12 σπουδαιότερες συμβουλές πρόληψης είναι:

1) Αποφεύγονται οι χειραψίες και τα φιλιά.

2) Χρειάζεται συχνό και διεξοδικό πλύσιμο χεριών με σαπούνι για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα πολλές φορές τη μέρα και ιδίως μόλις μπαίνουμε στο σπίτι και πριν το φαγητό.

3) Αποφεύγεται η επαφή άπλυτων χεριών με τα μάτια, το στόμα και τη μύτη.

4) Καθαρίζουμε με βαμβάκι ή (χαρτοπετσέτα) που έχει οινόπνευμα (> 70%) το κινητό μας συχνά.

5) Αποφεύγουμε την είσοδο σε ανελκυστήρες.

6) Ακουμπούμε τα κοινόχρηστα πόμολα, κουμπιά κλπ. με βαμβάκι (ή χαρτοπετσέτα) που έχει οινόπνευμα (> 70%) και αποφεύγουμε να ακουμπούμε την κουπαστή σκάλας.

7) Αποφεύγεται η επαφή με άρρωστους που έχουν λοίμωξη στο αναπνευστικό (πυρετός ή/και βήχας κλπ.).

8) Αποφεύγονται οι πολυσύχναστοι και κλειστοί χώροι π.χ. το μετρό, τα λεωφορεία, τα αεροπλάνα, το σινεμά, οι καφετέριες, η εκκλησία, τα σχολεία, το σουπερμάρκετ κλπ.) και αν δεν γίνεται αλλιώς κρατούμε απόσταση πάνω από 2 μέτρα.

9) Αν καπνίζουμε, το σταματούμε άμεσα.

10) Όποιος ανήκει στις ευαίσθητες ομάδες, δηλαδή πάσχει από καρδιαγγειακή πάθηση, πνευμονική πάθηση, σ. διαβήτη, καρκίνο, υπέρταση  κλπ, ή είναι πάνω από 60 ετών καλό είναι να αυτοπεριοριστεί στο σπίτι του, εθελοντικά.

11) Παραμένει στο σπίτι όποιος δεν έχει έχει κατεπείγουσα δουλειά, ακόμη και αν είναι κάτω των 60 ετών ή δεν έχει κάποια πάθηση.

12) ΝΑ ΦΟΡΟΥΜΕ ΜΑΣΚΑ ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΚΟΝΤΑ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

Παρ’ όλο που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν τη συνιστά παρά μόνο σε ασθενείς και σε όσους τους φροντίζουν (ιατρικο-νοσηλευτικό προσωπικό και οι συγγενείς όσων φροντίζουν κρούσμα στο σπίτι), το Αμερικανικό CDC τονίζει ότι ΟΛΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗ ΦΟΡΟΥΜΕ, ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΚΟΝΤΑ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ (π.χ. λιγότερο από 3 μέτρα απόσταση).

Περισσότερα για τη μάσκα θα δείτε σε άλλο άρθρο της ιστοσελίδας, πατώντας: εδώ

Αν έχουμε πυρετό ή/και βήχα παραμένουμε σπίτι μας ΚΑΙ τηλεφωνούμε στο 1135 ή στο 210 52 120 54.

# Πίνουμε πολλά ζεστά υγρά (π.χ. τσάι, σούπα) και αν έχουμε ψηλό πυρετό παίρνουμε αντιπυρετικό.

# Συνιστάται απομόνωση σε ένα δωμάτιο χωρίς επαφή με άλλους ή με ζώα και χρησιμοποίηση διαφορετικού μπάνιου (αν υπάρχει).

# Χρησιμοποιείται μάσκα, τόσο από τον πιθανά μολυσμένο, όσο και από τους υπόλοιπους στην οικογένεια.

# Το κάθε μέλος της οικογένειας χρησιμοποιεί δικά του αποκλειστικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπήρουνα, πετσέτες κλπ.

# Αν σε 6-10 μέρες μετά εμφανιστεί δύσπνοια (δυσκολία αναπνοής) ξανα-τηλεφωνούμε στο 1135 ή στο 210 52 120 54.

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/locations-confirmed-cases.html

Όπως αναφέρει το Κινεζικό CDC για τις πρώτες 72,314 περιπτώσεις του COVID-19, μέχρι τις 11/2/2020:

Αυτός είναι εξαιρετικά μεταδοτικός αλλά με ελαφρά νόσηση στο 82% και βαριά πνευμονία στο 18%, κυρίως στους άνω των 60 ετών ή/ και σε όσους έχουν συνυπάρχουσες παθήσεις.

Μια μελέτη στις 17/3/2020 από Αμερική δείχνει ότι δυστυχώς είναι δυνατή η μετάδοση του νέου κορωνοϊού και από σταγονίδια στον αέρα και από τις επιφάνειες.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMc2004973

Ο ιός παραμένει μέχρι:

72 ώρες στα Πλαστικά

48 ώρες στα Ανοξείδωτα

24 ώρες στο Χαρτί

4+ ώρες στο Αερόλυμα: 4

(Οι υπόλοιποι κορωνοϊοί ζούν (και μπορεί να μολύνουν) μέχρι 9 μέρες σε διάφορες επιφάνειες)

Η απολύμανση με 0.1% υποχλωριώδες νάτριο (χλωρίνη) ή με αλκοόλ > 70% μπορεί να τους καταστρέψει.

https://www.journalofhospitalinfection.com/article/S0195-6701(20)30046-3/pdf

http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51

https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-age-sex-demographics/

Το ποσοστό των θανάτων ανά ηλικία στην Κίνα και στην Ιταλία:

0-9 ετών: 0%

10-29 ετών%: 0.2%   0%

30-39 ετών: 0.2%

40-49 ετών: 0.4%   0.3%

50-59 ετών: 1.3%   1%

60-69 ετών: 3.6%   3.2%

70-79 ετών: 8%   11.8%

80+ ετών: 14.8%   19.2%

Τα ποσοστά των θανάτων στους ηλικιωμένους, πιθανώς είναι αυξημένα και λόγω της επιλογής που είναι αναγκασμένοι να κάνουν οι γιατροί μεταξύ ηλικιωμένων και νεώτερων ασθενών (λόγω μη επάρκειας κρεβατιών στις ΜΕΘ και φαρμάκων από τη μια και έλλειψης γιατρών από την άλλη).

https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6915e3.htm?s_cid=mm6915e3_w

Το ποσοστό των θανάτων ανάλογα με τις προϋπάρχουσες παθήσεις:

Καμία πάθηση: 0.9%

Καρκίνος: 5.6%

Υπέρταση: 6%

Χρόνια αναπνευστική νόσος: 6.3%

Σ. Διαβήτης: 7.3%

Καρδιαγγειακές παθήσεις: 10.5%

(Το 75% είναι σε ανθρώπους με προϋπάρχουσες παθήσεις)

Το ποσοστό των θανάτων ανάλογα με το φύλο, σε εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα ήταν 1.7 Άντρες προς 1 Γυναίκα (Άντρες 4.7% και Γυναίκες 2.8%).

Η διαφορά πιθανώς οφείλεται στο ότι οι ελάχιστες γυναίκες καπνίζουν στην Κίνα.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Ο ιός μεταφέρεται πολύ εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, με σταγονίδια (εισβάλλει ακόμη και από τα μάτια) και με σωματική επαφή.

Ο χρόνος από τη στιγμή της μόλυνσης μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων (χρόνος επώασης) είναι περίπου 4-6 μέρες (από 2 ως 14 μέρες).

Η νόσος διαρκεί από 2 ως 8 εβδομάδες, ανάλογα με τη βαρύτητα της.

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30566-3/fulltext

Τα συμπτώματα που προκαλεί είναι συμπτώματα του αναπνευστικού, όπως πυρετός (όμως στο 44% μπορεί να μην υπάρχει πυρετός στην αρχή), βήχας και δύσπνοια, μυαλγίες, εξάντληση, συμπτώματα από το γαστρεντερικό (σπανιότερα) και συχνά πνευμονία (ελαφρά κυρίως).

Στο 82% περίπου των βεβαιωμένων περιπτώσεων η κλινική εικόνα είναι ελαφρά (με ή χωρίς ελαφρά πνευμονία), στο 14% παρουσιάζεται βαρειά πνευμονία (SARS) και στο 4% είναι κρίσιμη (με βαρειά πνευμονία και επιπλέον σηψαιμία και βλάβη σε πολλά όργανα).

Αν συμβεί βαρειά πνευμονία (στο 14% των βεβαιωμένων κρουσμάτων) αυτή εμφανίζεται 6 περίπου μέρες μετά τα πρώτα συμπτώματα.

Αν δυστυχώς συμβεί θάνατος, αυτός γίνεται 18.5 μέρες (15 – 60 μέρες) μετά από την έναρξη των συμπτωμάτων ή περίπου 10 μέρες από την εισαγωγή στο νοσοκομείο λόγω δύσπνοιας.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Σ’ αυτήν (νόσος COVID 19) αυξάνεται η CRP (C-reactive protein), αυξάνεται το ένζυμο LDH (λόγω θανάτου των κυττάρων από ιό) και μειώνονται τα λεμφοκύτταρα λόγω καταστροφής τους από τον ιό. (Όσο λιγότερα τα λεμφοκύτταρα, τόσο βαρύτερη είναι η νόσος)

Επιπλέον η αύξηση του D- DIMER και της Τροπονίνης Ι δείχνει ότι θα ακολουθήσει θάνατος.

https://www.thelancet.com/pb-assets/Lancet/pdfs/S014067362305663.pdf

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.20.20072702v2.full.pdf

Επίσης  συνήθως υπάρχουν ευρήματα αμφοτερόπλευρης πνευμονίας στην αξονική τομογραφία θώρακα (CT).

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση θα γίνει όταν υπάρχει θετική RT-PCR (Real-time reverse transcriptase polymerase chain reaction) που ανιχνεύει το RNA του ιού σε ρινοφαρυγγικά επιχρίσματα (π.χ. με το Novel Coronavirus PCR Fluorescence Diagnostic Kit, BioGerm Medical Biotechnology).

Το Αμερικανικό CDC (Κέντρο ελέγχου και πρόληψης νόσων) συνιστά να γίνεται έλεγχος ΑΝ Ο ΓΙΑΤΡΟΣ ΥΠΟΨΙΑΖΕΤΑΙ τη νόσο.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΠΡΟΛΗΨΗ

Δυστυχώς δεν υπάρχει εμβόλιο ούτε και ειδικό αντι-ιικό φάρμακο για τον νέο κορωνοϊό από την Κίνα, οπότε ο καλύτερος τρόπος πρόληψης είναι η αποφυγή επαφής με μολυσμένο άνθρωπο.

Δοκιμάζονται ορισμένα φάρμακα γι’ αυτόν, η Chloroquine (και η Υδροξυ-Χλωροκίνη), η interferon-1β, το Remdesivir, το Favipiravir και θεραπευτικά μονοκλωνικά αντισώματα.

Το lopinavir–ritonavir δυστυχώς μια μελέτη από την Κίνα δεν το βρήκε ωφέλιμο.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2001282

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2020/03/COVID-19-home-care.pdf

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2020/04/COVID19-algorithm-8.4.2020STLGSZ-1.pdf

Η ΥΔΡΟΞΥΧΛΩΡΟΚΙΝΗ ΣΤΗΝ COVID-19

Επιτέλους η πρώτη, μικρή (62 άνθρωποι), τυχαιοποιημένη, τυφλή κλινική μελέτη με ΥδροξυΧλωροκίνη (HCQ) και ψευδοφάρμακο σε ασθενείς με ελαφρά COVID-19 από Πανεπιστημιακό νοσοκομείο στην Κίνα.

Αυτή έδειξε ότι η χορήγηση 400 mg του φαρμάκου /24ωρο για 5 μέρες, μείωσε (συγκριτικά με το ψευδοφάρμακο):

α) Τα συμπτώματα πυρετό και βήχα

β) Τη βαρύτητα της πνευμονίας σε αξονική τομογραφία πριν και μετά τη χορήγηση (80.6% συγκριτικά με 54.8%).

γ) Από όσους έλαβαν ψευδοφάρμακο 4 προχώρησαν σε βαρειά νόσηση και κανένας από την ομάδα της HCQ.

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.22.20040758v2.full.pdf

Επίσης μια μελέτη από τη Μασσαλία, δείχνει ότι η Υδροξυ-Χλωροκίνη (200 mg επί 3) μειώνει τον ιό από τον ρινοφάρυγγα κατά 70% σε 6 μέρες. Αν επιπλέον συνδυαστεί και με Αζυθρομυκίνη (500 mg την 1η μέρα και μετά 250 mg/ημέρα, για 4 μέρες) εξαλείφει τελείως τον ιό από τον ρινοφάρυγγα σε 6 μέρες.

https://www.mediterranee-infection.com/wp-content/uploads/2020/03/Hydroxychloroquine_final_DOI_IJAA.pdf

Επίσης το αντι-ιικό φάρμακο Favipiravir (Avigan) για τη γρίπη από την Ιαπωνία, βρέθηκε αποτελεσματικό για την COVID-19.

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/therapeutic-options.html

Η Tocilizumab που είναι μονοκλωνικό αντίσωμα (σε όσους βρίσκεται βαρειά πνευμονία, ψηλός πυρετός και ψηλή IL-6 >40 pg/mL ή αν δεν υπάρχει αυτή σε d dimer >1000 ng/mL) για αποκλεισμό της δράσης της Ιντερλευκίνης 6 (του συνδρόμου καταιγιστικής απελευθέρωσης κυτοκινών ή CRS. Αυτό οφείλεται σε υπέρμετρη αύξηση κυτοκινών).

H δόση της είναι 400 mg ενδοφλέβια μία μόνο φορά.

https://www.ser.es/wp-content/uploads/2020/03/TCZ-and-COVID-19.pdf

Οι Ιταλικές οδηγίες αναφέρουν σαν δόση της τα 8 mg/kg (μέγιστο 800 mg/dose), σε βραδεία ενδοφλέβια χορήγηση. αν δεν υπάρξει σημαντική βελτίωση σε 10 ώρες μπορεί να ξαναχορηγηθεί.

Σύμφωνα με τις Ιταλικές οδηγίες χορηγείται και Κορτιζόνη, αν χορηγηθεί η Tocilizumab.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7097833/

# Η χορήγηση Κορτιζόνης πιθανώς αυξάνει τους Θανάτους.

https://www.idsociety.org/covid19guidelines

# Σε όλους με την είσοδο στο νοσοκομείο χορηγείται προφυλακτικά ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους και για ένα μήνα μετά την έξοδο τους, ένα από τα νέα αντιπηκτικά (εκτός υπάρχει αιμορραγία ή πολύ χαμηλά αιμοπετάλια).

Αν υπάρχει θρομβοεμβολική νόσος (VTE) χορηγείται η αντίστοιχη θεραπεία.

https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/radiol.2020201629

ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΙΟΥ

1^ο Σενάριο: Αν η θνησιμότητα αφορά το 0.1% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 60% του πληθυσμού), ίσως να είναι 6.000 και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 65 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν).

2^ο  Σενάριο: Αν η θνησιμότητα βρεθεί τελικά να αφορά το 0.5% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 60% του πληθυσμού) ίσως να είναι 30.000 (!!) και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 65 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν).

# Μεγάλη σημασία έχει να ΜΗΝ νοσήσουμε όλοι μαζί ώστε να επαρκέσουν οι μονάδες εντατικής θεραπείας και το νοσηλευτικό προσωπικό και επιπλέον να μην συμβούν θάνατοι γιατρών-νοσηλευτών.

Αυτό επιτυγχάνεται με την καθολική απαγόρευση κυκλοφορίας.

Αν η καθολική απαγόρευση κυκλοφορίας γίνει από όλες τις χώρες της γης, ίσως να σταματήσει η πανδημία.

Αλλιώς ακόμη και η Κίνα, που φαίνεται με τα σημερινά δεδομένα ότι σταματά την εξάπλωση του ιού, θα ξανα-μολυνθεί από τις άλλες χώρες, εκτός και αν σταματήσει όλες τις επαφές με άλλες χώρες και κλείσει τελείως τα σύνορα της, πράγμα αδύνατον με τη σημερινή ζωή.

Θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση, ότι θα ζήσουμε και με αυτόν τον ιό, όπως και με όλους τους άλλους ιούς που είχαμε από παλιότερες εποχές.

Πάντως σε κάθε κρίση η επιστήμη βελτιώνεται. Η διαφορά είναι ότι τώρα η επιστήμη είναι πολύ καλύτερη και πιστεύω ότι σύντομα θα βρεθεί και θεραπεία και εμβόλιο.

Οπότε οι γιατροί θα συνιστούμε να γίνεται και αυτό το εμβόλιο σε όσους είναι >65 ετών ή/και έχουν χρόνια πάθηση. (Μεγάλη χαρά για τις εταιρίες που ασχολούνται)

Να ευχόμαστε ότι θα μεταλλαχθεί προς το καλύτερο για μας ο ιός, ώστε να καταλήξει τελικά σαν τους άλλους κορονωιούς που προκαλούν απλό κρυολόγημα. Μας έλαχε να ζούμε, ατυχώς, σε ιστορικές μέρες !!

ΟΙ ΚΟΡΩΝΟΪΟΙ

Οι κορωνοϊοί (ή κορωναϊοί ή CoVs) που προκαλούν λοίμωξη στον άνθρωπο είναι 7 γνωστοί μέχρι σήμερα (ονομάζονται έτσι γιατί εμφανίζεται γύρω τους εικόνα που μοιάζει με κορώνα).

ΟΙ ΑΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΟΡΩΝΟΪΟΙ

Οι 4 από τους 7 κορωνοϊούς προκαλούν ελαφρά ή μέτρια συμπτώματα στο ανώτερο αναπνευστικό (τα συμπτώματα είναι αυτά του κοινού κρυολογήματος και είναι πυρετός, κακουχία, ξηρός λαιμός, μύτη που τρέχει, βήχας, πονοκέφαλος). Περίπου το 25% των περιπτώσεων κοινού κρυολογήματος οφείλονται σ’ αυτούς.

Αυτοί μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον πνευμονία ή βρογχίτιδα (πρωτογενή από τον ιό ή δευτεροπαθή από μικρόβιο), ιδίως σε ευάλωτες ομάδες, όπως ηλικιωμένους, μικρά παιδιά, ανθρώπους με καρδιακές ή αναπνευστικές παθήσεις και σε ανθρώπους με πρόβλημα στο ανοσοποιητικό σύστημα.

ΟΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΟΡΩΝΟΪΟΙ

Οι υπόλοιποι 3 κορωνοϊοί μπορεί να προκαλέσουν βαρειά πνευμονία και ίσως θάνατο από αυτήν. Αυτοί είναι ο παλιός SARS, ο MERS και ο νέος κορωνοϊός από την Κίνα (2019-nCoV).

Αυτοί προκαλούν έντονα συμπτώματα του αναπνευστικού, όπως ψηλό πυρετό, βήχα και δύσπνοια, πόνους στο σώμα και συχνά πνευμονία και ίσως θάνατο.

Αυτοί οι κορωνοϊοί προήλθαν από ζώα (π.χ. καμήλες, γάτες, βοοειδή, χοιρινά, κοτόπουλα, νυχτερίδες, φίδια, μυρμηγκοφάγους κλπ.) μεταλάχθηκαν και μεταδόθηκαν στον πρώτο άνθρωπο. Στη συνέχεια άρχισαν να μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο με τον ίδιο τρόπο όπως και ο ιός της γρίπης.

Ο κορωνοϊός SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) εμφανίστηκε μεταξύ του 2002 και του 2004 και προκάλεσε 800 θανάτους παγκοσμίως.

Ο κορωνοϊός MERS (Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus) εμφανίστηκε στην αραβική χερσόνησο το 2012 και περίπου το 1/3 όσων τον παρουσιάζουν πεθαίνει.

Στην εικόνα φαίνονται κορωνοϊοί MERS έξω από μολυσμένο κύτταρο.

### Υπ’ όψιν ότι η γρίπη παρουσιάζει πιθανότητα θανάτου 1/1.000, σκοτώνει όμως πολύ περισσότερους (μέχρι στιγμής) γιατί είναι πολύ περισσότερα τα κρούσματα της.

Παγκοσμίως (πληθυσμός περίπου 7.800.000.000) προκαλεί περίπου 4.000.000 βαρειές νοσήσεις και 470.000 αναπνευστικούς θανάτους (η θνησιμότητα της είναι 0.1% ή 1/1.000, στο άθροισμα των ασυμπτωματικών, ελαφρών και βαριών νοσήσεων).

ΠΗΓΕΣ

https://eody.gov.gr/neos-koronaios-covid-19/

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/guidance-prevent-spread.html

https://www.ecdc.europa.eu/en/novel-coronavirus-china

https://www.ecdc.europa.eu/en/geographical-distribution-2019-ncov-cases

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/

https://www.thelancet.com/coronavirus

https://www.nejm.org/coronavirus