Καρδιολογία » Χυλομικρά

Η ΠΡΩΤΕΪΝΗ ANGPTL3 ΚΑΙ Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΩΝ

superman — Sat, 13 Sep 2025 16:10:18 +0000

Η πρωτεΐνη ANGPTL3, που παράγεται στο ήπαρ, δημιουργήθηκε από τη φύση – το Θεό, για να μπορούμε να επιβιώνουμε σε περιόδους πείνας.

Έτσι σε περιόδους που υπάρχει τροφή, με τη βοήθεια της ANGPTL3, η τροφή αποθηκεύεται σαν λίπος – ενέργεια, για τις περιόδους που δεν θα υπάρχει τροφή.

Η αποθήκευση της τροφής γίνεται επειδή η ANGPTL3 αναστέλλει λιπολυτικά ένζυμα, τη λιποπρωτεινική λιπάση (LPL) και τη ενδοθηλιακή λιπάση (EL).

[Η Λιποπρωτεϊνική Λιπάση (LPL) αφαιρεί τα Τριγλυκερίδια από τα Χυλομικρά (και προσφέρει τα λιπαρά οξέα τους στον λιπώδη ιστό για αποθήκευση) και από τις πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες –VLDL (και προσφέρει τα λιπαρά οξέα τους στην καρδιά και τους μυς για άμεση χρήση). Αυτή παράγεται σ’ αυτούς τους ιστούς.

https://www.mdpi.com/2077-0383/13/17/5229

H Ενδοθηλιακή Λιπάση (EL) δρα με παρόμοιο τρόπο με την LPL, αλλά κυρίως και επιπλέον διασπά τα Φοσφωλιπίδια στα σωματίδια των HDL, οπότε προκαλεί μείωση της HDL στο αίμα. Αυτή παράγεται στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων]

Έτσι με τη δράση της ANGPTL3, δεν αποδομούνται τα Τριγλυκερίδια και συνεπώς και η Χοληστερίνη, αυτά αυξάνονται στο αίμα, και είναι διαθέσιμα για αποθήκευση.

Υπ’ όψιν ότι η εκ γενετής έλλειψη της ANGPTL3 προστατεύει από Στεφανιαία Νόσο.

>> Αν μειώσουμε τη δράση της ANGPTL3 με φάρμακα, αυξάνεται η δραστικότητα των δυο λιπολυτικών ενζύμων, οπότε αυξάνεται η ταχύτητα της μετατροπής των Τριγλυκεριδίων (VLDL και χυλομικρά), σε ΙDL και αυτής σε LDL Χοληστερίνη. Τελικά αυξάνεται η πρόσληψη της τελευταίας από το ήπαρ, οπότε μειώνονται και οι τρεις αυτές Λιποπρωτείνες στο αίμα.

Όμως μειώνεται επιπλέον ελαφρά και η ΗDL λόγω της δράσης της EL.

Όπως βλέπουμε οι δράσεις αυτές δεν εξαρτώνται από τη λειτουργία του υποδοχέα LDL στα ηπατοκύτταρα.

[Η Λιποπρωτεΐνη a (Lp a) δεν προέρχεται από τον προηγούμενο κύκλο, οπότε δεν μειώνεται όπως οι προηγούμενες 4 λιποπρωτεΐνες]

Σήμερα όμως που πολλοί υπερκαταναλώνουμε φαγητό, η πρωτεΐνη ANGPTL3 βοηθά στη δημιουργία αθηροσκληρωτικών πλακών που οδηγούν σε Έμφραγμα, Εγκεφαλικό, Αποφρακτική αρτηριοπάθεια των κάτω άκρων κλπ.

Έτσι αν αναστείλουμε τη δράση της με φάρμακα, μειώνονται στο αίμα οι Λιποπρωτείνες VLDL (πολύ χαμηλής πυκνότητας) και τα απομεινάρια τους. Αυτό οδηγεί σε μείωση των Τριγλυκεριδίων και της LDL Χοληστερίνης στο αίμα οπότε μειώνεται η δημιουργία αθηροσκληρωτικών πλακών.

Η ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ANGPTL3

Η πρωτεΐνη ANGPTL3 μπορεί να ανασταλεί με διάφορες νέες ιατρικές τεχνολογίες:

α) Με μονοκλωνικά αντισώματα: Είναι ήδη εγκεκριμένο το μονοκλωνικό αντίσωμα Evinacumab (Evkeeza) για όσους έχουν Ομόζυγο Οικογενή Υπερχοληστεριναιμία – HoFH (ενδοφλέβια χορήγηση ανά 30 μέρες).

Σε διαδικασία ελέγχου βρίσκεται το ανθρώπινο μονοκλωνικό αντίσωμα LY3475766 κατά του συμπλέγματος ANGPTL3/8 που αναστέλλει μόνο την LPL, οπότε δεν μειώνεται η HDL.

β) Μέσω αδρανοποίησης του mRNA της πρωτεΐνης ANGPTL3:

i) Με τεχνολογία siRNA: Τα Ζodasiran και Solbinsiran.

ii) Με τεχνολογία συμπληρωματικού ολιγονουκλεοτιδίου – ASO: Το Vupanorsen (η Pfizer το διέκοψε).

γ) Με εμβόλιο που οδηγεί το ανοσοποιητικό σύστημα να παράγει αντισώματα που ενώνονται με την πρωτεΐνη ANGPTL3 και εξουδετερώσουν τη δράση της.

δ) Με απ’ ευθείας δράση στο DNA. Αναστέλλεται μόνιμα η παραγωγή λειτουργικής πρωτεΐνης ANGPTL3 μέσω της τεχνολογίας CRISPR/Cas9 με το ενδοφλέβιο CTX310™ που χορηγείται εφ’ άπαξ και μεταβάλλει το γονίδιο ANGPTL3.

Σιγά – σιγά αναπτύσσονται νέες τεχνολογίες – νέα φάρμακα, για να μειώνεται όπου χρειάζεται η LDL Χοληστερίνη και επιπλέον τα απομεινάρια των TRL (triglyceride-rich lipoproteins) ακόμη περισσότερο.

[Τα Τριγλυκερίδια μεταφέρονται στο πλάσμα με τις TRL (triglyceride-rich lipoproteins). Αυτές είναι κυρίως οι VLDLs (very-low-density lipoproteins) και σε μικρότερο βαθμό οι IDLs (intermediate-density lipoproteins)]

>> Πρόσφατα βρέθηκε ότι το όφελος από τη μείωση της ANGPTL3 είναι μεγαλύτερο από τη μείωση της APOC3 πρωτεΐνης.

https://www.atherosclerosis-journal.com/article/S0021-9150(25)01369-3/fulltext

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://e-jla.org/DOIx.php?id=10.12997/jla.2025.14.e35

https://www.acc.org/Latest-in-Cardiology/Articles/2025/05/27/10/55/Emerging-Gene-Therapies-For-Familial-Hypercholesterolemia

https://www.jacc.org/doi/10.1016/j.jacc.2017.02.030

https://www.cambridge.org/core/journals/expert-reviews-in-molecular-medicine/article/advancing-crispr-genome-editing-into-gene-therapy-clinical-trials-progress-and-future-prospects/75DB28FCC5D678AF1EBE1D94639BA3C6

Η ΑΠΟΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΗ C-III (APO C-3) (ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ)

superman — Sun, 20 Aug 2017 21:42:30 +0000

Ενημερώθηκε στις 20/11/2019

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ

H απολιποπρωτεΐνη C–III (apoC–III) είναι μια από τις πολλές απο-λιποπρωτεΐνες που ενώνονται με τα σωματίδια των λιποπρωτεϊνών. Αυτή παράγεται από το ήπαρ και το λεπτό έντερο και βρίσκεται κυρίως στα χυλομικρά και τις VLDL λιποπρωτεΐνες.

Η Apo-CIII προωθεί την παραγωγή των VLDL λιποπρωτεϊνών και επιπλέον μειώνει την αποδόμηση τους.

# H apoC–III είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου Καρδιαγγειακών επεισοδίων, (x 147%), εντονότερος από τα Τριγλυκερίδια.

# Η apoC–III υπάρχει στον οργανισμό για να μην μειώνονται υπερβολικά τα Τριγλυκερίδια σε περιόδους που δεν υπάρχει φαγητό, αλλά δυστυχώς αυτή αυξάνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια μέσω διαφόρων μηχανισμών, που καταλήγουν σε έμμεση και άμεση αθηρωμάτωση.

Η apoC-ΙΙΙ αυξάνει τα Τριγλυκερίδια, συμβάλλει στο μεταβολισμό των λιποπρωτεϊνών και επιπλέον προκαλεί και άμεσα φλεγμονή στο αρτηριακό τοίχωμα και στο πάγκρεας (σε τιμές Τριγλυκεριδίων πάνω από 500 mg/dL και ιδίως πάνω από 900 mg/dL προκαλείται παγκρεατίτιδα).

Η αύξηση των Τριγλυκεριδίων συμβαίνει εν μέρει γιατί εμποδίζει τη δράση της Λιποπρωτεϊνικής Λιπάσης (LPL) που διασπά- προκαλεί λιπόλυση των Τριγλυκεριδίων σε Ελεύθερα Λιπαρά Οξέα (FFA) και Γλυκερίνη και επιπλέον και με τις άλλες δράσεις της. (δες πιο κάτω)

Τα FFA από τα Χυλομικρά προσφέρενται στον λιπώδη ιστό για αποθήκευση και από τις VLDL προσφέρονται στη καρδιά και τους μυς για ενέργεια.

Αν όμως τα FFA είναι σε περίσσεια, (έτσι όπως είναι ή αφού οξειδωθούν) διεισδύουν στο τοίχωμα των αρτηριών και συμμετέχουν στη δημιουργία της αθηροσκληρωτικής πλάκας.

# Τα Τριγλυκερίδια χρησιμεύουν για την προσφορά ενέργειας στους ιστούς και δεν προκαλούν άμεσα αθηρογένεση.]

# Η αθηρογένεση από την ApoC-III προκαλείται κυρίως μέσω των μικρών πυκνών LDL, των λιποπρωτεϊνών VLDL, των IDL και από τη φλεγμονή που προκαλεί αυτή.

# Αν είναι αυξημένα τα Τριγλυκερίδια και ταυτόχρονα μειωμένη η ApoC III, τότε δεν αυξάνονται τα Καρδιαγγειακά επεισόδια.

Fig 1

# Γενετικές μελέτες έχουν δείξει ότι όσοι έχουν μεταλλαγμένο το γονίδιο APOC3, ώστε να παράγεται μειωμένη apoC–III, έχουν λιγότερα καρδιαγγειακά επεισόδια όπως και λιγότερα Τριγλυκερίδια και VLDL και αυξημένη HDL.

# Σε όσους έχουν πάρα πολύ ψηλά Τριγλυκερίδια (π.χ. στο Σύνδρομο της Οικογενούς Χυλομικροναιμίας- FCS) φαίνεται λογικός στόχος η apoC-III, αφού με τα υπάρχοντα φάρμακα, τις Φιμπράτες (π.χ. Lipidil) δεν έχουμε θεαματική μείωση τους.

Το Olezarsen (Tryngolza) είναι γονιδιακό φάρμακο που στρέφεται κατά της απολιποπρωτεΐνης C και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του Συνδρόμου της Οικογενούς Χυλομικροναιμίας (FCS).Αυτό είναι ολιγονουκλεοτίδιο (ASO) που καταστρέφει το mRNA της apo C-III (πρώην AKCEA-APOCIII-L_Rx).

# Οι τιμές της apoC–III καλύτερα να είναι < 7 mg/dL.

# Ίσως σύντομα να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε ένα νέο φάρμακο ASO, το Volanesorsen (Waylivra) όχι μόνο σε ανθρώπους με familial chylomicronemia syndrome (FCS), αλλά και σε ανθρώπους με ψηλή apoC–III ή/και ψηλά Τριγλυκερίδια νηστείας > 500 mg/dL, που είναι ταυτόχρονα ψηλού κινδύνου για Καρδιαγγειακά επεισόδια παρά τις υγιεινοδιαιτητικές αλλαγές και τη χρήση Στατίνης ή/και Φιμπράτης. Όμως αυτό δυστυχώς σε μερικούς προκαλεί μείωση των αιμοπεταλίων.

# Δοκιμάζονται ορισμένα ειδικά Ω-3 λιπαρά οξέα (μόνο με EPA) για τη μείωση των Τριγλυκεριδίων και ενδεχομένως και της apoC-III όπως το Icosapent Ethyl (VASCEPA) ή E-EPA Dr. Tolonen’s (4 gr/ημέρα).

# Επίσης δοκιμάζεται ένα νέο φάρμακο (ARO-APOC3 ή plozasiran) με τεχνολογία siRNA που δρα με παρόμοιο τρόπο με το Volanesorsen, καταστρέφοντας το mRNA του γονιδίου APOC3 ώστε να μην παράγεται η απολιποπρωτεΐνη apoC-III.

Αυτό είναι το ολιγονουκλεοτίδιο (ASO) που καταστρέφει το mRNA της apo C-III (AKCEA-APOCIII-L_Rx –

Olezarsen) και κατάφερε να μειώσει τα Τριγλυκερίδια κατά 65%.

Έτσι λόγω μείωσης της apoC–III, η Λιποπρωτεϊνική Λιπάση (LΡL) δρα εντονότερα με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη διάσπαση των Τριγλυκεριδίων (άρα μείωση τους στο αίμα) σε Γλυκερίνη και FFA. (δες πιο κάτω)

# Περιμένουμε ακόμη να δούμε αν μειώνοντας τα Τριγλυκερίδια ή/και την apoC–III, θα μειωθούν και τα Καρδιαγγειακά επεισόδια.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ

# H απολιποπρωτεΐνη apoC–III είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου Καρδιαγγειακών επεισοδίων, πολύ εντονότερος από τα Τριγλυκερίδια.

# Τα Τριγλυκερίδια χρησιμεύουν για την προσφορά ενέργειας σε ιστούς και δεν προκαλούν άμεσα αθηρογένεση.

# Η αθηρογένεση από την ApoC-III προκαλείται κυρίως μέσω των μικρών πυκνών LDL, των λιποπρωτεϊνών VLDL, IDL και από τη φλεγμονή που προκαλεί αυτή.

# Αν είναι αυξημένα τα Τριγλυκερίδια και ταυτόχρονα μειωμένη η ApoC-III, τότε δεν αυξάνονται τα Καρδιαγγειακά επεισόδια.

# Σε όσους έχουν πάρα πολύ ψηλά Τριγλυκερίδια (π.χ. στο Σύνδρομο της Οικογενούς Χυλομικροναιμίας- FCS) φαίνεται λογικός στόχος η apoC-III, αφού με τα υπάρχοντα φάρμακα, τις Φιμπράτες (π.χ. Lipidil) δεν έχουμε θεαματική μείωση τους.

# Ίσως σύντομα να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε ένα νέο φάρμακο ASO, το Volanesorsen όχι μόνο σε ανθρώπους με FCS, αλλά και σε ανθρώπους με ψηλή apoC–III ή/και ψηλά Τριγλυκερίδια νηστείας > 500 mg/dL, που είναι ταυτόχρονα ψηλού κινδύνου για Καρδιαγγειακά επεισόδια παρά τις υγιεινοδιαιτητικές αλλαγές και τη χρήση Στατίνης ή/και Φιμπράτης.

# Δοκιμάζονται ορισμένα ειδικά Ω-3 λιπαρά οξέα για τη μείωση των Τριγλυκεριδίων και ενδεχομένως και της apoC-III [Icosapent Ethyl (VASCEPA), omega-3 carboxylic acids ( Epanova)].

# Περιμένουμε ακόμη να δούμε αν μειώνοντας τα Τριγλυκερίδια ή/και την apoC–III, θα μειωθούν και τα Καρδιαγγειακά επεισόδια.

ΜΕ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ

Τελευταίως αρχίζει να ενοχοποιείται για Καρδιαγγειακά επεισόδια (π.χ. Έμφραγμα, Ισχαιμικό Εγκεφαλικό) και η απολιποπρωτεΐνη apoC–III (apoC3), πέρα από τους άλλους γνωστούς παράγοντες κινδύνου των καρδιαγγειακών επεισοδίων που είναι τα μικρά πυκνά σωματίδια LDL (sd-LDL), η λιποπρωτείνη-a Lp(a), η Φλεγμονή, το Κάπνισμα, η Υπέρταση, ο Σ. Διαβήτης, η Κληρονομικότητα, η Καθιστική ζωή, το Μεταβολικό Σύνδρομο, η εισπνοή ΡΜ 2.5 κ.λ.π.

H apoC–III επίσης σχετίζεται με τον Σ. Διαβήτη τύπου 2 (είναι αυξημένη σ’ αυτόν), με το Μεταβολικό Σύνδρομο (με τη βαρύτητα του και τη φλεγμονή από αυτό) και με κίνδυνο μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος (non-alcoholic fatty liver disease).

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28245894

H απολιποπρωτεΐνη apoC–III είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου Καρδιαγγειακών συμβαμάτων, πολύ εντονότερος από τα Τριγλυκερίδια. Αυτή σχετίζεται με διπλασιασμό των Καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Τα Τριγλυκερίδια σε τιμές πάνω από 200 και ιδίως πάνω από 300 mg/dL αυξάνουν πολύ τον Καρδιαγγειακό κίνδυνο και τους θανάτους από όλες τις αιτίες και όσο πιο αυξημένα είναι, τόσο πιο ψηλότερος ο κίνδυνος μακροχρόνια.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4264548/

http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(14)61177-6/abstract

H απολιποπρωτεΐνη apoC–III είναι μια από τις πολλές πρωτεΐνες-απολιποπρωτεΐνες που περιβάλλουν τα σωματίδια των λιπιδίων (ώστε να σχηματιστούν λιποπρωτεΐνες) για να μπορούν αυτά να μεταφέρονται μέσω του αίματος.

H apoC–III είναι απολιποπρωτεΐνη μικρού μεγέθους (79 αμινοξέων) που παράγεται κυρίως στο ήπαρ και δευτερευόντως στο έντερο και βρίσκεται κυρίως στις λιποπρωτεΐνες που είναι πλούσιες σε Τριγλυκερίδια- TRL (VLDL στη νηστεία και Χυλομικρά μετά το φαγητό) και στην HDL.

Σε μικρότερο βαθμό η apoC–III βρίσκεται στα απομεινάρια (Remnants) των VLDL (IDL και LDL) και στα απομεινάρια των Χυλομικρών.

(TRL= Triglycerides Reach Lipoproteins / VLDL= Very Low Density Lipoprotein= Πολύ Χαμηλής Πυκνότητας Λιποπρωτεΐνη / IDL= Intermediate Density Lipoprotein= Ενδιάμεσης Πυκνότητας Λιποπρωτεΐνη / LDL= Low Density Lipoprotein= Χαμηλής Πυκνότητας Λιποπρωτεΐνη / HDL= High Density Lipoprotein= Υψηλής Πυκνότητας Λιποπρωτεΐνη).

Fig 1

Η σπουδαιότερη δράση της apoC–III είναι η ρύθμιση του μεταβολισμού των Τριγλυκεριδίων και των Λιποπρωτεϊνών (υπάρχει στον οργανισμό για να μην μειώνονται υπερβολικά τα Τριγλυκερίδια σε περιόδους που δεν υπάρχει φαγητό) αλλά δυστυχώς αυτή αυξάνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια μέσω διαφόρων μηχανισμών, που καταλήγουν σε έμμεση και άμεση αθηρωμάτωση.

Τα απομεινάρια των TRLs και τα ελεύθερα λιπαρά οξέα όπως και τα σωματίδια της LDL, εισχωρούν κάτω από το ενδοθήλιο των αρτηριών και δημιουργούν τις αθηροσκληρωτικές πλάκες.

# Γενετικές μελέτες έχουν δείξει ότι όσοι έχουν μεταλλαγμένο το γονίδιο APOC3, ώστε να παράγεται μειωμένη apoC–III, έχουν λιγότερα καρδιαγγειακά επεισόδια όπως και λιγότερα Τριγλυκερίδια και VLDL και αυξημένη HDL.

H αύξηση των Καρδιαγγειακών επεισοδίων από την apoC–III γίνεται εμμέσως μέσω των λιποπρωτεϊνών VLDL, IDL, sd LDL (μικρές-πυκνές LDL) και απευθείας από αύξηση της φλεγμονής (μέσω ενεργοποίησης του ΝF κB και τελικά των αθηρογόνων κυτοκινών IL-1β και IL-18 και επιπλέον μέσω ενεργοποίησης του μορίου VCAM-1 στην επιφάνεια των ενδοθηλιακών κυττάρων για πρόσδεση των μονοκυττάρων).

Για κάθε 5 mg/dL που αυξάνεται η ολική apoC–III στο αίμα έχουμε αύξηση του Καρδιαγγειακού κινδύνου κατά 33% περίπου, ενώ για κάθε 5 mg/dL που αυξάνεται η apoC-III που υπάρχει στις μη-ΗDL Λιποπρωτεΐνες ο Καρδιαγγειακός κίνδυνος αυξάνεται κατά 2.5 φορές !

Πέρα από την τιμή της, πολύ καλός δείκτης αθηροσκλήρωσης είναι και το κλάσμα apoC-III/apo-B (η ποσότητα apoC–III στα αθηρογόνα σωματίδια που έχουν την apo–Β).

http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1933287415002378

# Η ύπαρξη apoC–III στα σωματίδια LDL σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος (γίνονται πιο αθηρογόνα), συγκριτικά με τα σωματίδια LDL που δεν έχουν apoC-III και ο κίνδυνος που προκαλεί η LDL, οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στα σωματίδια LDL που περιέχουν apoC–III.

Περίπου το 12% του συνόλου των σωματιδίων LDL έχουν 10-20 μόρια apoC–III ανά 1 σωματίδιο LDL και το υπόλοιπο 88% των σωματιδίων LDL δεν έχει κανένα μόριο apoC–III.

http://circ.ahajournals.org/content/124/19/2065?ijkey=371063d511b0e94823142ab399f868884482c69b&keytype2=tf_ipsecsha

# Όσα σωματίδια HDL έχουν την απολιποπρωτεΐνη apo C–III (επιπλέον της apo Α-1), μάλλον προκαλούν αθηρωμάτωση, αντί να προστατεύουν από αυτήν.

Σε περιόδους χωρίς φαγητό, κατά τη διάσπαση των Τριγλυκεριδίων, που βρίσκονται στα σωματίδια VLDL από την LPL (σε FFA και γλυκερίνη), η apoC–III μεταφέρεται προσωρινά στα σωματίδια HDL (δρουν σαν αποθήκη της apoC-III), ώστε να μπορέσει να δράσει η LPL.

Όταν συντίθενται οι VLDL και τα Χυλομικρά μετά από φαγητό, η apo CIII ξαναεπιστρέφει σ’ αυτές από τα σωματίδια HDL.

# Μέσω του γονιδίου APOC3 η ινσουλίνη προκαλεί μείωση της apo C–III ενώ η γλυκόζη την αυξάνει.

Σε ανθρώπους με Σ. Διαβήτη τύπου 2 παρατηρείται αύξηση της apo C–III (και των Τριγλυκεριδίων).

Η apo C–III καταστρέφει τα β- κύτταρα του παγκρέατος ευνοώντας τη δημιουργία Σ. Διαβήτη.

ΤΑ ΛΙΠΙΔΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ

Τα Τριγλυκερίδια, όπως και η Χοληστερίνη, δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν στο αίμα στη μορφή που είναι, έτσι κυκλοφορούν συνδεδεμένα με απολιποπρωτεΐνες κυρίως σε 5 μορφές Λιποπρωτεϊνών (Χυλομικρά, VLDL, IDL, LDL και HDL).

Το σύμπλεγμα της απολιποπρωτεΐνης (που περιβάλλει) και του σωματιδίου με τα λιπίδια λέγεται Λιποπρωτεΐνη.

Οι Λιποπρωτείνες είναι σφαιρικά σωματίδια (πολύπλοκες μακρομοριακές κατασκευές), που έχουν στο εσωτερικό τους εστεροποιημένη Χοληστερίνη και Τριγλυκερίδια και στο περίβλημα φωσφολιπίδια, ελεύθερη χοληστερίνη και μια ή περισσότερες απολιποπρωτείνες.

Οι Λιποπρωτείνες χρησιμεύουν για τη μεταφορά των Τριγλυκεριδίων από το λεπτό έντερο και το ήπαρ στους μυς για ενέργεια και για τη μεταφορά της Χοληστερίνης από το ήπαρ στα κύτταρα όπου χρησιμοποιείται σαν δομικό υλικό για την κατασκευή των μεμβρανών των κυττάρων (εξωτερικής και εσωτερικών), την σύνθεση ορισμένων ορμονών και τη δημιουργία χολικών οξέων.

Οι απολιποπρωτεΐνες πέρα από τη λειτουργία τους σαν αναγκαία συστατικά για τη μετακίνηση των λιπιδίων στο αίμα, ασκούν και άλλες δράσεις.

Χρησιμεύουν για τη σύνδεση των λιποπρωτεϊνών με τους υποδοχείς τους σε κύτταρα και επιπλέον μερικές χρειάζονται για τη δράση ορισμένων ενζύμων (συνένζυμα), π.χ. η apo Α-1 χρειάζεται για τη λειτουργία της LCAT και η C-II για τη λειτουργία της LPL.

ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ APOC–III

Η apoC–III αυξάνει στο αίμα τα Τριγλυκερίδια, την VLDL και τα απομεινάρια της, τα Χυλομικρά και τα απομεινάρια τους. Επίσης αυξάνει τις μικρές πυκνές LDL και επιπλέον αυξάνει άμεσα τη φλεγμονή στο αρτηριακό τοίχωμα.

Οι αυξήσεις στα Τριγλυκερίδια, την VLDL και τα απομεινάρια της, τα Χυλομικρά και τα απομεινάρια τους, γίνονται:

α) μέσω μείωσης της δράσης της Λιποπρωτεϊνικής Λιπάσης (LPL) και της ηπατικής Λιπάσης (HL),

β) μέσω αποκλεισμού των ηπατικών υποδοχέων LDL-R, που αφαιρούν τα απομεινάρια των λιποπρωτεϊνών TRL, οπότε αυτά αυξάνονται στο αίμα και

γ) μετά το φαγητό η apoC–III βοηθά στην παραγωγή μεγάλου μεγέθους σωματιδίων VLDL από το ήπαρ.

# Προκαλεί αύξηση στο αίμα των μικρών πυκνών LDL (sdLDL) που είναι έντονα αθηρογόνες. Όσα σωματίδια VLDL έχουν apoC–III (περίπου το 50% από αυτά) μετατρέπονται σε sdLDL.

# Προκαλεί αύξηση της φλεγμονής στο αρτηριακό τοίχωμα και την αθηρωματική πλάκα μέσω:

α) ενεργοποίησης του ΝF κB που διεγείρει το DNA του πυρήνα των μακροφάγων για τον σχηματισμό τελικά των έντονα αθηρογόνων κυτοκινών IL-1β και IL-18 και

β) ενεργοποιεί το μόριο VCAM-1 στην επιφάνεια των ενδοθηλιακών κυττάρων όπου προσδένονται τα μονοκύτταρα του αίματος για να καταπολεμήσουν τελικά την οξειδωμένη LDL.

Η ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΙΚΗ ΛΙΠΑΣΗ

Η Λιποπρωτεϊνική Λιπάση (LPL) διασπά τα Τριγλυκερίδια σε Ελεύθερα Λιπαρά Οξέα (FFA) και Γλυκερίνη. (H Γλυκερίνη επιστρέφει στο ήπαρ για επαναχρησιμοποίηση.)

Τα υπολείμματα των Χυλομικρών (chylomicron Remnants) και των VLDL (VLDL Remnants) απομακρύνονται από την κυκλοφορία αφαιρούμενα από υποδοχείς στα κύτταρα του ήπατος.

Όμως και αυτά αν είναι σε περίσσεια διεισδύουν στο τοίχωμα των αρτηριών και συμμετέχουν στη δημιουργία της αθηροσκληρωτικής πλάκας.

Η LPL παράγεται από τους ίδιους τους ιστούς που χρειάζονται τα FFA (λιπώδη, καρδιά, μυς) και εξάγεται στο ενδοθήλιο (στον αυλό) των τριχοειδών τους.

Για τη δράση της LPL χρειάζεται η απολιποπρωτεΐνη apo-C2, ενώ αντίθετα η apo-CΙΙΙ και η ANGPTL3 εμποδίζουν τη δράση της.

ΜΕΛΕΤΕΣ ΜΕ ΕΝΑ ΝΕΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ASO, ΤΟ VOLANESORSEN

Για την μείωση της παραγωγής της apoC–III δοκιμάζεται ένα νέο φάρμακο antisense ολιγονουκλεοτίδιο (ASO), το Volanesorsen (πρώην IONIS- ISIS- APOCIII Rx και πρώην ISIS 304801).

Το Volanesorsen είναι ένα μικρό-νουκλεοτίδιο που προσκολλάται στο APOC3 mRNA που θα προχωρήσει στο ριβόσωμα για να παραχθεί η αντίστοιχη πρωτεΐνη apoC–III.

Όμως με την προσκόλληση του Volanesorsen, το ένζυμο Ριβονουκλεάση Η1, καταστρέφει το APOC3 mRNA, οπότε δεν παράγεται η apoC–III.

Το APOC3 mRNA προέρχεται από το γονίδιο APOC3 του DNA που είναι στον πυρήνα του κυττάρου.

Αφού με το Volanesorsen, δεν παράγεται πια η apoC–III, δεν εξουδετερώνεται η LΡL από αυτήν, οπότε η LΡL δρα εντονότερα με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη διάσπαση των Τριγλυκεριδίων σε Γλυκερίνη και FFA.

Το Volanesorsen δοκιμάζεται για χρησιμοποίηση σε μια σπάνια (περίπου 4.000 άνθρωποι στη γη) γενετική πάθηση, το Σύνδρομο Οικογενούς Χυλομικροναιμίας (Familial Chylomicronemia Syndrome- FCS).

Αυτή χαρακτηρίζεται από μη δραστική LΡL, που οδηγεί σε πολύ αυξημένα Τριγλυκερίδια, πάνω από 2.000 mg/dL.

# Σε μελέτη του 2015 το Volanesorsen (σε εβδομαδιαίες ενέσεις 300 mg, για 13 εβδομάδες) κατάφερε να μειώσει την apoC–III κατά 80% (μέση αρχική τιμή 22 mg/dL) και τα Τριγλυκερίδια κατά 71% (μέση αρχική τιμή 600 mg/dL) την VLDL κατά 70% και τα Χυλομικρά κατά 60% και να αυξήσει την HDL κατά 45%. Η μη HDL Χοληστερίνη και τα apoB σωματίδια έμειναν τα ίδια.

http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1400283#t=articleBackground

Σε μια επόμενη μελέτη, την APPROACH, χορηγήθηκε το Volanesorsen για 52 εβδομάδες σε 66 ανθρώπους που είχαν FCS με παρόμοια αποτελέσματα, (77% μείωση Τρυγλυκεριδίων από αρχική τιμή πάνω από 2000 ) και μείωση επεισοδίων παγκρεατίτιδας αλλά σε αρκετούς μείωσε τα αιμοπετάλια και σε ελάχιστους διακόπηκαν οι ενέσεις Volanesorsen, λόγω μεγάλης μείωσης των αιμοπεταλίων (θρομβοκυτοπενία).

https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT02211209

Παρόμοια μελέτη με παρόμοια αποτελέσματα, σε ανθρώπους με ψηλά τριγλυκερίδια, χωρίς FCS, ήταν η μελέτη COMPASS σε 113 ανθρώπους με Τριγλυκερίδια νηστείας ≥ 500 mg/dL.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ

# H απολιποπρωτεΐνη apoC–III είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου Καρδιαγγειακών επεισοδίων, πολύ εντονότερος από τα Τριγλυκερίδια.

by activating lipoprotein lipase and  apo CIII production. PPARα also  synthesis of apoproteins AI & AII.  VLDL & LDL  HDL. photo.

# Ίσως σύντομα να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε ένα νέο φάρμακο ASO, το Volanesorsen όχι μόνο σε ανθρώπους με FCS, αλλά και σε ανθρώπους με ψηλή apoC–III ή/και ψηλά Τριγλυκερίδια νηστείας > 500 mg/dL, που είναι ταυτόχρονα ψηλού κινδύνου για Καρδιαγγειακά επεισόδια παρά τις υγιεινοδιαιτητικές αλλαγές και τη χρήση Στατίνης ή/και Φιμπράτης.

# Περιμένουμε ακόμη να δούμε αν μειώνοντας τα Τριγλυκερίδια ή/και την apoC–III, θα μειωθούν και τα Καρδιαγγειακά επεισόδια.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΤΑ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ

superman — Sat, 12 Nov 2016 13:25:32 +0000

Ενημερώθηκε στις 29/5/2022

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ

Τα Τριγλυκερίδια, μέσω των λιπαρών οξέων (FFA) που περιέχουν, χρησιμεύουν σαν άμεση πηγή ενέργειας τόσο για τις μυϊκές ίνες της καρδιάς όσο και για τους σκελετικούς μυς, το δε περίσσευμα τους αποθηκεύεται στα λιποκύτταρα σαν μελλοντικό απόθεμα ενέργειας.

Όμως η αυξημένη πρόσληψη, παραγωγή και αποθήκευση των Τριγλυκεριδίων σχετίζονται τόσο με μεταβολικές νόσους, όπως το Μεταβολικό σύνδρομο, τον Σ. Διαβήτη, όσο και με Καρδιαγγειακές Παθήσεις.

Στο αίμα τα Τριγλυκερίδια κυκλοφορούν μέσα σε Λιποπρωτεΐνες, κυρίως τις VLDL (με αποπρωτεΐνη Β100) και σε Χυλομικρά από το έντερο (με αποπρωτεΐνη Β48).

Οι Λιποπρωτεΐνες που έχουν την περισσότερη ποσότητα Τριγλυκεριδίων είναι τα Χυλομικρά, οι VLDL και οι ΙDL. Αυτές λέγονται Λιποπρωτεΐνες πλούσιες σε Τριγλυκερίδια ή TRLs (Triglyceride-rich lipoproteins)

[Τα Τριγλυκερίδια, όπως και η Χοληστερίνη, δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν στο αίμα στη μορφή που είναι, έτσι κυκλοφορούν συνδεδεμένα με απολιποπρωτεΐνες κυρίως σε 5 μορφές Λιποπρωτεϊνών (Χυλομικρά, VLDL, IDL, LDL και HDL)]

>> Αν είναι αυξημένη η παραγωγή (από το ήπαρ) ή είναι ανεπαρκής η λιπόλυση των μικρών VLDL (και των IDL) και των Χυλομικρών (από το έντερο, σε λιπαρό φαγητό) αυξάνονται τα απομεινάρια τους.

Τα απομεινάρια τους που έχουν Χοληστερίνη παραμένουν περισσότερο χρόνο στο αίμα, διεισδύουν κάτω από το ενδοθήλιο των αρτηριών και προκαλούν, μαζί με την LDL Χοληστερίνη, τη δημιουργία των αθηρωματικών πλακών.

Η δημιουργία των αθηρωματικών πλακών από τα απομεινάρια με Χοληστερίνη των TRL είναι ανεξάρτητη (και επιπρόσθετη) από αυτήν που δημιουργεί η LDL Χοληστερίνη και εν μέρει δικαιολογούν τον υπολειπόμενο αθηρωματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/ATVBAHA.120.315639

https://academic.oup.com/eurheartj/article/42/47/4791/6362485

Τα αυξημένα Τριγλυκερίδια, πάνω από 106 mg/dL (1.2 mmol/l) (!!) και ιδίως πάνω από από 260 mg/dL, θεωρούνται παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια (έμφραγμα, ισχαιμικό εγκεφαλικό, στένωση καρωτίδων, αποφρακτική περιφερική αρτηριοπάθεια, στένωση αορτικής βαλβίδας κλπ.) και για θανάτους από όλες τις αιτίες.

[Τα απομεινάρια της Χοληστερίνης μπορεί να υπολογιστούν και σε αίμα μη νηστικού, όταν από την Ολική Χοληστερίνη αφαιρεθεί η LDL και η HDL χοληστερίνη. Τιμές πάνω από 37 mg/dL και ιδίως πάνω από 61 mg/dL, σχετίζονται με καρδιαγγειακά επεισόδια]

Όσο πιο αυξημένα είναι τα Τριγλυκερίδια, και ιδίως τα σωματίδια της απολιποπρωτεΐνης Β που τα περιέχουν (κυρίως τα απομεινάρια της VLDL, της ΙDL και των Χυλομικρών), τόσο πιο ψηλότερος ο κίνδυνος μακροχρόνια.

>> Οι τιμές των Τριγλυκεριδίων κάτω από 106 mg/dL θεωρούνται ιδανικές / 106 ως 150 mg/dL είναι οριακά αυξημένες / 150 ως 500 mg/dL είναι μέτρια αυξημένες / 500 ως 880 mg/dL είναι πολύ αυξημένες / πάνω από 880 mg/dL είναι εξαιρετικά αυξημένες.

https://www.nature.com/articles/s41569-022-00676-y

Σε τιμές πάνω από 500 mg/dL και ιδίως πάνω από 900 mg/dL μπορεί να προκαλέσουν παγκρεατίτιδα.

Ο κίνδυνος για Καρδιαγγειακά επεισόδια στα ψηλά Τριγλυκερίδια, αυξάνεται κυρίως από τα σωματίδια VLDL, Ι DL και τα Χυλομικρά που περιέχουν απολιποπρωτεΐνη apoC–III (μια απολιποπρωτεΐνη που περιβάλλει τα σωματίδια των λιπιδίων).

[Η apoC–III, μειώνει τη δράση της λιποπρωτεινικής λιπάσης (LPL) οπότε η Λιπόλυση είναι ανεπαρκής.

Το κλάσμα apoC-III/apoB (η ποσότητα της apoC-ΙΙΙ στα σωματίδια που έχουν την apo-Β ) είναι πολύ καλός δείκτης αθηροσκλήρωσης]

>> Όταν τα Τριγλυκερίδια είναι αυξημένα πρέπει οπωσδήποτε να μετρούμε τη μη HDL Χοληστερίνη γιατί αυτή υπολογίζει ακριβέστερα από την LDL Χοληστερίνη την ποσότητα της βλαβερής Χοληστερίνης, δεν απαιτείται να είναι νηστικός ο εξεταζόμενος και επιπλέον αυτήν θα έχουμε σαν κύριο θεραπευτικό στόχο.

Όταν τα Τριγλυκερίδια είναι σταθερά αυξημένα > 2 μήνες πρέπει οπωσδήποτε να ελέγχουμε αν υπάρχει κάποια άλλη αιτία που τα αυξάνει (π.χ. Υποθυρεοειδισμός, Σ. Διαβήτης μη ελεγχόμενος, Νεφρωσικό σύνδρομο, Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, λήψη οιστρογόνων κλπ.).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Τα αυξημένα Τριγλυκερίδια μειώνονται κυρίως με αλλαγές στη διατροφή (μπορεί να μειωθούν τα Τριγλυκερίδια κατά 70% !), με αύξηση του βαδίσματος (μπορεί να μειωθούν τα Τριγλυκερίδια ως 30%) και με μείωση του σωματικού βάρους (μπορεί να μειωθούν τα Τριγλυκερίδια ως 70%). Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγείται και φαρμακευτική θεραπεία.

Αν είναι αυξημένα τα Τριγλυκερίδια μας μειώνουμε την ποσότητα του φαγητού, μειώνουμε το σωματικό μας βάρος στο φυσιολογικό (κάθε κιλό βάρους που χάνεται, μειώνει τα Τριγλυκερίδια κατά 8 mg/dL !!), ελαχιστοποιούμε ή μηδενίζουμε την κατανάλωση οινοπνευματωδών, σταματούμε τη λήψη Ζάχαρης και οποιουδήποτε άλλου τροφίμου περιέχει Φρουκτόζη, περπατούμε περισσότερο, σταματούμε τη κατανάλωση trans λιπαρών, μειώνουμε τα κεκορεσμένα λιπαρά και τα συνολικά λιπαρά (ώστε να προσφέρουν 30% ή το 20% ή το 10% των συνολικών θερμίδων που χρειάζονται, ανάλογα με την τιμή των Τριγλυκεριδίων) και αυξάνουμε την κατανάλωση φυτικών ινών και ψαριών τουλάχιστον 2 φορές τη βδομάδα (π.χ. γαύρος, σαρδέλα, σολωμός) σχάρας ή βραστών.

## Σε ανθρώπους με καρδιαγγειακή νόσο (Στεφανιαία νόσος, Έμφραγμα, Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο, Στένωση καρωτίδων, Αποφρακτική αρτηριοπάθεια κάτω άκρων) και Υπερτριγλυκεριδαιμία χορηγείται ισχυρή Στατίνη σαν πρώτη θεραπεία.

Αν αυτή δεν φτάσει, για μείωση της LDL Χοληστερίνης < 55 mg/dL, προστίθεται Εζετιμίμπη (π.χ. Εzetrol) και αν χρειαστεί προστίθεται επιπλέον και αναστολέας PCSK9 (π.χ. Evolocumab – Repatha).

## Οι Φιμπράτες δεν προσφέρουν κλινικό όφελος αν προστεθούν στη Στατίνη.

## Στόχος είναι η μείωση της μη HDL Χοληστερίνης (Ολική Χοληστερίνη – HDL Χοληστερίνη) στα συνιστώμενα (ανάλογα με τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά επεισόδια) επίπεδα της LDL συν 30 mg/dL.

>> Πρόσφατα (Ιούλιος 2021) εξεδόθησαν νέες Αμερικανικές οδηγίες που διαφοροποιούνται ελαφρώς από τις Ευρωπαϊκές. (δες πιο κάτω)

https://www.jacc.org/doi/pdf/10.1016/j.jacc.2021.06.011

Αυτές αναφέρουν τα εξής:

>> Σε ηλικία άνω των 20 ετών με Τριγλυκερίδια 175 ως 500 mg/dL (με ή χωρίς 10ωρη αποχή από φαγητό):

Αν ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι < 5%: Συνιστάται Δίαιτα, άσκηση, απώλεια βάρους και τακτική επανεκτίμηση.

Αν ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι > 5% ή υπάρχει Σ. Διαβήτης: χορηγείται Στατίνη.

Αν υπάρχει καρδιαγγειακή νόσος: Χορηγείται ισχυρή Στατίνη και αν η LDL Χοληστερίνη δεν είναι < 70 mg/dL, προστίθεται Εζετιμίμπη (π.χ. Εzetrol) και αν χρειαστεί και αναστολέας PCSK9 (π.χ. Evolocumab – Repatha).

>> Σε όσους άνω των 20 ετών και έχουν Τριγλυκερίδια 500 ως 1000 mg/dL:

Αν ο 10ετής κίνδυνος είναι < 5% και δεν υπάρχει Σ. Διαβήτης ή Καρδιαγγειακή νόσος: Χορηγείται IcosaPent Ethyl (VASCEPA) (2 γραμμάρια Χ 2 φορές ημερησίως) και Φιμπράτη (π.χ. Lipidil).

Σε όσους είναι 40 ως 75 ετών με 10ετή καρδιαγγειακό κίνδυνο > 5% ή αν έχουν Σ. Διαβήτη ή Καρδιαγγειακή νόσο: Χορηγείται Στατίνη και IcosaPent Ethyl (IPE) και ίσως Φιμπράτη.

>> Σε όσους άνω των 20 ετών με Τριγλυκερίδια > 1000 mg/dL χορηγείται IcosaPent Ethyl (IPE) και Φιμπράτη.

Ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος υπολογίζεται εδώ: ASCVD Risk Calculator

>> Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές οδηγίες του 2019:

https://academic.oup.com/eurheartj/article/41/1/111/5556353

Όταν τα Τριγλυκερίδια εξακολουθούν να παραμένουν πάνω από 200 mg/dL, παρά τις έντονες Υγιεινοδιαιτητικές Αλλαγές σε ανθρώπους ψηλού και πολύ ψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, χορηγούμε Στατίνη.

Επίσης θα χορηγηθεί EPA μόνο (Ωμέγα 3 λιπαρό οξύ) του σαν icosapent ethyl (VASCEPA) σε δόση 2 γραμμάρια Χ 2 φορές ημερησίως.

Αν στους ανωτέρω ανθρώπους, παρά τη χορήγηση Στατίνης εξακολουθούν τα Τριγλυκερίδια να είναι περισσότερα από 200 mg/dL, προσθέτουμε και Φαινοφιμπράτη (Lipidil) [ή Μπεζαφιμπράτη (Bezalip)], ελέγχοντας για πιθανή μυοπάθεια ανά διαστήματα.

Σε τιμές πάνω από 500 και ιδίως πάνω από 900 mg/dL χορηγείται Φιμπράτη.

https://academic.oup.com/eurheartj/advance-article/doi/10.1093/eurheartj/ehz785/5640489

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4264548/

http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(14)61177-6/abstract

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΑΥΞΗΜΕΝΩΝ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΩΝ ΕΚΤΕΝΕΣΤΕΡΑ

Το πρώτο βήμα, όταν βρεθούν ψηλά τα Τριγλυκερίδια, είναι να ελεγχθεί αν υπάρχει κάποια πάθηση ή φάρμακο ή κατάσταση που τα αυξάνει και επιπλέον να υπολογίσουμε τον καρδιαγγειακό κίνδυνο του ανθρώπου στην επόμενη 10ετία.

Τα αυξημένα Τριγλυκερίδια μειώνονται κυρίως με αλλαγές στη διατροφή, με αύξηση του βαδίσματος και με μείωση του σωματικού βάρους. Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγείται και φαρμακευτική θεραπεία.

Θεωρούνται αυξημένα ώστε να χορηγηθεί θεραπεία, αν η τιμή τους επιμένει πάνω από 200 mg/dL, παρά τη βέλτιστη υγιεινοδιαιτητική παρέμβαση.

Η θεραπεία θα γίνει με Στατίνη, μόνο αν ο άνθρωπος είναι ψηλού ή πολύ ψηλού κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια.

Σε τιμές πάνω από 500 και ιδίως πάνω από 900 mg/dL μπορεί να προκαλέσουν παγκρεατίτιδα, οπότε χορηγείται Φιμπράτη.

Σύμφωνα με τις AACE/ACE (2017) αν τα Τριγλυκερίδια είναι > 500 mg/ dL, από πλευράς δίαιτας τα λιπαρά και οι απλοί υδατάνθρακες πρέπει να είναι ελάχιστα και από πλευράς φαρμάκων χορηγείται Φιβράτη (π.χ. Lipidil) και Ω-3 συμπληρώματα (EPA and DHA) (δες πιο κάτω) και ενδεχομένως Νιασίνη (π.χ. Niacine).

Αν χορηγηθεί το EPA μόνο του σαν icosapent ethyl (VASCEPA) είναι καλύτερα, γιατί έχει και αντιφλεγμονώδη δράση και επιπλέον δεν αυξάνεται η LDL. (Μελέτη REDUCE-IT).

Α) ΥΓΙΕΙΝΟΔΙΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ

Μείωση των Τριγλυκεριδίων επιτυγχάνεται με:

1) Μείωση του σωματικού βάρους στο φυσιολογικό (κάθε κιλό βάρους που χάνεται, μειώνει τα Τριγλυκερίδια κατά 8 mg/dL !!).

2) Μείωση της κατανάλωσης οινοπνευματωδών. Για παράδειγμα, επιτρέπεται η κατανάλωση μόνο μέχρι 2 ποτηράκια κρασί για τον άντρα και μέχρι 1 για την γυναίκα.

3) Αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. (π.χ. βάδισμα 180 λεπτών ανά εβδομάδα)

4) Μείωσης της συνολικής πρόσληψης υδατανθράκων. Οι θερμίδες από αυτούς πρέπει να είναι κάτω από το 50% των συνολικά προσλαμβανόμενων θερμίδων.

5) Μείωση της λήψης μονο-σακχαριτών (γλυκόζης, φρουκτόζης, γαλακτόζης) και δι- σακχαριτών (π.χ η επιτραπέζια ζάχαρη) όπως και μείωση της κατανάλωσης τροφίμων με ψηλό γλυκαιμικό δείκτη.

6) Τα τρόφιμα με προσθήκη Φρουκτόζης πρέπει να αποφεύγονται και επιπλέον πρέπει να αποφεύγεται ότι έχει ζάχαρη (η ζάχαρη αποτελείται από γλυκόζη και φρουκτόζη).

7) Η λήψη συμπληρωμάτων Ω-3 πολυακόρεστων λιπών. (δες πιο κάτω)

8) με αντικατάσταση των κεκορεσμένων λιπαρών με μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά.

>> Όμως τα συνολικά λιπαρά πρέπει να προσφέρουν μόνο ένα ποσοστό των συνολικών θερμίδων που χρειάζονται, ανάλογα με την τιμή των Τριγλυκεριδίων. Για Τριγλυκερίδια < 500 mg/dL = το 30% των θερμίδων. Για Τριγλυκερίδια 500 ως 1000 mg/dL = το 20% των θερμίδων. Για Τριγλυκερίδια >1000 mg/dL = το 10% των θερμίδων.

Όμως πέρα από τα προαναφερθέντα, πρέπει

9) να αυξηθεί η κατανάλωση λιπαρών ψαριών (σχάρας ή βραστών),

10) να μειωθεί η πρόσληψη χοληστερίνης και

11) να μηδενιστεί η πρόσληψη trans λιπαρών (υδρογονωμένα λάδια).

12) Επιπλέον χρειάζεται αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών (άπεπτοι υδατάνθρακες) σε τουλάχιστον 40 γραμμάρια ημερησίως, από τις οποίες οι μισές πρέπει να είναι διαλυτές.

Οι τελευταίες βρίσκονται κυρίως στα φασόλια, στις φακές, τα μπιζέλια, τον αρακά, τα κρεμμύδια, τους ξηρούς καρπούς, τα δαμάσκηνα, τα πορτοκάλια, τα μήλα, τα αχλάδια, τα μούρα, το καλαμπόκι και αλλού.

Β) ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

>> Πρόσφατα (2021) εξεδόθησαν νέες Αμερικανικές οδηγίες που διαφοροποιούνται ελαφρώς από τις Ευρωπαϊκές.

https://www.jacc.org/doi/pdf/10.1016/j.jacc.2021.06.011

Αυτές αναφέρουν τα εξής:

Σε ηλικία άνω των 20 ετών με Τριγλυκερίδια 175 ως 500 mg/dL (με ή χωρίς 10ωρη αποχή από φαγητό):

Αν ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι > 5% ή υπάρχει Σ. Διαβήτης: χορηγείται Στατίνη.

Σε όσους άνω των 20 ετών και έχουν Τριγλυκερίδια 500 ως 1000 mg/dL:

Σε όσους άνω των 20 ετών με Τριγλυκερίδια > 1000 mg/dL χορηγείται IcosaPent Ethyl (IPE) και Φιμπράτη.

Ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος υπολογίζεται εδώ: ASCVD Risk Calculator

>> Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές οδηγίες του 2019:

https://academic.oup.com/eurheartj/article/41/1/111/5556353

Επίσης θα χορηγηθεί EPA μόνο (Ωμέγα 3 λιπαρό οξύ) του σαν icosapent ethyl (VASCEPA) σε δόση 2 γραμμάρια Χ 2 φορές ημερησίως (οδηγία τύπου ΙΙα).

Ο στόχος είναι να μειωθεί η LDL Χοληστερίνη στα επίπεδα που συνιστά η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρία, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια του κάθε ανθρώπου.

Μάλλον όμως, καλύτερος στόχος να είναι η μείωση της μη HDL Χοληστερίνης, σε λήψη αίματος, χωρίς να είναι νηστικός ο άνθρωπος, στα προαναφερθέντα επίπεδα της LDL συν 30 mg/dL.

Αν στους ανωτέρω ανθρώπους, παρά τη χορήγηση Στατίνης εξακολουθούν τα Τριγλυκερίδια να είναι περισσότερα από 200 mg/dL, προσθέτουμε και Φιμπράτη [Φαινοφιμπράτη (Lipidil) ή Μπεζαφιμπράτη (Bezalip)], ελέγχοντας για πιθανή μυοπάθεια ανά διαστήματα (οδηγία τύπου ΙΙβ στις τελευταίες Ευρωπαϊκές οδηγίες του 2019).

Πάντως σύμφωνα με μια παλιότερη μελέτη, μόνο σε Άντρες υψηλού κινδύνου με Σ. Διαβήτη και Τριγλυκερίδια πάνω από 204 mg/dL και ταυτόχρονα HDL κάτω από 34 mg/dL πιθανώς να υπάρχει όφελος από τη συγχορήγηση Στατίνης με Φιμπράτη.

Αν υπάρξει συγχορήγηση τους, αυξάνεται η πιθανότητα μυοπάθειας, έτσι πρέπει να έχουμε το νου μας για μυαλγίες. Σε συγχορήγηση είναι καλύτερα η Φιμπράτη να λαμβάνεται το πρωί και η Στατίνη το βράδυ.

Μια νέα υποσχόμενη Φιμπράτη είναι η Pemafibrate.

ΝΕΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

## Η μείωση της apo C-III μειώνει τα Τριγλυκερίδια.

Ένα φάρμακο ολιγονουκλεοτίδιο (ASO) που καταστρέφει το mRNA της apo C-III, το Volanesorsen (Waylivra) ίσως αρχίσει να χρησιμοποιείται όταν τα Τριγλυκερίδια νηστείας παραμένουν > 500 mg/dL παρά τη βέλτιστη θεραπεία. Όμως αυτό δυστυχώς σε μερικούς προκαλεί μείωση των αιμοπεταλίων.

Οι ίδιες εταιρίες δοκιμάζουν άλλο ολιγονουκλεοτίδιο (ASO) εξέλιξη του Volanesorsen, το AKCEA-APOCIII-L_Rx, που κατάφερε να μειώσει τα Τριγλυκερίδια κατά 65%.

Επίσης δοκιμάζεται ένα νέο φάρμακο (ARO-APOC3) με τεχνολογία siRNA που δρα με παρόμοιο τρόπο με το Volanesorsen, καταστρέφοντας το mRNA του γονιδίου APOC3 ώστε να μην παράγεται η απολιποπρωτεΐνη apoC-III.

## Η μείωση της πρωτεΐνης ANGPTL 3 μειώνει τις Λιποπρωτεΐνες στο αίμα (οπότε μειώνονται τόσο τα Τριγλυκερίδια, όσο και η LDL χοληστερίνη).

Με αυτό τον τρόπο δρα το φάρμακο ASO, IONIS- ANGPTL3- L_{Rx .}Με παρόμοιο τρόπο δρα και το ARO-ANG3 που είναι small interfering RNA (siRNA).

Επίσης δοκιμάζονται τα μονοκλωνικά αντισώματα Εvinacumab (Evkeeza) και LY3475766 για εξουδετέρωση της πρωτεΐνης ANGPTL 3.

[Το LY3475766 δρα εναντίον του συμπλέγματος ANGPTL 3/8 που είναι ισχυρός αναστολέας της λιποπρωτεϊνικής λιπάσης, συνεπώς αυξάνει τη δράση της, με αποτέλεσμα να βελτιώνονται (μειώνονται) όλες οι λιποπρωτεΐνες.

Η παρέμβαση RNA (RNA interference ή RNAi) είναι μηχανισμός των κυττάρων για μείωση κάποιας πρωτεΐνης.

Όμως η βιοτεχνολογία χρησιμοποιώντας small interfering RNA (siRNA) καταστρέφει το αντίστοιχο mRNA της ανεπιθύμητης πρωτεΐνης στο σύμπλεγμα του ενζύμου RISC (RNA-induced silencing complex).]

ΤΑ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ ΛΕΠΤΟΜΕΡΩΣ

Αν είναι αυξημένα τα Τριγλυκερίδια και ταυτόχρονα μειωμένη η ApoC-III, δεν αυξάνονται τα Καρδιαγγειακά επεισόδια.

Η απολιποπρωτεΐνη ApoC-III που είναι βασικός ρυθμιστής του μεταβολισμού των Τριγλυκεριδίων είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου Καρδιαγγειακών επεισοδίων, εντονότερος από τα Τριγλυκερίδια (διπλασιάζει τα καρδιαγγειακά επεισόδια).

Τα Τριγλυκερίδια αποτελούνται από ένα μόριο γλυκερίνης και 3 μόρια λιπαρών οξέων (FFA).

Τα Τριγλυκερίδια (TG) προέρχονται τόσο από την κατανάλωση λίπους (επίσης απλών ζαχάρων και οινοπνευματωδών), όσο και από την παραγωγή τους στο ήπαρ.

Το λίπος που καταναλώνουμε (όπως και το λίπος στα λιποκύτταρα μας), αποτελείται κυρίως από Τριγλυκερίδια.

Τα Τριγλυκερίδια του αίματος κυρίως βρίσκονται στις πλούσιες σε Τριγλυκερίδια Λιποπρωτεΐνες (triglyceride-rich lipoproteins- TRLs).

Τις TRLs αποτελούν τα Χυλομικρά που προέρχονται από το έντερο (διατροφικά τριγλυκερίδια) και τα απομεινάρια τους και επίσης τα σωματίδια της VLDL (πολύ χαμηλής πυκνότητας Λιποπρωτεΐνη) που παράγονται από το ήπαρ (γονιδιακά και διατροφικά τριγλυκερίδια) και τα απομεινάρια τους (δες πιο κάτω).

Όταν τα Τριγλυκερίδια είναι αυξημένα πρέπει οπωσδήποτε να μετρούμε την μη HDL Χοληστερίνη γιατί αυτή υπολογίζει ακριβέστερα από την LDL Χοληστερίνη την ποσότητα της βλαβερής Χοληστερίνης, δεν απαιτείται να είναι νηστικός ο εξεταζόμενος και επιπλέον αυτήν θα έχουμε σαν κύριο θεραπευτικό στόχο.

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΑΙΜΑ

Η μέτρηση των τριγλυκεριδίων στο αίμα γίνεται αφού προηγηθεί νηστεία 12 ωρών, όμως πρέπει γίνεται και μέτρηση τους χωρίς να έχει προηγηθεί νηστεία (αλλά και χωρίς κατανάλωση λιπαρού φαγητού προηγουμένως). Υπολογίζεται ότι χωρίς νηστεία αυτά είναι αυξημένα κατά 27 mg/dL.

Τα αυξημένα Τριγλυκερίδια στη δεύτερη περίπτωση σχετίζονται περισσότερο με τη δημιουργία αθηροσκληρωτικών πλακών. Προσφέρουν πληροφορίες για τα απομεινάρια των Λιποπρωτεϊνών (VLDL και των Χυλομικρών) που σχετίζονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Όσον αφορά τα Τριγλυκερίδια νηστείας:

Αυτά πρέπει να είναι λιγότερα από 150 mg/dL και ιδανικά πρέπει να είναι λιγότερα από 100 mg/dL.

Αυτά βρίσκονται αυξημένα, πάνω από 150 mg/dL, στο 33% των ενηλίκων.

Θεωρούνται αυξημένα ώστε να χορηγηθεί θεραπεία, σε τιμές πάνω από 200 mg/dL.

Η θεραπεία θα γίνει με Στατίνη, αν ο άνθρωπος είναι ψηλού ή πολύ ψηλού κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια (Heart score).

Σε τιμές πάνω από 900 mg/dL μπορεί να προκαλέσουν παγκρεατίτιδα, οπότε χορηγείται Φιμπράτη.

ΤΑ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ

Τα Τριγλυκερίδια, όπως και η Χοληστερίνη, δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν στο αίμα στη μορφή που είναι, έτσι κυκλοφορούν συνδεδεμένα με Λιποπρωτεΐνες κυρίως σε 5 μορφές (Χυλομικρά, VLDL, IDL, LDL και HDL).

Οι Λιποπρωτείνες είναι σφαιρικά σωματίδια (πολύπλοκες μακρομοριακές κατασκευές), που έχουν στο εσωτερικό τους εστεροποιημένη Χοληστερίνη και Τριγλυκερίδια και στο περίβλημα φωσφολιπίδια, ελεύθερη χοληστερίνη και μια απολιποπρωτείνη για να μπορούν να κυκλοφορούν στο αίμα.

ΕΞΩΓΕΝΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΕΙΣΟΔΟΥ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΩΝ

Μετά από ένα φαγητό χρησιμοποιούνται τα Χυλομικρά για τη μεταφορά των διατροφικών Τριγλυκεριδίων από το λεπτό έντερο στο αίμα.

Το λίπος (φυτικό ή ζωικό) και η χοληστερίνη του φαγητού μετατρέπονται από τα κύτταρα του εντέρου σε Χυλομικρά για να μπορέσουν να κυκλοφορήσουν στο αίμα.

Αυτά αποτελούνται κατά 90% περίπου από Τριγλυκερίδια και κατά 10% από εστεροποιημένη Χοληστερίνη. Στο εξωτερικό τους έχουν φωσφολιπίδια, ελεύθερη χοληστερίνη και απολιποπρωτεΐνη Β48.

Όταν τα Χυλομικρά βρίσκονται στα τριχοειδή αγγεία, μετά το φαγητό, ένα ένζυμο η λιποπρωτεϊνική λιπάση– LPL (κυρίως στο λιπώδη ιστό), διασπά τα Τριγλυκερίδια τους σε γλυκερίνη και λιπαρά οξέα και τα υπολείμματα τους (chylomicron remnants) απομακρύνονται από την κυκλοφορία απορροφούμενα από τα κύτταρα του ήπατος.

ΕΝΔΟΓΕΝΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΩΝ

Για τη μετακίνηση στο αίμα των Τριγλυκεριδίων που παράγονται στο ήπαρ κατά τη νηστεία, χρησιμοποιούνται οι λιποπρωτείνες VLDL.

Τα κύτταρα του ήπατος συνθέτουν επίσης Τριγλυκερίδια (από ένα μόριο γλυκερίνης και 3 μόρια λιπαρών οξέων) και Χοληστερίνη που για να διακινηθούν στο αίμα χρειάζεται να ενσωματωθούν στην VLDL (μαζί με φωσφολιπίδια και απολιποπρωτείνη Β100).

Με τη δράση της λιποπρωτεϊνικής λιπάσης (στα τριχοειδή των μυών και της καρδιάς) διασπούνται τα Τριγλυκερίδια (σε γλυκερίνη και λιπαρά οξέα) από τα σωματίδια της VLDL, οπότε αυτά μετατρέπονται σε ενδιάμεσης πυκνότητας λιποπρωτεΐνες- IDL (απομεινάρια των VLDL). (Οι τελευταίες περιέχουν περισσότερη χοληστερίνη, συγκριτικά με τριγλυκερίδια).

Τα σωματίδια της IDL αργότερα μετατρέπονται στα γνωστά μας σωματίδια χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης- LDL (αυτή που επικρατεί να ονομάζουμε κακή χοληστερίνη).

Η ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΙΚΗ ΛΙΠΑΣΗ

Η Λιποπρωτεϊνική Λιπάση (LPL) διασπά τα Τριγλυκερίδια σε Λιπαρά Οξέα (FFA) και Γλυκερίνη. H Γλυκερίνη επιστρέφει στο ήπαρ για επαναχρησιμοποίηση.

Τα λιπαρά οξέα από τα Χυλομικρά προσφέρονται στον λιπώδη ιστό για αποθήκευση και από τις VLDL (πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες) προσφέρονται στη καρδιά και τους μυς για ενέργεια.

Τα υπολείμματα των Χυλομικρών (chylomicron Remnants) και των VLDL (VLDL Remnants) απομακρύνονται από την κυκλοφορία απορροφούμενα από τα κύτταρα του ήπατος.

Όμως αν είναι σε περίσσεια διεισδύουν στο τοίχωμα των αρτηριών και συμμετέχουν στη δημιουργία της αθηροσκληρωτικής πλάκας.

Η LPL παράγεται από τον Λιπώδη ιστό, την Καρδιά και τους Μυς και εξάγεται στον αυλό των τριχοειδών τους.

Για τη δράση της LPL χρειάζεται η απολιποπρωτεΐνη apo-C2, ενώ αντίθετα η apo-C3 και η ANGPTL3 εμποδίζουν τη δράση της.

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗ ΤΑ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ;

Υπ’ όψιν ότι η απολιποπρωτεΐνη ApoC-III είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου Καρδιαγγειακών συμβαμάτων, πολύ εντονότερος από τα Τριγλυκερίδια (x 2.3, vs x 1.3).

Τα αυξημένα Τριγλυκερίδια δημιουργούν αθηροσκλήρωση μέσω της Χοληστερίνης που υπάρχει στα TRLs (Χυλομικρά και σωματίδια της VLDL) και στα απομεινάρια τους (RLPs).

Επίσης στη δημιουργία της αθηροσκλήρωσης συμμετέχουν και τα ελεύθερα λιπαρά οξέα από τη διάσπαση των Τριγλυκεριδίων.

Τα απομεινάρια των TRLs και τα ελεύθερα λιπαρά οξέα εισχωρούν κάτω από το ενδοθήλιο των αρτηριών και δημιουργούν τις αθηροσκληρωτικές πλάκες. Επίσης αυτά προκαλούν αύξηση της πηκτικότητας του αίματος και χρόνια ήπια φλεγμονή των αρτηριών.

ΠΟΤΕ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ;

Όταν βρεθούν αυξημένα τα Τριγλυκερίδια, πρώτα ελέγχουμε αν υπάρχουν διάφορες καταστάσεις ή φάρμακα που τα αυξάνουν.

Τα Τριγλυκερίδια αυξάνονται:

Ι) Μετά το φαγητό, μέσω τω Χυλομικρών και

ΙΙ) Όταν ο άνθρωπος είναι νηστικός, μέσω των λιποπρωτεινών VLDL.

Τα Τριγλυκερίδια νηστείας αυξάνονται:

Α) Όταν τα γονίδια από τους προγόνους δίνουν εντολή στο ήπαρ να παράγει μεγάλες ποσότητες των σωματιδίων VLDL και επίσης σε κληρονομικές περιπτώσεις, όπως η οικογενής υπερτριγλυκεριδαιμία.

Β) Διατροφικά:

1) Όταν η διατροφή περιέχει πολλούς Υδατάνθρακες σε μορφή απλών ζαχάρων (γλυκόζης, φρουκτόζης, γαλακτόζης) και ιδίως όσα από αυτά είναι επεξεργασμένα από τον άνθρωπο. Αυτά βρίσκονται στα γλυκά, τα σιρόπια, σε ορισμένα αναψυκτικά στην επιτραπέζια ζάχαρη κ.λ.π.

2) Όταν καταναλώνονται τρόφιμα με ψηλό γλυκαιμικό δείκτη.

3) Όταν καταναλώνονται τρόφιμα με προσθήκη φρουκτόζης (το ήπαρ μετατρέπει σε τριγλυκερίδια το περίσσευμά της).

4) Σε κατανάλωση αλκοόλ.

Γ) Σε ύπαρξη παχυσαρκίας (και καθιστικής ζωής), ιδίως σπλαχνικής, με περιφέρεια μέσης μεγαλύτερη από 94 εκατοστά στον άντρα και μεγαλύτερη από 80 εκατοστά στη γυναίκα.

Τότε τα ψηλά Τριγλυκερίδια αποτελούν μέρος του Μεταβολικού Συνδρόμου και της συνοδού αντίστασης στην Ινσουλίνη.

Δ) Όταν υπάρχει Σ. Διαβήτης ή Νεφρική ανεπάρκεια ή Υποθυρεοειδισμός ή αυτοάνοση πάθηση (π.χ. Ερυθηματώδης Λύκος).

Ε) Από ορισμένα φάρμακα, όπως κορτιζόνη, οιστρογόνα, ταμοξιφένη.

Ζ) Φυσιολογικά αυξάνονται στο 3^ο τρίμηνο της Εγκυμοσύνης.

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΑΥΞΗΜΕΝΩΝ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΩΝ

Σύμφωνα με τις AACE/ACE (2017) αν τα Τριγλυκερίδια είναι > 500 mg/ dL, από πλευράς δίαιτας τα λιπαρά και οι απλοί υδατάνθρακες πρέπει να είναι ελάχιστα και από πλευράς φαρμάκων χορηγείται Φιβράτη (π.χ. Lipidil) και Ω-3 συμπληρώματα (EPA and DHA) και ενδεχομένως Νιασίνη (π.χ. Niacine).

Ίσως αν χορηγηθεί το EPA μόνο του σαν icosapent ethyl (VASCEPA) να είναι καλύτερα, γιατί έχει και αντιφλεγμονώδη δράση και επιπλέον δεν αυξάνεται η LDL. (Μελέτη REDUCE-IT).

http://www.ajconline.org/article/S0002-9149(16)30484-2/fulltext

Α) Υγιεινοδιαιτητικές Αλλαγές

Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες (2016) της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας για τις Δυσλιπιδαιμίες, η μεγαλύτερη μείωση των Τριγλυκεριδίων επιτυγχάνεται με:

1) τη μείωση του σωματικού βάρους στο φυσιολογικό.

Το βάρος δεν πρέπει να ξεπερνά το γινόμενο του Ύψους στο τετράγωνο, σε μέτρα, επί 25. Η μείωση του βάρους κατά 7.5% έχει σαν αποτέλεσμα την μείωση των Τριγλυκεριδίων κατά 20% (επίσης τη μείωση της LDL χοληστερίνης κατά 15% και την αύξηση της ΗDL χοληστερίνης κατά 8%). Το όφελος προέρχεται από τη βελτίωση της ευαισθησίας των κυττάρων στην Ινσουλίνη.

2) τη μείωση της κατανάλωσης οινοπνευματωδών.

Για παράδειγμα, επιτρέπεται η κατανάλωση μόνο μέχρι 2 ποτηράκια κρασί για τον άντρα και μέχρι 1 για την γυναίκα.

3) αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.

Αυτή θα γίνει με αερόβια κυρίως άσκηση, ιδίως βάδισμα 180 λεπτών ανά εβδομάδα ή τουλάχιστον 15-20 χιλιομέτρων την εβδομάδα, με ταχύτητα περίπου 5 χιλιόμετρα/ώρα, μοιρασμένη σε 3 με 5 μέρες.

4) μείωσης της συνολικής πρόσληψης υδατανθράκων.

Οι θερμίδες από αυτούς πρέπει να είναι κάτω από το 50-55% των συνολικά προσλαμβανόμενων θερμίδων.

5) μείωση της λήψης μονο-σακχαριτών (γλυκόζης, φρουκτόζης, γαλακτόζης) και δι- σακχαριτών (π.χ η επιτραπέζια ζάχαρη) όπως και μείωση της κατανάλωσης τροφίμων με ψηλό γλυκαιμικό δείκτη.

7) τη λήψη συμπληρωμάτων Ω-3 πολυακόρεστων λιπών.

Λήψη μέχρι 3 γραμμάρια/ημέρα. Πάντως δεν υπάρχει απόδειξη μειώσεως του καρδιαγγειακού κινδύνου από τη λήψη τους.

Μικρότερη μείωση τους επιτυγχάνεται:

8) με αντικατάσταση των κεκορεσμένων λιπαρών με μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά.

Όμως πέρα από τα προαναφερθέντα, πρέπει

9) να αυξηθεί η κατανάλωση λιπαρών ψαριών (σχάρας ή βραστών),

10) να μειωθεί η πρόσληψη χοληστερίνης και

11) να μηδενιστεί η πρόσληψη trans λιπαρών ( υδρογονωμένα λάδια).

Επιπλέον χρειάζεται

12) αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών (άπεπτοι υδατάνθρακες) σε τουλάχιστον 40 γραμμάρια ημερησίως, από τις οποίες οι μισές πρέπει να είναι διαλυτές.

Β) Φαρμακευτική θεραπεία

Ο στόχος είναι να μειωθεί η LDL Χοληστερίνη στα επίπεδα που συνιστά η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρία, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια του κάθε ανθρώπου.

Μάλλον όμως, καλύτερος στόχος να είναι η μείωση της μη HDL Χοληστερίνης, σε λήψη αίματος, χωρίς να είναι νηστικός ο άνθρωπος, στα προαναφερθέντα επίπεδα συν 30 mg/dL.

Αν στους ανωτέρω ανθρώπους, παρά τη χορήγηση Στατίνης εξακολουθούν τα Τριγλυκερίδια να είναι περισσότερα από 200 mg/dL, προσθέτουμε και Φιμπράτη (Lipidil), ελέγχοντας για πιθανή μυοπάθεια ανά διαστήματα (οδηγία τύπου ΙΙβ στις Ευρωπαϊκές οδηγίες του 2016- το όφελος είναι σχεδόν ίδιο με τη ζημιά).

Αν υπάρξει συγχορήγηση τους, αυξάνεται η πιθανότητα μυοπάθειας, έτσι πρέπει να έχουμε το νου μας για μυαλγίες. Σε συγχορήγηση είναι καλύτερα η Φιμπράτη να λαμβάνεται το πρωί και η Στατίνη το βράδυ.

Επίσης καλό είναι να έχουμε υπ’ όψιν ότι αν χορηγηθεί και κάποιο άλλο φάρμακο που δρα στο κυτόχρωμα Ρ450 (CYP3A4 and CYP3A5) του ήπατος όπου μεταβολίζονται οι Στατίνες, Ατορβαστατίνη και Σιμβαστατίνη, ο κίνδυνος μυοπάθειας αυξάνεται πολύ.

Τα ακόλουθα αυξάνουν την δραστικότητα της Ατορβαστατίνης και της Σιμβαστατίνης: Clarithromycin, Erythromycin, Telithromycin, Diltiazem, χυμός γκρέιπφρουτ, Itraconazole, Ketoconazole, Nefazodone κ.λ.π.

Επίσης πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι Φιμπράτες αυξάνουν την Ομοκυστείνη στο αίμα. Αυτή μπορεί να μειώσει το προσδοκώμενο καρδιαγγειακό όφελος από τη χορήγηση των Φιμπρατών γιατί αυξάνει τις θρομβώσεις.

Πρόσφατα το FDA σε ανακοίνωση του αναφέρει ότι το όφελος της συγχορήγησης των δύο, δεν είναι πια μεγαλύτερο των κινδύνων.

Επίσης σύμφωνα με την Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρία (ADA) στις οδηγίες του 2016, δεν συνιστάται η συγχορήγηση Στατίνης με Φιμπράτη.

Σύμφωνα με την ADA, επίσης δεν συνιστάται η συγχορήγηση Στατίνης με Νιασίνη.

Συμπερασματικά:

1) Τα Τριγλυκερίδια είναι πάροχος άμεσης ενέργειας για τις μυϊκές ίνες της καρδιάς και των σκελετικών μυών και επίσης αποτελούν την αποθήκη ενέργειας του οργανισμού όταν βρίσκονται στα λιποκύτταρα.

2) Όταν όμως αυτά είναι αυξημένα, αποτελούν μέρος του Μεταβολικού συνδρόμου και προδιαθέτουν σε Έμφραγμα, Ισχαιμικό Εγκεφαλικό και άλλες αθηροσκληρωτικές παθήσεις.

3) Πάντως ο κίνδυνος για Καρδιαγγειακά επεισόδια αυξάνεται κυρίως από τα σωματίδια VLDL και τα Χυλομικρά που περιέχουν apoC-ΙΙΙ και από τα απομεινάρια τους. Πολύ καλός δείκτης αθηροσκλήρωσης είναι το κλάσμα apoC-III/apoB (η ποσότητα apoC-ΙΙΙ στα σωματίδια που έχουν την apo-Β ).

4) Αν είναι αυξημένα τα Τριγλυκερίδια μας μειώνουμε την ποσότητα του φαγητού, μειώνουμε το σωματικό μας βάρος στο φυσιολογικό, ελαχιστοποιούμε την κατανάλωση οινοπνευματωδών, σταματούμε τη λήψη Ζάχαρης και οποιουδήποτε άλλου τροφίμου περιέχει Φρουκτόζη, περπατούμε περισσότερο, σταματούμε τη κατανάλωση trans λιπαρών, μειώνουμε τα κεκορεσμένα λιπαρά και αυξάνουμε την κατανάλωση ελαιολάδου, φυτικών ινών και ψαριών (σχάρας ή βραστών).

5) Αν τα Τριγλυκερίδια εξακολουθούν να είναι αυξημένα, πάνω από 200 mg/dL, παρά τα Υγιεινοδιαιτητικά μέτρα και εφ’ όσον ο κίνδυνος για Καρδιαγγειακά Επεισόδια είναι ψηλός, στοχεύουμε στη μείωση της Χοληστερίνης με Στατίνη.

6) Φιμπράτη (Lipidil) θα χορηγηθεί σχεδόν μόνο αν τα Τριγλυκερίδια είναι πάνω από 500 και ιδίως πάνω από 900 mg/dL, για αποφυγή Παγκρεατίτιδας. (Ίσως ωφελεί και σε Τριγλυκερίδια >204 mg/dL και ταυτόχρονα HDL< 34 mg/dL)

7) Επίσης αν τα Τριγλυκερίδια είναι >200 mg/dL και ιδίως > 500 mg/dL χορηγoύνται και Ω-3 συμπληρώματα (EPA) 4 γραμμάρια/ ημέρα.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Η ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΕΣ

superman — Thu, 09 Apr 2015 12:43:45 +0000

Ενημερώθηκε στις 9/9/2018

Η Χοληστερίνη (είδος λιπιδίου) είναι φίλος αν κυκλοφορεί στο αίμα σε χαμηλά επίπεδα, γιατί χρειάζεται για την καλή λειτουργία του οργανισμού και εχθρός αν κυκλοφορεί στο αίμα σε αυξημένες τιμές, γιατί δημιουργεί αθηρωματικές πλάκες στις αρτηρίες της καρδιάς που οδηγούν σε έμφραγμα.

Η χοληστερίνη χρειάζεται κυρίως για την κατασκευή και καλή λειτουργία της μεμβράνης που περιβάλλει τα κύτταρα μας και για την παραγωγή ορμονών όπως ανδρογόνων και οιστρογόνων, κορτιζόνης, αλδοστερόνης. Eπίσης χρειάζεται για την παραγωγή βιταμίνης D, για την παραγωγή χολής, για το σχηματισμό των περιβλημάτων των νευρικών κυττάρων κ.λ.π.

Η χοληστερίνη που κυκλοφορεί στο αίμα μας, προέρχεται σε μικρό μόνο ποσοστό, περίπου 25%, από τα φαγητά. Το υπόλοιπο 75% παράγεται από τα κύτταρα του ήπατος.

Όλα τα κύτταρα μας παράγουν χοληστερίνη για τις ανάγκες τους, αλλά μόνο τα κύτταρα του ήπατος παράγουν επιπλέον χοληστερίνη από αυτήν που χρειάζονται.

Η χοληστερίνη (από το ήπαρ και το φαγητό) δεν μπορεί να κυκλοφορήσει στο αίμα μόνη της, έτσι κυκλοφορεί συνδεδεμένη σε λιποπρωτεΐνες σε 5 μορφές (χυλομικρά, VLDL, IDL, LDL και HDL).

Οι σπουδαιότερες από αυτές είναι η “καλή” χοληστερίνη ή HDL και η “κακή” χοληστερίνη ή LDL.

Οι Λιποπρωτεΐνες είναι σωματίδια, κυρίως σφαιρικά, που αποτελούνται από Χοληστερίνη (ελεύθερη και εστεροποιημένη), Τριγλυκερίδια, Φωσφολιπίδια και Πρωτεΐνες (Απo-πρωτεΐνες).

Η LDL εισχωρεί κάτω από το ενδοθήλιο των αγγείων (μαζί με τις άλλες που προέρχονται από το ήπαρ) και δημιουργεί τις αθηρωματικές πλάκες.

Η HDL χοληστερίνη είναι αυτή που απομακρύνεται από τις αθηρωματικές πλάκες και επιστρέφει στο ήπαρ (αντίστροφη μεταφορά χοληστερίνης).

[Επίσης από το ήπαρ παράγεται η Λιποπρωτεΐνη α (Apo-a) που είναι περισσότερο επιβλαβής από την LDL χοληστερίνη (πέρα από τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών, αυξάνει επιπλέον τη δημιουργία θρόμβων).]

Κυρίως η αυξημένη LDL Χοληστερίνη στο αίμα δημιουργεί τα εμφράγματα (θανατηφόρα και μη), συνεπώς η μείωση της τα μειώνει.

Έχει υπολογιστεί ότι κάθε 38 mg/dL μείωσης της LDL σχετίζεται 20 – 25%μείωση της καρδιακής θνητότητας και των μη θανατηφόρων εμφραγμάτων.

Η LDL χοληστερίνη στο αίμα αυξάνεται από την κατανάλωση ΚΕΚΟΡΕΣΜΕΝΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ και ΤΡΑΝΣ ΛΙΠΑΡΩΝ (κυρίως τα υδρογονωμένα στερεοποιημένα λάδια) και αυξάνεται ελάχιστα από τη Χοληστερίνη της διατροφής.

Η θεραπεία της αυξημένης Χοληστερίνης εμφανίζεται σε άλλο άρθρο.

# Όσο μεγαλύτερη η μείωση της LDL, τόσο μεγαλύτερη η μείωση του Καρδιαγγειακού Κινδύνου.

# Δεν έχει βρεθεί κάποιο όριο LDL Χοληστερίνης κάτω από το οποίο το όφελος μειώνεται ή αρχίζει ζημιά.

# Τα υπολιπιδαιμικά φάρμακα και κυρίως οι Στατίνες μειώνουν και σταθεροποιούν τις αθηροσκληρωτικές πλάκες ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.

# Πέρα από την LDL Χοληστερίνη πρέπει να υπολογίζεται ο συνολικός Καρδιαγγειακός Κίνδυνος συνυπολογίζοντας όλους τους παράγοντες Κινδύνου.

# Η φαρμακευτική θεραπεία των δυσλιπιδαιμιών και ειδικότερα για την αυξημένη LDL, γίνεται με την χορήγηση Στατινών. Αν αυτές δεν επαρκούν στην μέγιστη τους δόση, προστίθεται και Εζετιμίμπη.

Επίσης έχουμε τα παλιότερα φάρμακα, δεσμευτές χολικών αλάτων (BAS), τη Νιασίνη και τα νεότερα φάρμακα, τους αναστολείς του ενζύμου PCSK9.

[Ειδικότερα για τα αυξημένα Τριγλυκερίδια πάνω από 500-900 mg/dL χορηγείται Φιμπράτη.]

Cartoon illustration of a heart running to keep healthy

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

ΟΙ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗΣ

Η χοληστερίνη δεν μπορεί να κυκλοφορήσει στο αίμα μόνη της, έτσι κυκλοφορεί συνδεδεμένη σε λιποπρωτεΐνες σε 5 μορφές (χυλομικρά, VLDL, IDL, LDL και HDL). Οι σπουδαιότερες από αυτές είναι η “καλή” χοληστερίνη ή HDL και η “κακή” χοληστερίνη ή LDL.

Οι Λιποπρωτεΐνες είναι σωματίδια, κυρίως σφαιρικά, που αποτελούνται από Χοληστερίνη (ελεύθερη και εστεροποιημένη), Τριγλυκερίδια, Φωσφολιπίδια και Πρωτεΐνες (Από-πρωτεΐνες).

Διαχωρίζονται βάσει της πυκνότητας τους σε:

1) Χυλομικρά (προέρχοντα από το έντερο και η αποπρωτεΐνη τους είναι η αρο-Β48),

2) Πολύ χαμηλής πυκνότητας Λιποπρωτεΐνες- VLDL (παράγονται από το ήπαρ, περιέχουν κυρίως Τριγλυκερίδια και η αποπρωτεΐνη τους είναι η αρο-Β100),

3) Ενδιάμεσης πυκνότητας Λιποπρωτεΐνες– IDL (προέρχονται από τις προηγούμενες και η αποπρωτεΐνη τους είναι η αρο-Β100)

4) Χαμηλής πυκνότητας Λιποπρωτεΐνες- LDL (προέρχονται από τις προηγούμενες και είναι οι κυρίως αθηρογόνες με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε Χοληστερίνη. Η αποπρωτεΐνη τους είναι η αρο-Β100)

5) Ψηλής πυκνότητας Λιποπρωτεΐνες- HDL (αυτές είναι προστατευτικές- μεταφέρουν χοληστερίνη από τους ιστούς στο ήπαρ και η αποπρωτεΐνη τους είναι η Αρο-Α-1)

Η Ολική Χοληστερίνη αποτελεί το άθροισμα της Χοληστερίνης που υπάρχει στην HDL, στην LDL, στην ΙDL και στην VLDL και εκφράζεται σε mg/dL.

Η ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΗ Α – Lp (a)

Επίσης αθηρογόνα και επιπλέον θρομβογόνα είναι και τα σωματίδια της Λιποπρωτείνης a (Lp-a) που είναι ένα μόριο LDL Χοληστερίνης ενωμένο με ένα μόριο απολιποπρωτείνης a (Apo- a).

Επιδημιολογικές και γενετικές μελέτες έδειξαν ότι τα αυξημένα επίπεδα Lp(a), πάνω από 50 mg/dL, είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για τις Καρδιαγγειακές παθήσεις.

Περισσότερα για την Lp(a) μπορείτε να δείτε σε άλλο άρθρο της ιστοσελίδας.

ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ;

Η χοληστερίνη χρειάζεται κυρίως για την κατασκευή και καλή λειτουργία της μεμβράνης που περιβάλλει τα κύτταρα μας και για την παραγωγή ορμονών όπως ανδρογόνων και οιστρογόνων, κορτιζόνης, αλδοστερόνης κλπ. Eπίσης χρειάζεται για την παραγωγή βιταμίνης D, για την παραγωγή χολής και για άλλες λειτουργίες.

ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ Η ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ;

Η χοληστερίνη που κυκλοφορεί στο αίμα μας, προέρχεται σε μικρό μόνο ποσοστό, περίπου 25%, από τα φαγητά. Το υπόλοιπο 75% παράγεται από τα κύτταρα του ήπατος. Όλα τα κύτταρα μας παράγουν χοληστερίνη για τις ανάγκες τους, αλλά μόνο τα κύτταρα του ήπατος παράγουν επιπλέον χοληστερίνη από αυτήν που χρειάζονται. Η περίσσεια χοληστερίνη από το ήπαρ διακινείται μέσω του αίματος υπό την μορφή VLDL, IDL, και LDL χοληστερίνης.

Το σώμα μας μπορεί να παράγει την χοληστερίνη που χρειάζεται ανεξάρτητα από την διατροφή μας, ακόμη και αν κάποιος είναι αυστηρά χορτοφάγος.

Σε μερικούς ανθρώπους τα γονίδια που κληρονόμησαν από την μητέρα ή τον πατέρα τους κάνουν το ήπαρ τους να παράγει μεγάλες ποσότητες LDL χοληστερίνης (πρωτοπαθής υπερχοληστεριναιμία).

Σε άλλες περιπτώσεις παράγεται αυξημένη χοληστερίνη λόγω κάποιας νόσου, π.χ., υποθυρεοειδισμός, οπότε έχουμε δευτεροπαθή υπερχοληστεριναιμία.

ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Η LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ;

Η διαδικασία παραγωγής της LDL χοληστερίνης είναι σύνθετη. Πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει το ένζυμο HMG-CoA reductase. Η μείωση της LDL χοληστερίνης στο αίμα το ενεργοποιεί ώστε να παραχθεί χοληστερίνη και η αύξηση της LDL χοληστερίνης μειώνει την δραστικότητα του, ώστε να σταματήσει η παραγωγή χοληστερίνης.

ΠΩΣ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΙΣ ΒΛΑΒΕΣ Η ΑΥΞΗΜΕΝΗ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ;

Οι Αθηροσκληρωτικές Πλάκες οφείλονται στην φλεγμονή που προκαλεί η είσοδος LDL χοληστερίνης αμέσως κάτω από το ενδοθήλιο και η μετατροπή της τοπικά, σε οξειδωμένη LDL (ox-LDL).

Οι Αθηροσκληρωτικές Πλάκες στενεύουν τον αυλό των μεσαίου μεγέθους αρτηριών και προκαλούν τη σταθερή στεφανιαία νόσο, την αποφρακτική αρτηριοπάθεια των κάτω άκρων και τη στένωση των έσω καρωτίδων.

Από την ρήξη τους προκαλούνται τα οξέα Καρδιαγγειακά νοσήματα, δηλαδή το οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου (STEMI ή NSTEMI), το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο ή και o θάνατος από αυτά.

Η είσοδος της LDL χοληστερίνης και άλλων λιποπρωτεϊνών που περιέχουν αποπρωτεΐνη apo- Β100, κάτω από το ενδοθήλιο (το στρώμα των κυττάρων της αρτηρίας που έρχεται σε επαφή με το αίμα) οφείλεται κυρίως στην αυξημένη ποσότητα της, στο αίμα.

Έχουμε έτσι μια συνεχή διαδικασία, “βουλώματος” (με την LDL) και “ξεβουλώματος” (με την HDL) των αρτηριών. Όσο πιο αυξημένη βρίσκεται στο αίμα η HDL, τόσο πιο πολύ “ξεβούλωμα” γίνεται.

Οι αθηροσκληρωτικές πλάκες προκαλούν στένωση στον αυλό της αρτηρίας και αν υπερβαίνουν κάποιο όριο, συνήθως το 50% ως 70% της διαμέτρου του αυλού, μειώνεται η ροή του αίματος που τροφοδοτεί το τμήμα του οργάνου μετά την στένωση.

Αν σπάσει το ενδοθήλιο πάνω από την πλάκα, ο οργανισμός στην προσπάθειά του να σταματήσει την αιμορραγία δημιουργεί θρόμβο (πήγμα αίματος). Ο θρόμβος όμως κλείνει και το υπόλοιπο του αυλού της αρτηρίας, σταματώντας τελείως την ροή του αίματος προκαλώντας έτσι τον θάνατο των κυττάρων που αρδεύονται από αυτήν την αρτηρία. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται το έμφραγμα είτε στην καρδιά είτε στον εγκέφαλο.

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΑΘΗΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

Όσο ψηλότερη η LDL χοληστερίνη στο αίμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα για έμφραγμα του μυοκαρδίου ή για αγγειακό θρομβωτικό εγκεφαλικό επεισόδιο ή για περιφερική αρτηριοπάθεια. Αν δε συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου, τότε ο κίνδυνος αυξάνεται γεωμετρικά.

Οι υπόλοιποι παράγοντες κινδύνου είναι: α) Το κάπνισμα, β) η κληρονομικότητα (ύπαρξη εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου στον πατέρα ή τον αδελφό σε ηλικία μικρότερη των 55 ετών είτε στην μητέρα ή την αδελφή σε ηλικία μικρότερη των 65 ετών), γ) αρτηριακή πίεση μεγαλύτερη από 140/90 mm Hg (ή λήψη αντι-υπερτασικής θεραπείας), δ) ο σ. διαβήτης, ε) η ηλικία του άντρα πάνω από 45 ετών, της γυναίκας πάνω από 55 ετών, ζ) HDL μικρότερη από 40 mg/dL για τον άντρα, μικρότερη από 50 mg/dL για την γυναίκα.

Αν η HDL είναι μεγαλύτερη από 60 mg/dL, υπάρχει σχετική προστασία και αφαιρείται ένας από τους προηγούμενους παράγοντες κινδύνου. Παρ’ όλο που στην προηγούμενη λίστα δεν υπάρχει η παχυσαρκία και η καθιστική ζωή, αυτές οι καταστάσεις πρέπει να διορθωθούν επειγόντως.

Η ΜΗ- HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ

Αντί της LDL χοληστερίνης, είναι καλύτερα να υπολογίζεται η μη-HDL χοληστερίνη, η οποία δείχνει ακριβέστερα τα αθηρογενή σωματίδια χοληστερίνης (VLDL+IDL+LDL+Lp-a) που κυκλοφορούν στο αίμα.

Περισσότερα για την μη-HDL χοληστερίνη μπορείτε να δείτε σε άλλο άρθρο της ιστοσελίδας.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΗΛΗ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ;

Συμπτώματα από την ψηλή LDL χοληστερίνη, δεν υπάρχουν, παρά μόνο όταν είναι αργά. Δηλαδή όταν η προσφορά του αίματος μετά την πλάκα που δημιουργήθηκε, είναι μικρότερη από την ζήτηση του, οπότε υπάρχει ισχαιμία, ή αν σταματήσει τελείως η προσφορά αίματος οπότε δημιουργείται έμφρακτο, δηλαδή νέκρωση των κυττάρων, λόγω ρήξης της πλάκας και δημιουργίας θρόμβου.

Είναι λοιπόν επιτακτικό να ελέγχουμε περιοδικά την LDL και την HDL χοληστερίνη μας. Η γνώση μόνο της ολικής χοληστερίνης δεν προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες.

ΑΠΟ ΠΟΙΑ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΑ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΤΗΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ ΜΑΣ;

Συνιστάται ο έλεγχος της LDL και της HDL χοληστερίνης, όπως και των Τριγλυκεριδίων ανά 5 χρόνια από την ηλικία των 20 ετών και από την παιδική ηλικία αν υπάρχει κληρονομικό ιστορικό αυξημένης χοληστερίνης.

Αν βέβαια χρειαστεί να χορηγηθεί φαρμακευτική θεραπεία, ελέγχουμε συχνότερα, ένα μήνα μετά την έναρξη της θεραπείας και ακολούθως ανά 6μηνο.

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗΣ;

Η αιμοληψία γίνεται μετά από αποχή φαγητού και ποτού για 9 ως 12 ώρες (όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, για τη μη HDL χοληστερίνη, δεν χρειάζεται η αναμονή αυτή) και τρώγοντας ότι τρώμε κάθε βράδυ.

Σε περίπτωση υπερτριγλυκεριδαιμίας χρειάζεται οπωσδήποτε η αιμοληψία γίνεται με νηστικό τον άνθρωπο.

Αν τρώμε κάθε βράδυ για παράδειγμα αρνί ή χοιρινό ή πίτσα ή burgers και εμείς το αλλάξουμε το βράδυ πριν την αιμοληψία και φάμε μήλα, η τιμή της χοληστερίνης θα είναι πολύ μικρότερη από ότι στην καθημερινή ζωή μας, οπότε κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας.

ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΦΕΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗΣ;

Με κάθε περίπου 38 mg/dL μειώσεως της LDL χοληστερίνης ελαττώνονται τα καρδιαγγειακά επεισόδια κατά 27% περίπου.

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΥΞΗΜΕΝΗΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗΣ

Η θεραπεία της αυξημένης χοληστερίνης εμφανίζεται σε άλλο άρθρο της ιστοσελίδας.

ΤΑ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ

Τα Τριγλυκερίδια πρέπει να είναι λιγότερα από 150 mg/dL.

Τα αυξημένα Τριγλυκερίδια θεωρούνται ασθενής παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια. Σε τιμές πάνω από 500 και ιδίως πάνω από 900 mg/dL μπορεί να προκαλέσουν παγκρεατίτιδα. Συνεπώς σε αυτή την περίπτωση χορηγούμε Φιμπράτες.

Περισσότερα για τα Τριγλυκερίδια μπορείτε να δείτε σε άλλο άρθρο της ιστοσελίδας.

Η μειωμένη HDL χοληστερίνη

Όσον αφορά τη μειωμένη HDL χοληστερίνη, κάτω από 40 mg/dL για τους άντρες, κάτω από 48-50 mg/dL για τις γυναίκες, δυστυχώς προς το παρόν, η μόνη θεραπεία της πέραν του βαδίσματος, της διακοπής του καπνίσματος, της δίαιτας και της απώλειας βάρους, είναι η λήψη μικρής ποσότητας κρασιού (π.χ. μέχρι 2 ποτηράκια για τον άντρα και μέχρι 1 ποτηράκι για τη γυναίκα) και ίσως η λήψη Νιασίνης (Niacin).

Περισσότερα για την HDL χοληστερίνη μπορείτε να δείτε εδώ.

Η ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Από πολλά χρόνια υπάρχει μια αμφισβήτηση όσον αφορά την ποσότητα της επιτρεπομένης να καταναλωθεί ημερησίως χοληστερίνης.

Το όριο της ημερήσιας κατανάλωσης χοληστερίνης παραμένει στα 300 mg βάσει των τελευταίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας για τις Δυσλιπιδαιμίες.

(Πληροφορίες για την ύπαρξη χοληστερίνης στα φαγητά υπάρχουν στην διεύθυνση http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list βάζοντας Nutrients: Cholesterol)

Πάντως σε άλλες πρόσφατες (2016) οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας για την Καρδιαγγειακή Πρόληψη αποφεύγεται να τεθεί κάποιο όριο στην ημερήσια κατανάλωση χοληστερίνης.

Σε άλλο άρθρο της ιστοσελίδας αναφέρονται περισσότερα για τη Χοληστερίνη της Διατροφής.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

# https://academic.oup.com/eurheartj/article/37/29/2315/1748952/2016-European-Guidelines-on-cardiovascular-disease

# https://academic.oup.com/eurheartj/article/37/39/2999/2414995/2016-ESC-EAS-Guidelines-for-the-Management-of

# http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/early/2016/06/08/eurheartj.ehw106

# http://content.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=2510936&_ga=1.104093449.863746538.1421564178

# http://cardiovascres.oxfordjournals.org/content/103/3/423

# Circulation. 12 Nov. 2013 ACC/AHA Guideline on the Treatment of Blood Cholesterol to Reduce Atherosclerotic Cardiovascular Risk in Adults. Stone NJ. Et al.

# Am Heart J.2015 Mar;169(3):387-395.e3. doi: 10.1016/j.ahj.2014.12.018. Epub 2015 Jan 6. Implications of the new American College of Cardiology/American Heart Association cholesterol guidelines for primary atherosclerotic cardiovascular disease event prevention in a multi ethnic cohort: Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis (MESA).

# http://www.atherosclerosis-journal.com/article/S0021-9150(16)31267-9/pdf