Η αυξημένη Ομοκυστεΐνη (>15 -20 µmol/L) σχετίζεται με Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο και με τη βαρύτητα της στεφανιαίας νόσου σε νέους κάτω των 35 ετών.

Επίσης η αυξημένη Ομοκυστεΐνη είναι δείκτης αυξημένου κινδύνου για θρομβοεμβολικά επεισόδια (π.χ. πνευμονική εμβολή, οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο) και για ανεξήγητη στεφανιαία νόσο.

>> Η Ομοκυστεΐνη (Hcy) είναι ένα ενδιάμεσο αμινοξύ (μη δομικό) του μεταβολισμού του αμινοξέος Μεθειονίνη και επίσης είναι πρόδρομη του αμινοξέως Κυστεΐνη. (Δες πιο κάτω)

Η έλλειψη κάποιας από τις βιταμίνες, Φολικό οξύ (βιταμίνη Β9), βιταμίνη Β12, βιταμίνη Β2, βιταμίνη Β6, αυξάνει την Ομοκυστεΐνη στο αίμα, η δε χορήγηση τους με τη διατροφή τη μειώνει. (Δες πιο κάτω)

Όταν η Ομοκυστεΐνη είναι αυξημένη στο αίμα έχουμε Υπερομοκυστεΐναιμία.

>> Υπερομοκυστεΐναιμία (ΗHcy)  υπάρχει όταν αυτή ξεπερνά τα 15 -20 µmol/L, σε τιμές δε πάνω από 100 μmol/L θεωρείται ότι αυτή είναι πολύ βαρειά.

Η Υπερομοκυστεΐναιμία θεωρείται δείκτης αυξημένου κινδύνου για άνοια, για νόσο του Alzheimer, για νευροψυχιατρικές παθήσεις, για θρομβοεμβολικά επεισόδια (π.χ. πνευμονική εμβολή, οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο), για οστεοπορωτικά κατάγματα, για υπέρταση, για αυτόματες αποβολές και πιθανώς σχετίζεται και με στεφανιαία νόσο.

Η Υπερομοκυστεΐναιμία σχετίζεται στατιστικά και ανεξάρτητα από τους άλλους παράγοντες κινδύνου, με Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο και με τη βαρύτητα της στεφανιαίας νόσου σε νέους κάτω των 35 ετών.

Επίσης σε πρόσφατο άρθρο βρέθηκε ότι η αυξημένη Ομοκυστεΐνη στο αίμα σχετίζεται με ύπαρξη και επιτάχυνση της εναπόθεσης ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες (CAC) (ΔCAC ≥100/έτος).

[Η ποσότητα του ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες μας σχετίζεται με τη συνολική “παλαιότερη” αθηροσκλήρωση (δημιουργία αθηρωματικών πλακών) στις στεφανιαίες αρτηρίες, αλλά όχι τον βαθμό στένωσης του αυλού τους, ούτε και για το αν αυτές μειώνουν σημαντικά ή όχι τη ροή του αίματος (προκαλούν ισχαιμία).]

Υπερομοκυστεΐναιμία παρατηρείται όταν τα ένζυμα που χρειάζονται για τη μείωση της έχουν μετάλλαξη που μειώνει τη δράση τους (π.χ. μετάλλαξη C677T στην MethyleneTetraHydroFolate Reductase ή MTHFR), όταν υπάρχει μείωση των πιο πάνω βιταμινών του συμπλέγματος Β, όταν υπάρχει βαρειά Νεφρική Νόσος, σε Υποθυρεοειδισμό κλπ. (Δες πιο κάτω)

Η αυξημένη Ομοκυστεΐνη στους ιστούς και το αίμα προκαλεί οξειδωτικό stress, δυσλειτουργία του ενδοθηλίου και σκλήρυνση των αγγείων (από μείωση του ΝΟ), χρόνια φλεγμονή των αγγείων με δημιουργία αθηρωματικών πλακών και ευκολότερη δημιουργία αιμοπεταλιακών θρόμβων.

Επίσης η αυξημένη Ομοκυστεΐνη ενισχύει τη βλαπτική δράση των άλλων κλασικών παραγόντων κινδύνου, π.χ. της Υπερχοληστεριναιμίας, της Υπέρτασης, του Σ. Διαβήτη, του Καπνίσματος κλπ.

Δυστυχώς όμως η μείωση της αυξημένης Ομοκυστεΐνης με τη χορήγηση Φολικού οξέως και βιταμίνης Β2, Β6 και Β12 δεν συνοδεύεται από μείωση του θρομβοεμβολικού κινδύνου ή μείωση των επιπλοκών της στεφανιαίας νόσου, οπότε αυτή είναι μεν προγνωστικός δείκτης αλλά φαίνεται ότι δεν είναι η αιτία που τις προκαλεί.

Πάντως πρόσφατη μελέτη αναφέρει ότι οι μελέτες που δεν έδειξαν μείωση καρδιαγγειακών επεισοδίων, δεν ήταν  αξιόπιστες για διάφορους λόγους και έτσι η αυξημένη Ομοκυστεΐνη ίσως πρέπει να θεωρείται και αυτή προγνωστικός δείκτης αθηρωμάτωσης και καρδιαγγειακών επεισοδίων.

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.119.013934

Στις τελευταίες οδηγίες της Ευρωπαϊκής και Αμερικανικής Καρδιολογικής εταιρίας για την πρόληψη των Καρδιαγγειακών επεισοδίων, η αυξημένη Ομοκυστεΐνη δεν αναφέρεται καθόλου.

Ίσως η Ομοκυστεΐνη να αρχίσει να αναφέρεται σε μελλοντικές οδηγίες μετά και από τη διενέργεια και άλλων προοπτικών τυχαιοποιημένων μακροχρόνιων μελετών και ιδίως για τις περιπτώσεις καρδιαγγειακών επεισοδίων σε νέους.

Όποιος έχει ψηλή Ομοκυστεΐνη στο αίμα, τουλάχιστον ας καταναλώνει αυξημένες ποσότητες τροφίμων που περιέχουν Φολικό οξύ, βιταμίνες Β12, Β2 και Β6, ή να πάρει συμπληρώματα τους και επίσης να αυξήσει την κατανάλωση Βεταΐνης.

Τα τρόφιμα που περιέχουν αυτές τις βιταμίνες είναι κυρίως: Μαγιά αρτοποιίας, ήπαρ ζώων, γαλακτοκομικά, αυγά, ψάρια, μοσχάρι, μανιτάρια, ξηροί καρποί (αμύγδαλα κλπ.), όστρακα (π.χ. μύδια), όσπρια (μαυρομάτικα φασόλια, ρεβίθια, φασόλια κλπ.), σπανάκι, μαρούλι, μπρόκολο, καλαμπόκι, δημητριακά, φρούτα (ιδίως μπανάνες) κλπ.

Η Βεταΐνη βρίσκεται ιδίως στα όσπρια, το σπανάκι, τα παντζάρια, το φύτρο του σιταριού, τα θαλασσινά κλπ.

Ο ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΜΟΚΥΣΤΕΪΝΗΣ

Η Ομοκυστεΐνη (Hcy) είναι ένα ενδιάμεσο αμινοξύ (μη δομικό) του μεταβολισμού του αμινοξέος Μεθειονίνη και επίσης είναι πρόδρομη του αμινοξέως Κυστεΐνη.

Η Μεθειονίνη και η Κυστεΐνη είναι 2 από τα 21 αμινοξέα που χρησιμοποιούνται σαν δομικά αμινοξέα (δομικοί λίθοι) για την κατασκευή πρωτεϊνών στο σώμα.

Η Μεθειονίνη προσλαμβάνεται απαραίτητα μέσω της διατροφής (απαραίτητο αμινοξύ) κυρίως από κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά, όσπρια κλπ.

Η Ομοκυστεΐνη είτε ξαναδημιουργεί τη Μεθειονίνη είτε μετατρέπεται στο αμινοξύ Κυστεΐνη.

Για την επαναδημιουργία της Μεθειονίνης, από την Ομοκυστεΐνη, χρειάζονται ορισμένα ένζυμα (π.χ. συνθετάση της Μεθειονίνης), ορισμένες βιταμίνες του συμπλέγματος Β, σαν συνένζυμα και η Βεταΐνη (ΤριμεθυλοΓλυκίνη ήTMG).

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β που χρειάζονται είναι το  Φολικό οξύ (βιταμίνη Β9) και οι βιταμίνες Β12 και Β2.

Η Βεταΐνη (Betaine) είναι παράγωγο του αμινοξέως Γλυκίνη και προέρχεται από τρόφιμα και ιδίως από τα όσπρια, το σπανάκι, τα παντζάρια, το φύτρο του σιταριού, τα θαλασσινά κλπ.

Για τη μετατροπή της Ομοκυστεΐνης σε Κυστεΐνη χρειάζεται η βιταμίνη Β6.

Έτσι η έλλειψη αυτών των βιταμινών (Φολικό οξύ, βιταμίνες Β12, Β2 και Β6) αυξάνει την Ομοκυστεΐνη στο αίμα, η δε χορήγηση τους με τη διατροφή τη μειώνει.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/ATVBAHA.119.313741

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.119.013934

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7825518/

https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1076029618780344

https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1076029618780344

https://bmjopen.bmj.com/content/8/6/e021103

https://bmccardiovascdisord.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12872-021-01869-y

https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/CIRCRESAHA.119.314997

https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1179573520962230

https://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2326-45942017000100701

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7907516/

https://www.mdpi.com/1422-0067/21/4/1421/htm

Η βιταμίνη Β2 (Ριβοφλαβίνη) είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη που δεν μπορεί να παραχθεί από το ανθρώπινο σώμα, έτσι λαμβάνεται από τη διατροφή. (Την παράγουν και μερικά βακτήρια στο παχύ έντερο και μπορεί από εκεί να απορροφηθεί στην κυκλοφορία).

Η βιταμίνη Β2 (Ριβοφλαβίνη) μετατρέπεται σε δύο σπουδαία συνένζυμα* (Φλαβοσυνένζυμα) του μεταβολισμού, το FMN (flavin mononucleotide) και το FAD (flavin adenine dinucleotide).

[*Συνένζυμο = μη πρωτεϊνικό οργανικό μόριο που συμμετέχει μαζί με το (απο)ένζυμο στη διευκόλυνση των βιοχημικών μετατροπών]

Αυτά χρειάζονται για την παραγωγή ενέργειας στο σώμα (δημιουργία ΑΤΡ), για τη λειτουργία και ανάπτυξη των κυττάρων (π.χ. επιδιόρθωση του DNA, οξείδωση αμινοξέων, τρισδιάστατη μορφή πρωτεΐνης), για το μεταβολισμό των λιπών (οξείδωση λιπαρών οξέων), στεροειδών (κορτικοστεροειδών, οιστρογόνων, τεστοστερόνης), για παραγωγή κολλαγόνου κλπ.

Επίσης χρειάζονται για το μεταβολισμό της Ομοκυστεΐνης, (οπότε την μειώνουν στο αίμα), συμμετέχουν στο μεταβολισμό φαρμάκων και τοξινών (με το κυτόχρωμα Ρ 450) και αυξάνουν τη γλουταθειόνη στο σώμα (όπως και η βιταμίνη Β1), οπότε μειώνουν το οξειδωτικό stress (π.χ. για σωστή λειτουργία ανοσοποιητικού συστήματος).

Επιπλέον χρειάζονται για τη μετατροπή της βιταμίνης Β6 στην ενεργή μορφή PLP, για τη δημιουργία της Νιασίνης από το αμινοξύ Τρυπτοφάνη, για τη μετατροπή της βιταμίνης Α (Ρετινόλης) στην ενεργή μορφή, Ρετινοϊκό οξύ.

# Η επάρκεια (ή η έλλειψη) της βιταμίνης Β2 φαίνεται με την εξέταση EGRAC (erythrocyte glutathione reductase activity coefficient). Τιμή <1.2 δείχνει επάρκεια και > 1.4 έλλειψη της βιταμίνης Β2.

Άλλη μέθοδος υπολογισμού της επάρκειας της Β2 είναι η μέτρηση της αποβολής της στα ούρα 24ώρου. Tιμή > 120 mcg/ημέρα δείχνει επάρκεια και τιμή < 40 mcg/ ημέρα δείχνει έλλειψη της. Όμως αυτή επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, όπως η ποσότητα της βιταμίνης που καταναλώθηκε πρόσφατα.

# Οι ομάδες ανθρώπων που μπορεί να παρουσιάσουν έλλειψη της Ριβοφλαβίνης ή των Φλαβο-συνενζύμων είναι: Όσοι έχουν υποθυρεοειδισμό, οι ηλικιωμένοι, όσοι υποσιτίζονται, όσοι έχουν νόσους που επηρεάζουν το λεπτό έντερο, όσοι ακολουθούν δίαιτα χωρίς γλουτένη, οι γυναίκες που παίρνουν αντισυλληπτικά, οι εγκυμονούσες (η έλλειψη Ριβοφλαβίνης μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες εμφάνισης προεκλαμψίας  και να προκαλέσει συγγενείς καρδιοπάθειες στο έμβρυο), οι θηλάζουσες, τα νεογνά με ίκτερο που υποβάλλονται σε φωτοθεραπεία (το φως, ιδίως το υπεριώδες, αδρανοποιεί τη Β2), όσοι έχουν μετάλλαξη του γονιδίου που αφορά το μεταφορέα της Ριβοφλαβίνης στο έντερο, οι αθλητές με Vegan διατροφή κλπ.

# Η έλλειψη της βιταμίνης Β2 (Ριβοφλαβίνης) προκαλεί: Αναιμία (από μείωση της απορρόφησης του σιδήρου), φωτοφοβία, γλωσσίτιδα, στοματίτιδα, σμηγματόρροια κεφαλής, χείλωση,  (ρωγμές στο εξωτερικό των χειλιών), σκασίματα στις γωνίες του στόματος, απώλεια μαλλιών, δημιουργία αγγείων στον κερατοειδή, προβλήματα αναπαραγωγής, αύξηση της Ομοκυστεΐνης (οπότε αυξάνονται τα εμφράγματα και τα ισχαιμικά εγκεφαλικά) και τελικά εκφύλιση του ήπατος και του νευρικού συστήματος.

Επίσης σε καπνιστές που η πρόσληψη Ριβοφλαβίνης είναι μειωμένη, αυξάνεται ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα.

# Η έλλειψη της συνήθως συνδυάζεται και με έλλειψη άλλων βιταμινών του συμπλέγματος Β.

# Η χορήγηση Ριβοφλαβίνης πιθανώς προφυλάσσει από ημικρανίες, ίσως βοηθά σε νόσο του Parkinson, σε γαλακτική οξέωση, σε μείωση της πιθανότητας καταρράκτη, όμως χορήγηση της σε δόσεις μεγαλύτερες από 27 mg, λίγο απορροφούνται.

# Η βιταμίνη Β2 υπάρχει κυρίως στο ήπαρ (ιδίως του μοσχαριού), στο μοσχάρι, στα γαλακτοκομικά, στα μύδια, τα μανιτάρια, τα αμύγδαλα.

Επίσης υπάρχει λιγότερη στο κοτόπουλο, τα αυγά, την κινόα, το σολομό, το σπανάκι, τα μήλα, τα φασόλια κλπ. Επιπλέον υπάρχει σε εμπλουτισμένα τρόφιμα.

Υπ’ όψιν ότι πολύ μεγάλη ποσότητα της βιταμίνης Β2 χάνεται κατά το μαγείρεμα στο ζωμό ή το νερό.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Β2, σε mg για υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 1.3 mg.

[< 1 έτους: 0.4 mg / 1-4 ετών: 0.5 mg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 1.6 mg]

# Μέγιστη καθημερινή επιτρεπόμενη δόση (UL) της βιταμίνης Β6 δεν έχει θεσπιστεί.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Riboflavin-HealthProfessional/