Η αυξημένη Ομοκυστεΐνη (>15 -20 µmol/L) σχετίζεται με Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο και με τη βαρύτητα της στεφανιαίας νόσου σε νέους κάτω των 35 ετών.

Επίσης η αυξημένη Ομοκυστεΐνη είναι δείκτης αυξημένου κινδύνου για θρομβοεμβολικά επεισόδια (π.χ. πνευμονική εμβολή, οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο) και για ανεξήγητη στεφανιαία νόσο.

>> Η Ομοκυστεΐνη (Hcy) είναι ένα ενδιάμεσο αμινοξύ (μη δομικό) του μεταβολισμού του αμινοξέος Μεθειονίνη και επίσης είναι πρόδρομη του αμινοξέως Κυστεΐνη. (Δες πιο κάτω)

Η έλλειψη κάποιας από τις βιταμίνες, Φολικό οξύ (βιταμίνη Β9), βιταμίνη Β12, βιταμίνη Β2, βιταμίνη Β6, αυξάνει την Ομοκυστεΐνη στο αίμα, η δε χορήγηση τους με τη διατροφή τη μειώνει. (Δες πιο κάτω)

Όταν η Ομοκυστεΐνη είναι αυξημένη στο αίμα έχουμε Υπερομοκυστεΐναιμία.

>> Υπερομοκυστεΐναιμία (ΗHcy)  υπάρχει όταν αυτή ξεπερνά τα 15 -20 µmol/L, σε τιμές δε πάνω από 100 μmol/L θεωρείται ότι αυτή είναι πολύ βαρειά.

Η Υπερομοκυστεΐναιμία θεωρείται δείκτης αυξημένου κινδύνου για άνοια, για νόσο του Alzheimer, για νευροψυχιατρικές παθήσεις, για θρομβοεμβολικά επεισόδια (π.χ. πνευμονική εμβολή, οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο), για οστεοπορωτικά κατάγματα, για υπέρταση, για αυτόματες αποβολές και πιθανώς σχετίζεται και με στεφανιαία νόσο.

Η Υπερομοκυστεΐναιμία σχετίζεται στατιστικά και ανεξάρτητα από τους άλλους παράγοντες κινδύνου, με Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο και με τη βαρύτητα της στεφανιαίας νόσου σε νέους κάτω των 35 ετών.

Επίσης σε πρόσφατο άρθρο βρέθηκε ότι η αυξημένη Ομοκυστεΐνη στο αίμα σχετίζεται με ύπαρξη και επιτάχυνση της εναπόθεσης ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες (CAC) (ΔCAC ≥100/έτος).

[Η ποσότητα του ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες μας σχετίζεται με τη συνολική “παλαιότερη” αθηροσκλήρωση (δημιουργία αθηρωματικών πλακών) στις στεφανιαίες αρτηρίες, αλλά όχι τον βαθμό στένωσης του αυλού τους, ούτε και για το αν αυτές μειώνουν σημαντικά ή όχι τη ροή του αίματος (προκαλούν ισχαιμία).]

Υπερομοκυστεΐναιμία παρατηρείται όταν τα ένζυμα που χρειάζονται για τη μείωση της έχουν μετάλλαξη που μειώνει τη δράση τους (π.χ. μετάλλαξη C677T στην MethyleneTetraHydroFolate Reductase ή MTHFR), όταν υπάρχει μείωση των πιο πάνω βιταμινών του συμπλέγματος Β, όταν υπάρχει βαρειά Νεφρική Νόσος, σε Υποθυρεοειδισμό κλπ. (Δες πιο κάτω)

Η αυξημένη Ομοκυστεΐνη στους ιστούς και το αίμα προκαλεί οξειδωτικό stress, δυσλειτουργία του ενδοθηλίου και σκλήρυνση των αγγείων (από μείωση του ΝΟ), χρόνια φλεγμονή των αγγείων με δημιουργία αθηρωματικών πλακών και ευκολότερη δημιουργία αιμοπεταλιακών θρόμβων.

Επίσης η αυξημένη Ομοκυστεΐνη ενισχύει τη βλαπτική δράση των άλλων κλασικών παραγόντων κινδύνου, π.χ. της Υπερχοληστεριναιμίας, της Υπέρτασης, του Σ. Διαβήτη, του Καπνίσματος κλπ.

Δυστυχώς όμως η μείωση της αυξημένης Ομοκυστεΐνης με τη χορήγηση Φολικού οξέως και βιταμίνης Β2, Β6 και Β12 δεν συνοδεύεται από μείωση του θρομβοεμβολικού κινδύνου ή μείωση των επιπλοκών της στεφανιαίας νόσου, οπότε αυτή είναι μεν προγνωστικός δείκτης αλλά φαίνεται ότι δεν είναι η αιτία που τις προκαλεί.

Πάντως πρόσφατη μελέτη αναφέρει ότι οι μελέτες που δεν έδειξαν μείωση καρδιαγγειακών επεισοδίων, δεν ήταν  αξιόπιστες για διάφορους λόγους και έτσι η αυξημένη Ομοκυστεΐνη ίσως πρέπει να θεωρείται και αυτή προγνωστικός δείκτης αθηρωμάτωσης και καρδιαγγειακών επεισοδίων.

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.119.013934

Στις τελευταίες οδηγίες της Ευρωπαϊκής και Αμερικανικής Καρδιολογικής εταιρίας για την πρόληψη των Καρδιαγγειακών επεισοδίων, η αυξημένη Ομοκυστεΐνη δεν αναφέρεται καθόλου.

Ίσως η Ομοκυστεΐνη να αρχίσει να αναφέρεται σε μελλοντικές οδηγίες μετά και από τη διενέργεια και άλλων προοπτικών τυχαιοποιημένων μακροχρόνιων μελετών και ιδίως για τις περιπτώσεις καρδιαγγειακών επεισοδίων σε νέους.

Όποιος έχει ψηλή Ομοκυστεΐνη στο αίμα, τουλάχιστον ας καταναλώνει αυξημένες ποσότητες τροφίμων που περιέχουν Φολικό οξύ, βιταμίνες Β12, Β2 και Β6, ή να πάρει συμπληρώματα τους και επίσης να αυξήσει την κατανάλωση Βεταΐνης.

Τα τρόφιμα που περιέχουν αυτές τις βιταμίνες είναι κυρίως: Μαγιά αρτοποιίας, ήπαρ ζώων, γαλακτοκομικά, αυγά, ψάρια, μοσχάρι, μανιτάρια, ξηροί καρποί (αμύγδαλα κλπ.), όστρακα (π.χ. μύδια), όσπρια (μαυρομάτικα φασόλια, ρεβίθια, φασόλια κλπ.), σπανάκι, μαρούλι, μπρόκολο, καλαμπόκι, δημητριακά, φρούτα (ιδίως μπανάνες) κλπ.

Η Βεταΐνη βρίσκεται ιδίως στα όσπρια, το σπανάκι, τα παντζάρια, το φύτρο του σιταριού, τα θαλασσινά κλπ.

Ο ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΜΟΚΥΣΤΕΪΝΗΣ

Η Ομοκυστεΐνη (Hcy) είναι ένα ενδιάμεσο αμινοξύ (μη δομικό) του μεταβολισμού του αμινοξέος Μεθειονίνη και επίσης είναι πρόδρομη του αμινοξέως Κυστεΐνη.

Η Μεθειονίνη και η Κυστεΐνη είναι 2 από τα 21 αμινοξέα που χρησιμοποιούνται σαν δομικά αμινοξέα (δομικοί λίθοι) για την κατασκευή πρωτεϊνών στο σώμα.

Η Μεθειονίνη προσλαμβάνεται απαραίτητα μέσω της διατροφής (απαραίτητο αμινοξύ) κυρίως από κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά, όσπρια κλπ.

Η Ομοκυστεΐνη είτε ξαναδημιουργεί τη Μεθειονίνη είτε μετατρέπεται στο αμινοξύ Κυστεΐνη.

Για την επαναδημιουργία της Μεθειονίνης, από την Ομοκυστεΐνη, χρειάζονται ορισμένα ένζυμα (π.χ. συνθετάση της Μεθειονίνης), ορισμένες βιταμίνες του συμπλέγματος Β, σαν συνένζυμα και η Βεταΐνη (ΤριμεθυλοΓλυκίνη ήTMG).

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β που χρειάζονται είναι το  Φολικό οξύ (βιταμίνη Β9) και οι βιταμίνες Β12 και Β2.

Η Βεταΐνη (Betaine) είναι παράγωγο του αμινοξέως Γλυκίνη και προέρχεται από τρόφιμα και ιδίως από τα όσπρια, το σπανάκι, τα παντζάρια, το φύτρο του σιταριού, τα θαλασσινά κλπ.

Για τη μετατροπή της Ομοκυστεΐνης σε Κυστεΐνη χρειάζεται η βιταμίνη Β6.

Έτσι η έλλειψη αυτών των βιταμινών (Φολικό οξύ, βιταμίνες Β12, Β2 και Β6) αυξάνει την Ομοκυστεΐνη στο αίμα, η δε χορήγηση τους με τη διατροφή τη μειώνει.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/ATVBAHA.119.313741

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.119.013934

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7825518/

https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1076029618780344

https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1076029618780344

https://bmjopen.bmj.com/content/8/6/e021103

https://bmccardiovascdisord.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12872-021-01869-y

https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/CIRCRESAHA.119.314997

https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1179573520962230

https://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2326-45942017000100701

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7907516/

https://www.mdpi.com/1422-0067/21/4/1421/htm

Η Βιταμίνη Β6 (ή Πυριδοξίνη) είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη που είναι εξαιρετικά πολυχρηστική, συμμετέχει σαν συνένζυμο* σε περισσότερες από 100 (!) ενζυματικές αντιδράσεις που αφορούν κυρίως το μεταβολισμό των αμινοξέων, π.χ. μειώνει την Ομοκυστεΐνη του αίματος.

Επίσης χρειάζεται στο μεταβολισμό των υδατανθράκων, των λιπών, στη σύνθεση νευροδιαβιβαστών, στο σχηματισμό της αιμοσφαιρίνης, στο ανοσοποιητικό σύστημα (π.χ. στην παραγωγή της Ιντερλευκίνης 2) κλπ.

Επιπλέον συμμετέχει στο μεταβολισμό των μονάδων ενός άνθρακα (1C units). Αυτές είναι μεθυλικές ομάδες που χρειάζονται για τη σύνθεση DNA, φωσφολιπιδίων, Κρεατίνης (βοηθά τους μυς σε έντονη άσκηση. Η Κρεατινίνη είναι ένα μη χρήσιμο παράγωγο του μεταβολισμού της Κρεατίνης), Πολυαμινών (μόρια που χρησιμοποιούνται στην αντιγραφή του DNA, στη μετάφραση του mRNA στα αμινοξέα, στον κυτταρικό κύκλο) κλπ.

[*Συνένζυμο = μη πρωτεϊνικό οργανικό μόριο που συμμετέχει μαζί με το (απο)ένζυμο στη διευκόλυνση των βιοχημικών μετατροπών]

[Η Βιταμίνη Β6 στην ουσία είναι 6 οργανικές ουσίες. Οι ενεργές μορφές της είναι η Pyridoxal 5’ phosphate (PLP). Αυτή σχηματίζεται με τη βοήθεια της βιταμίνης Β2) και η pyridoxamine 5’ phosphate (PMP).

Στα ζωικά προϊόντα υπάρχει σε μορφή εστέρων  και στα φυτικά σαν Πυριδοξίνη που είναι λιγότερο βιοδιαθέσιμη.]

# Η έλλειψη της προκαλεί μικροκυτταρική αναιμία, σπασμούς, σύγχυση, κατάθλιψη, δερματικό εξάνθημα, φλεγμονή της γλώσσας (γλωσσίτιδα) και των χειλιών (χείλωση), ανεπαρκές ανοσοποιητικό σύστημα, νευροπάθεια των περιφερικών νεύρων (αδυναμία άκρων, μούδιασμα κλπ.), εξάντληση κλπ.

Επιπλέον η έλλειψη της (όπως και η έλλειψη Φολικού οξέως και βιταμίνης Β12) αυξάνει το αμινοξύ Ομοκυστεΐνη στο αίμα, που είναι παράγοντας κινδύνου για στεφανιαία νόσο και ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.

Σε παιδιά κάτω των 12 μηνών η έλλειψη της προκαλεί ευερεθιστότητα και σπασμούς.

# Η Βιταμίνη Β6 είναι μειωμένη (συνήθως μαζί με τη βιταμίνη Β12 και το Φολικό οξύ) σε όσους καταναλώνουν αλκοόλ συνεχώς, στους παχύσαρκους, στις εγκύους, σε όσους έχουν υποβληθεί σε βαριατρική εγχείρηση, σε όσους υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση, σε όσους δεν καταναλώνουν πρωτεΐνες, σε όσους έχουν αυτοάνοσες παθήσεις (π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα), σε όσους λαμβάνουν Ισονιαζίδη (για φυματίωση), σε όσους λαμβάνουν Carbamazepine (π.χ. Tegretol), σε όσους λαμβάνουν Theophylline, σε όσους έχουν σύνδρομο δυσαπορρόφησης (π.χ. νόσο του Crohn, ελκώδη κολίτιδα) κλπ.

Όσοι λαμβάνουν Levodopa, δεν πρέπει να λαμβάνουν συμπληρώματα με Βιταμίνη Β6 (μειώνεται η δράση του Levodopa).

# Υπάρχει επάρκεια της αν η PLP στο αίμα είναι > 30 nmol/L.

# Λόγω του ότι το σώμα δεν αποθηκεύει Βιταμίνη Β6, αυτή πρέπει να λαμβάνεται καθημερινά.

# Η Βιταμίνη Β6 βρίσκεται σε αρκετές τροφές, π.χ. στα Ψάρια, το ήπαρ, στα πουλερικά, στις πατάτες, στο καλαμπόκι, σε δημητριακά, σε φρούτα (ιδίως στις μπανάνες, αλλά όχι στα εσπεριδοειδή), σε όσπρια (ιδίως στα ρεβίθια και φασόλια), σε ξηρούς καρπούς, σε διάφορα λαχανικά κλπ.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Β6, σε mg για υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 1.7 mg.

[< 1 έτους: 0.3 mg / 1-4 ετών: 0.5 mg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 2 mg]

# Η μέγιστη καθημερινή επιτρεπόμενη δόση (UL) της βιταμίνης Β6 δεν πρέπει να ξεπερνά τα 100 mg (άθροισμα διατροφικής και συμπληρωματικής βιταμίνης Β6), για τους >18 ετών.

# Δόση > 250 mg για καιρό προκαλεί τοξικότητα με συμπτώματα από το γαστρεντερικό και το νευρικό σύστημα, στο δέρμα κλπ.

Υπ’ όψιν ότι το σκεύασμα Neurobion περιέχει 200 mg βιταμίνης Β6 (+ 100 mg βιταμίνης Β1 + 0.2 mg βιταμίνης Β12) συνεπώς καλύτερα να λαμβάνεται ένα κάθε 2-3 μέρες.

# Ίσως η χορήγηση της βιταμίνης Β6 (50 mg/ημερησίως) μαζί με βιταμίνη Β12 (1 mg/ημερησίως) και φυλλικό οξύ (2.5 mg/ημερησίως) (μελέτη HOPE 2) μειώνει τα εγκεφαλικά επεισόδια, μπορεί όμως η μείωση να οφείλεται στο φυλλικό οξύ.

# Η βιταμίνη Β6 χρησιμοποιείται σαν αντίδοτο σε δηλητηρίαση από ethylene glycol (αντιψυκτικό), από Υδραλαζίνη, από ορισμένα μανιτάρια (του γένους Gyromitra) κλπ.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB6-HealthProfessional/