Υπομαγνησιαιμία ονομάζεται η μείωση του Μαγνησίου στο πλάσμα, συνήθως σε λιγότερο από 1.8 mg/dL.

 Οι τιμές του Μαγνησίου στο πλάσμα στο 95% του φυσιολογικού πληθυσμού, σύμφωνα με τη επιδημιολογική μελέτη NHANES 1 που έγινε στις Η.Π.Α. (1974), κυμάνθηκαν από 1.82 ως 2.31 mg/dL (0.75 ως 0.95 mmol/L).

>> Υπ’ όψιν ότι μερικοί ειδικοί ισχυρίζονται ότι με τη χρησιμοποίηση του ορίου των 1.8 mg/dL στο πλάσμα, δυστυχώς δεν ανιχνεύονται περίπου οι μισοί που έχουν έλλειψη Μαγνησίου στο σώμα.

Έτσι προτείνουν ότι η ιδανική τιμή του Μαγνησίου στο πλάσμα πρέπει να κυμαίνεται από 2 ως 2.5 mg/dL. (δες πιο κάτω)

https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/atvbaha.117.309182

[> Πλάσμα είναι το μέρος του αίματος, χωρίς τα κύτταρα του ερυθρά, λευκά και αιμοπετάλια.

> Για μετατροπή των mmol/L Μαγνησίου σε mg/dL πολλαπλασιάζουμε επί 2.43.

> Το Μαγνήσιο πήρε το όνομα του από τη Μαγνησία της Ελλάδας.]

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3771947/

https://academic.oup.com/advances/article/7/6/977/4568649?login=true

>> Δυστυχώς μεγάλο ποσοστό (> 50% ?) του πληθυσμού δεν προσλαμβάνει επαρκή ποσότητα Μαγνησίου με τη διατροφή και έχει χρόνια Λανθάνουσα έλλειψη Μαγνησίου του σώματος.

Επαρκής ποσότητα λαμβανόμενου Μαγνησίου (RDA) για τους ενήλικες άντρες είναι τουλάχιστον τα 420 mg/ημέρα και για τις γυναίκες είναι τουλάχιστον τα 320 mg/ημέρα και πρέπει αυτό να προσλαμβάνεται σε καθημερινή βάση.

ΜΕΡΙΚΟΙ ΘΕΩΡΟΥΝ ΛΑΘΟΣ ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΟΡΙΟ ΤΗΣ ΥΠΟΜΑΓΝΗΣΙΑΙΜΙΑΣ

>> Μόνο το 0.3% περίπου του συνολικού Μαγνησίου του σώματος είναι στο πλάσμα και Μαγνήσιο από τα οστά αναπληρώνει το οποιοδήποτε έλλειμμα του στο πλάσμα. (Δες πιο κάτω την ομοιοστασία του Μαγνησίου)

>> Γι’ αυτό  μερικοί θεωρούν ότι αν το Μαγνήσιο στο πλάσμα είναι λιγότερο από 2.06 mg/dL (0.85 mmol/L)* πιθανώς να υπάρχει χρόνια Λανθάνουσα έλλειψη Μαγνησίου στο σώμα και ίσως εκδηλώσεις από αυτήν, όπως π.χ. οστεοπόρωση, κράμπες, εξάντληση, αρρυθμίες, κατάθλιψη κλπ.

(*Και το μαγνήσιο στα ούρα να είναι λιγότερο από 40 mg/ημέρα, με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει νεφρική αιτία απώλειας Μαγνησίου)

ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΜΑΓΝΗΣΙΟ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ? (Λεπτομέρειες υπάρχουν στο τέλος)

Το Μαγνήσιο (Mg++) είναι ένα από τα μέταλλα (microminerals) που χρειάζεται το σώμα. Αυτό χρησιμεύει σαν “συμπαράγοντας” σε περισσότερα από 600 ένζυμα (πιθανώς “προσφέρει” την τρισδιάστατη  δομή τους στο χώρο ώστε να μπορούν να δρουν) και σε άλλα περίπου 300 ένζυμα όπου πιθανώς δρα σαν ενεργοποιητής τους.

Στην πιο πάνω εικόνα φαίνονται 2 άτομα Mg++, στην DNA Πολυμεράση. Το Mg++ χρειάζεται για να μεταβάλλεται η τρισδιάστατη δομή της Πολυμεράσης ώστε κάθε φορά να επιλέγεται η σωστή συμπληρωματική βάση dNTP.

Το  Mg++ χρειάζεται στις μεταβολικές αντιδράσεις λόγω της ικανότητας του να συνδέεται με Φωσφορική ομάδα.

Για παράδειγμα η σύνδεση του Μg++ στο ΑΤΡ (Τριφωσφορική Αδενοσίνη) χρησιμεύει για την προσφορά ενέργειας.

Το μόριο ΑΤΡ είναι το κυρίως “ενεργειακό καύσιμο” των κυττάρων, συντίθεται στα μιτοχόνδρια και παρέχει την ενέργεια για τις μεταβολικές αντιδράσεις.

Το μόριο του ΑΤΡ χρησιμοποιεί το Μg++, για να παραχθεί και για να διατηρεί τρισδιάστατη δομή που θα το κάνει να είναι βιολογικά λειτουργικό.

Επίσης  το Μαγνήσιο χρειάζεται για το μεταβολισμό των Υδατανθράκων (γλυκόλυση και νεογλυκογένεση), των Πρωτεϊνών και των Λιπιδίων.

Έτσι το Μαγνήσιο χρειάζεται για αμέτρητες λειτουργίες του οργανισμού, όπως τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και των νεύρων, τη φυσιολογική σύσπαση και χαλάρωση των μυών, τη φυσιολογική καρδιακή λειτουργία (π.χ. Αντιαρρυθμική δράση, φυσιολογική σύσπαση του μυ, εμποδίζει την εναπόθεση Ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες), τη μείωση της αρτηριακής πίεσης (δρα σαν ανταγωνιστής Ασβεστίου), τη σύνθεση τη δομή, τη λειτουργία και την επιδιόρθωση του DNA, τη δημιουργία και δομή του RNA, τη δομή του t-RNA, την ανάπτυξη και την επιδιόρθωση των ιστών*, τη σύνθεση – δομή των πρωτεϊνών (και άλλων μακρομορίων), τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων Σακχάρου (π.χ. δράση της Ινσουλίνης στους ιστούς), τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων Τριγλυκεριδίων, τη σύνθεση και λειτουργία της βιταμίνης D.

Επιπλέον δρα σαν Αντιφλεγμονώδες (μειώνει τις ελεύθερες ρίζες Οξυγόνου, αυξάνει την παραγωγή Μονοξειδίου του Αζώτου (ΝΟ), μειώνει την οξείδωση της LDL Χοληστερίνης που διεισδύει κάτω από το ενδοθήλιο, βελτιώνει τη λειτουργία του ενδοθηλίου), μειώνει τις κράμπες και τους σπασμούς στους μυς κλπ.

[* Δρα στο σχήμα των χρωματοσωμάτων κατά τη μίτωση, συνεπώς χρειάζεται στον αυτοδιπλασιασμό των σωματικών κυττάρων]

>> Επίσης το Μαγνήσιο χρειάζεται για τη σωστή δομή και λειτουργία των οστών, των δοντιών και των κυτταρικών μεμβρανών και επιπλέον χρειάζεται για μείωση των αιμοπεταλιακών θρόμβων (π.χ. αυξάνει την προστακυκλίνη PGI₂), για τη μείωση του οξειδωτικού stress και της φλεγμονής, για τη δράση της Παραθορμόνης, για την αποτροπή Υποκαλιαιμίας και Υπασβεστιαιμίας κλπ.

ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ ΣΤΟ ΣΩΜΑ

Το ΧΑΜΗΛΟ Μαγνήσιο στο σώμα αυξάνει τους ολικούς θανάτους, αυξάνει τον κίνδυνο ξαφνικού θανάτου (από κοιλιακή μαρμαρυγή), Καρδιακών επεισοδίων (π.χ. από σπασμό στεφανιαίων αρτηριών), Υπέρτασης, Εγκεφαλικού επεισοδίου, Νευρολογικών συμπτωμάτων, Μυοσκελετικών συμπτωμάτων (με ευκολότερες συσπάσεις),  Σ. Διαβήτη τύπου 2, Μεταβολικού συνδρόμου, Νεφρικής βλάβης, συμμετέχει σε δημιουργία Νεφρολιθίασης, Υποκαλιαιμίας (προκαλείται λόγω αυξημένης αποβολής Καλίου από τα νεφρά), Υπασβεστιαιμίας (από μείωση της Παραθορμόνης), Καρκίνου, Οστεοπόρωσης, Φλεγμονής, Οξειδωτικού stress, έχει ρόλο στο Βρογχικό άσθμα, στην Προεκλαμψία, μειώνει τη δράση του επίκτητου ανοσοποιητικού (μειώνεται η δημιουργία των Λεμφοκυττάρων) κλπ. (Δες πιο κάτω)

Η έλλειψη Μαγνησίου συμμετέχει στην Οστεοπόρωση μέσω της μειωμένης δράσης των Οστεοβλαστών και της αυξημένης δράσης των Οστεοκλαστών και επιπλέον μέσω της μείωσης της Παραθορμόνης.

ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ ΣΤΟ ΣΩΜΑ

>> Τα συμπτώματα από το χαμηλό Μαγνήσιο στο σώμα μπορεί να μην συμβαδίζουν με τις τιμές του Μαγνησίου στο πλάσμα.

Τα αρχικά συμπτώματα από το χαμηλό Μαγνήσιο στο σώμα μπορεί να είναι εξάντληση, αδυναμία, κράμπες, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, τρεμούλες, διαταραχές ύπνου, ανορεξία, ναυτία, κατάθλιψη, ημικρανίες, άγχος, σύγχυση, ευερεθιστότητα ή απάθεια, μείωση νοητικών λειτουργιών, ίλιγγος, προεμμηνορυσιακό σύνδρομο, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, υπερκοιλιακές αρρυθμίες (π.χ. ταχυκαρδία, έκτακτες κολπικές συστολές, κολπική μαρμαρυγή), κοιλιακές αρρυθμίες (π.χ. έκτακτες κοιλιακές συστολές, κοιλιακή ταχυκαρδία) κλπ.

Σε μεγαλύτερη έλλειψη Μαγνησίου στο σώμα μπορεί να υπάρχουν μυϊκοί σπασμοί, μυϊκός τρόμος, έλλειψη συντονισμού, νυσταγμός, ψύχωση, σπασμός στεφανιαίων με έμφραγμα, κοιλιακή μαρμαρυγή και ξαφνικός θάνατος.

Επιπλέον από τα προηγούμενα η έλλειψη Μαγνησίου προκαλεί Υποκαλιαιμία (λόγω απώλειας Καλίου από τα ούρα) και Υπασβεστιαιμία (μειώνεται η έκκριση Παραθορμόνης και μειώνεται επιπλέον η ανταπόκριση των ιστών σ’ αυτήν).

ΤΟ ΗΚΓ ΣΤΗΝ ΥΠΟΜΑΓΝΗΣΙΑΙΜΙΑ

Το ΗΚΓφημα στην Υπομαγνησιαιμία, δεν έχει συγκεκριμένες διαταραχές, μπορεί όμως να παρουσιάζει παράταση του συμπλέγματος QRS, παράταση του διαστήματος PR και του διαστήματος QT,  υψηλά και οξυκόρυφα Τ (ή μείωση ή αναστροφή του Τ), πτώση του διαστήματος ST κλπ.

ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΠΑΡΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΕΛΛΕΙΨΗ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ ?

>> Έλλειψη Μαγνησίου στο σώμα δημιουργείται κυρίως σε όσους Υποσιτίζονται ή δεν διατρέφονται Υγιεινά, σε νοσηλευόμενους (π.χ. για Διαβητική κετοξέωση, για Παγκρεατίτιδα κλπ.), σε όσους λαμβάνουν Διουρητικά φάρμακα, στους Αλκοολικούς.

>> Επίσης το 13 ως 65% των Σ. Διαβητικών τύπου 2 έχουν Υπομαγνησιαιμία (!!), ιδίως αν δεν ρυθμίζονται επαρκώς και αν ο Διαβήτης υπάρχει από πολλά χρόνια. (ο Σ. Διαβήτης προκαλεί Υπομαγνησιαιμία και αυτή προκαλεί Σ. Διαβήτη).

>> Άλλα φάρμακα, πέρα από τα διουρητικά, που μπορεί να προκαλέσουν έλλειψη Μαγνησίου στο σώμα είναι οι Πραζόλες (φάρμακα για το στομάχι, π.χ. Losec, Nexium, Controloc, Pariet) και τα Νεφροτοξικά φάρμακα όπως συγκεκριμένα αντικαρκινικά φάρμακα (π.χ. Cetuximab, Cisplatin, Tacrolimus), τα Αντιβιοτικά Αμινογλυκοσίδες (π.χ. Gentamycin, Neomycin, Tobramycin, Amikacin), η Amphotericin B κλπ.

>> Επιπρόσθετα έλλειψη Μαγνησίου στο σώμα  μπορεί να υπάρχει σε όσους έχουν Μεταβολικό σύνδρομο, φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (π.χ. κοιλιοκάκη, νόσος του Crohn κλπ.), σε όσους έχουν χρόνια διάρροια, σε όσους έχουν συνεχείς εμετούς, σε όσους ιδρώνουν υπερβολικά και συνεχώς, από σπάνιες γονιδιακές αιτίες (π.χ. οικογενής υπομαγνησιαιμία FHHNC, σύνδρομο Bartter, σύνδρομο Gitelman, μετάλλαξη στο γονίδιο KCNA1), σε Υπερασβεστιαιμία, σε έλλειψη βιταμίνης Β6, από αυξημένη λήψη Αλουμινίου με τη διατροφή, σε όσους έχουν Υπεραλδοστερονισμό, Υπερπαραθυρεοειδισμό  κλπ.

ΤΡΟΦΕΣ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΣΕ ΜΑΓΝΗΣΙΟ

Το Μαγνήσιο υπάρχει κυρίως στους ξηρούς καρπούς (π.χ. αμύγδαλα, φιστίκια), στα πράσινα λαχανικά (π.χ. σπανάκι), στους κολοκυθόσπορους και ηλιόσπορους, στη μαύρη σοκολάτα (> 70% κακάο), στα δημητριακά ολικής αλέσεως, στα όσπρια (π.χ. μαύρα φασόλια), στο αβοκάντο, στα αυγά, στο γάλα και γιαούρτι με λίγα λιπαρά, στα ψάρια (π.χ. σκουμπρί, σολομός), στο σουσάμι, στις μπανάνες, στην κινόα, στα αποξηραμένα σύκα, στις πατάτες και αλλού.

Επίσης το νερό από ορισμένες πηγές είναι πλούσιο σε Μαγνήσιο. Υπολογίζεται ότι περίπου το 10% του προσλαμβανόμενου Μαγνησίου προέρχεται από το νερό.

Τα συμπληρώματα Μαγνησίου λαμβάνονται μόνο μετά από ιατρική συνταγή. Υπ’ όψιν ότι η μέγιστη ανεκτή από το γαστρεντερικό σύστημα δόση συμπληρωμάτων Μαγνησίου είναι τα 350 mg/ημέρα. [Το Trofocard περιέχει 61 mg Μαγνησίου ανά δισκίο, το Trofocard MAX περιέχει 122 mg Μαγνησίου ανά δισκίο, και το Μag-2 περιέχει 122 mg Μαγνησίου ανά φιαλίδιο]

Η ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ ΣΤΟ ΣΩΜΑ

Σε περίπτωση μειωμένης πρόσληψης του από τη διατροφή η τιμή του Μαγνησίου διατηρείται σταθερή (ομοιοστασία) στο πλάσμα κυρίως από τα νεφρά με μείωση της αποβολής του στα ούρα, με αύξηση της απορρόφησης του από το έντερο και με έξοδο του κυρίως από τα οστά. (Επίσης τους μυς, το ήπαρ, τον εγκέφαλο, την καρδιά, τα ερυθρά αιμοσφαίρια κλπ.)

[Τα αντίθετα συμβαίνουν σε περίπτωση αυξημένης πρόσληψης του από τη διατροφή]

Στο ενήλικο σώμα υπάρχουν περίπου 25 γραμμάρια Μαγνησίου. Το 0.3% του Μαγνησίου είναι στο πλάσμα, το 0.5% βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια, το 53% στα οστά (το 30% από αυτό είναι ανταλλάξιμο), το 27% στους μυς και το 19% σε άλλους ιστούς.

[Το Μαγνήσιο είναι το δεύτερο κατιόν σε ποσότητα στο εσωτερικό των κυττάρων μετά το Κάλιο. Όταν το Μαγνήσιο έχει 2 ηλεκτρόνια λιγότερα, είναι θετικά φορτισμένο, ονομάζεται κατιόν και εκφράζεται σαν Mg++.

Το ενδοκυττάριο Μαγνήσιο βρίσκεται κυρίως στο ΑΤΡ, στα ριβοσώματα, στις πρωτεΐνες, στο DNA, στο RNA κλπ.]

ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΤΟ ΜΑΓΝΗΣΙΟ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ?

Η μέτρηση του συνολικού Μαγνησίου στο σώμα είναι δύσκολη, οπότε πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψιν τόσο οι εργαστηριακές μετρήσεις, όσο και η κλινική εικόνα, γιατί μια φυσιολογική τιμή του στο πλάσμα δεν αποκλείει μείωση του στο σώμα.

Έτσι χρειάζεται να υπολογίζεται και το Μαγνήσιο των ούρων 24ώρου αν υπάρχει κλινική εικόνα έλλειψης Μαγνησίου στο σώμα ακόμη και αν είναι φυσιολογικές οι τιμές του στο πλάσμα (εφ’ όσον δεν υπάρχει νεφρική βλάβη).

Τιμή Μαγνησίου στα ούρα μικρότερη από 25 mg/ ημέρα σημαίνει έλλειψη του στο σώμα (από διατροφική μείωση ή μειωμένη απορρόφηση από το έντερο) οπότε τα νεφρά αποβάλλουν λιγότερο Μαγνήσιο σ’ αυτή την περίπτωση.

Ίσως η καλύτερη μέθοδος για την εκτίμηση του Μαγνησίου του σώματος να είναι ο έλεγχος του Μαγνησίου στους σκελετικούς μυς (με βιοψία) και η μέτρηση της αποβολής του στα ούρα, μετά από χορήγηση – φόρτιση Μαγνησίου.

[π.χ. χορηγούνται 400 mg Μαγνησίου ενδοφλεβίως (σε 1 ώρα) και αν αποβληθούν λιγότερο από 260 mg στα ούρα (στις επόμενες 16 ώρες), υπάρχει έλλειψη μαγνησίου στο σώμα]

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία περιλαμβάνει τη διόρθωση της αιτίας προκαλεί την έλλειψη Μαγνησίου στο σώμα, τη χορήγηση Μαγνησίου (από το στόμα ή ενδοφλέβια), και στη συνέχεια διατροφή με τρόφιμα που περιέχουν αυξημένο Μαγνήσιο.

Η ενδοφλέβια θεραπεία θα είναι ανάλογη της βαρύτητας των συμπτωμάτων και της συνύπαρξης αιμοδυναμικής αστάθειας και επιπλέον ανάλογα τη λειτουργικότητα των νεφρών.

(1 mEq/L = 1.2 mg/dL)

Για βαρειά αλλά μη επείγουσα αναπλήρωση χορηγούνται ενδοφλέβια περίπου 6 γραμμάρια θειικού Μαγνησίου (MgSO₄) αργά, σε 24 ώρες και μετά 3 γραμμάρια MgSO₄ ημερησίως για 4 μέρες, με συνεχή έλεγχο των τιμών του στο πλάσμα (και του Καλίου και του Ασβεστίου).

Σε ασυμπτωματικό με χαμηλό Μαγνήσιο, χορηγείται Μαγνήσιο από το στόμα περίπου 400 mg/ημέρα (μεγαλύτερη δόση μπορεί να ενοχλήσει το γαστρεντερικό σύστημα) για όσο χρειαστεί ώστε να φτάσει και να διατηρηθεί η τιμή του στο πλάσμα στα 2 mg/dL.

[Το Trofocard περιέχει 61 mg Μαγνησίου ανά δισκίο, το Trofocard MAX περιέχει 122 mg Μαγνησίου ανά δισκίο, και το Μag-2 περιέχει 122 mg Μαγνησίου ανά φιαλίδιο, το Magnebest περιέχει 243 mg ανά φακελάκι.]

Αν η αιτία της Υπομαγνησιαιμίας είναι η απώλεια από τα νεφρά (π.χ. από διουρητικά), θα χορηγηθεί επιπλέον και Amiloride.

Αν χρειάζεται να συνεχιστεί η χορήγηση διουρητικών (π.χ. σε Υπέρταση, ή Καρδιακή Ανεπάρκεια κλπ.), θα προστεθεί επιπλέον του Μαγνησίου και διουρητικό που κατακρατά Μαγνήσιο, όπως η Amiloride (π.χ. Amiloride +Furosemide = Frumil ή Amiloride + Hydrochlorothiazide = Moduretic).

Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ ΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ

α) Το Μg++ ενώνεται με διάφορα ενδοκυττάρια οργανικά μόρια και αυτή η ένωση του το κάνει να δρα σαν “συμπαράγοντας” με αυτά για να συμβούν περισσότερες από 600 ενζυματικές αντιδράσεις, και επιπλέον το Μg++ ίσως ενεργοποιεί περίπου άλλα 300 ένζυμα.

α1) Το κυριότερο από τα ενδοκυττάρια οργανικά μόρια είναι το μόριο ΑΤΡ (Τριφωσφορική Αδενοσίνη)* που είναι το “ενεργειακό καύσιμο” των κυττάρων. Το σύμπλεγμα ΑΤΡ – Μg++, χρειάζεται για τη λειτουργία σχεδόν όλων των ενζυμικών διεργασιών στο κύτταρο.

[*Το μόριο ΑΤΡ (Αdenosine ΤriphosΡhate) συντίθεται στα μιτοχόνδρια από το ADP και παρέχει την ενέργεια για πάρα πολλές μεταβολικές αντιδράσεις.

Το μόριο του ΑΤΡ χρησιμοποιεί το Μg++, για να παραχθεί και για να διατηρεί τρισδιάστατη δομή που θα το κάνει να είναι βιολογικά λειτουργικό.

Το Μg++ ενώνεται με τη φωσφορική ομάδα του ΑΤΡ, οπότε αυτή αφαιρείται εύκολα και έτσι παράγεται ενέργεια.]

α2)  Το Μg++ χρειάζεται στην Κυτταρική αναπνοή όπου το κύτταρο μετατρέπει τη χημική ενέργεια από τη διατροφή στο “ενεργειακό καύσιμο” το ΑΤΡ.

Η χημική ενέργεια από τη διατροφή και το Οξυγόνο στην ουσία είναι η ενέργεια από τον Ήλιο, που ξεκινά από τα φυτά και καταλήγει στα ζώα.

Στην αερόβια αναπνοή ένα μόριο Γλυκόζης, από τους υδατάνθρακες της διατροφής (ή γαλακτόζης από το γάλα ή φρουκτόζης από τα φρούτα), ενώνεται με Οξυγόνο από τους πνεύμονες για να παραχθούν περίπου 29 ως 32 (καθαρό όφελος) μόρια ΑΤΡ (με υποπροϊόντα Διοξείδιο του άνθρακα και Νερό).

[Πρώτη αντίδραση είναι η γλυκόλυση (προσφέρει 2 ΑΤΡ), μετά ο κύκλος του Kreb (ή κύκλος Κιτρικού οξέως, TCA που προσφέρει ακόμη 2 ΑΤΡ)) και στο τέλος είναι η φάση της Οξειδωτικής Φωσφορυλίωσης (electron transport chain).

Η τελική φάση της αλυσίδας μεταφοράς ηλεκτρονίων οδηγεί σε ηλεκτροχημική διαφορά πρωτονίων μέσα και έξω από την εσωτερική μεμβράνη των μιτοχονδρίων και τελικά στη δημιουργία μορίων ΑΤΡ (Αdenosine ΤriphosΡhate) από μόρια ADP.

Τα μιτοχόνδρια θεωρείται ότι ήταν προκαρυωτικά κύτταρα (οργανισμοί ενός κυττάρου, χωρίς πυρήνα) που έγιναν ενδοσυμβιωτικά στα κύτταρα με πυρήνα των σύγχρονων πολύπλοκων οργανισμών (ευκαρυωτικά κύτταρα)]

[Στην αναερόβια αναπνοή δεν υπάρχει Οξυγόνο (αυτό προσφέρει την περισσότερη ενέργεια) για να χρησιμοποιηθεί, οπότε παράγονται μόνο 2 μόρια ΑΤΡ από ένα μόριο Γλυκόζης και γαλακτικό οξύ σαν υποπροϊόν]

β) Το Μg++ είναι απαραίτητο στις αντιδράσεις για τη μετακίνηση ιόντων Καλίου, Ασβεστίου και Νατρίου μέσα από τις κυτταρικές μεμβράνες.

β1) Το Μg++  χρειάζεται για τη λειτουργία της πρωτεϊνικής αντλίας Na⁺/K⁺ATPase που είναι υπεύθυνη για την ωσμωτική ισορροπία και την ισορροπία των ιόντων Νατρίου και Καλίου στα κύτταρα (στη φάση ηρεμίας 4 επανέρχεται το Κάλιο μέσα στα κύτταρα και βγαίνει το Νάτριο έξω).

β2) Το Μg++  χρειάζεται για τη λειτουργία της πρωτεϊνικής αντλίας Ca²⁺ ATPase (PMCA) που μειώνει την υπερβολική είσοδο Ca++ στα κύτταρα κατά τη φάση 2 του ηλεκτρικού δυναμικού) και απομακρύνει το Ca++ στη φάση της ηρεμίας 4, (ώστε να ξαναμπεί αργότερα στη φάση 2).

γ)  Το Μg++ είναι απαραίτητο για τη σύνθεση και τη δράση της αντιοξειδωτικής ουσίας Γλουταθιόνης.

[Η Γλουταθιόνη (GSH) προστατεύει τα κύτταρα από τις ελεύθερες ρίζες Οξυγόνου (τους προσφέρει το ηλεκτρόνιο που τους λείπει), οπότε μειώνεται η πιθανότητα διαφόρων φλεγμονωδών παθήσεων, όπως του καρκίνου, της στεφανιαίας νόσου, του Σ. Διαβήτη, νευροεκφυλιστικών παθήσεων κλπ.]

δ) Το Μαγνήσιο (Mg ++) χρειάζεται για τη φυσιολογική λειτουργία των νευρικών κυττάρων και προλαμβάνει την υπερβολική ενεργοποίηση τους.

Αυτό γίνεται με τη φυσιολογική μετακίνηση ιόντων Καλίου, Ασβεστίου και Νατρίου μέσα από τις μεμβράνες των Νευρικών κυττάρων.

[Επιπλέον το Μαγνήσιο μπλοκάρει τους υποδοχείς NMDA στα νευρικά κύτταρα (σχετίζονται με την είσοδο ιόντων Ca²⁺ και Na⁺ και την έξοδο K⁺ από αυτά), επίσης ρυθμίζει τους ανασταλτικούς υποδοχείς GABA και έχει ρόλο στην απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών]

Αν υπάρχει μείωση του Μαγνησίου δημιουργείται υπερδιεγερσιμότητα στους νευρώνες που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στο θάνατο τους. Επίσης η μείωση του Μαγνησίου πιθανώς σχετίζεται με ημικρανίες, κατάθλιψη, άγχος, νόσο του Alzheimer και του Parkinson.

ε) Το Μαγνήσιο επίσης χρειάζεται για τη σύνθεση (πουρινών και πυριμιδινών), τη δομή, την αντιγραφή, τη λειτουργία και επιδιόρθωση του DNA (μέσω της DNA πολυμεράσης, της ελικάσης κλπ.), για τη δημιουργία του RNA (μέσω της RNA πολυμεράσης), για τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων (μίτωση), τη σύνθεση πρωτεϊνών στα ριβοσώματα (μετάφραση) κλπ.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.mdpi.com/2072-6643/13/2/320/htm

https://www.mdpi.com/2076-3271/7/4/56/htm

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/hypertensionaha.113.01333

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4455825/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28890274/

https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/trc2.12250

https://openheart.bmj.com/content/5/1/e000668

https://academic.oup.com/advances/article/7/6/977/4568649

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8521184/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6163803/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5105038/

https://lpi.oregonstate.edu/mic/minerals/magnesium

https://www.mdpi.com/2072-6643/13/4/1136/htm

https://journals.physiology.org/doi/epdf/10.1152/physrev.00012.2014

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25540137/

https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(21)01561-0

https://www.cell.com/structure/pdfExtended/S0969-2126(15)00269-5

https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/atvbaha.117.309182

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphys.2020.00694/full

Περίπου το 25% των ανθρώπων άνω των 40 ετών λαμβάνει Στατίνες. Οι Στατίνες είναι τα σπουδαιότερα φάρμακα που έχουμε για τη μείωση της αυξημένης LDL Χοληστερίνης.

Η αυξημένη LDL Χοληστερίνη δημιουργεί αθηρωματικές πλάκες (στενώσεις) στις αρτηρίες μας, που προκαλούν στεφανιαία νόσο,  έμφραγμα, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, στένωση καρωτίδων, περιφερική αρτηριοπάθεια κλπ.

Βρέθηκε ότι για κάθε μείωση της LDL χοληστερίνης στο αίμα κατά 39 mg/dL, μειώνονται στα 5 χρόνια, οι θάνατοι από στεφανιαία νόσο κατά 20%, τα εγκεφαλικά κατά 17% και τα μεγάλα καρδιαγγειακά επεισόδια (έμφραγμα, εγκεφαλικό, επέμβαση επαναιμάτωσης στεφανιαίων, θάνατοι από στεφανιαία) κατά 22%.

Τα πιο πάνω οφέλη από τη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων αφορούν και όσους είναι μεγαλύτεροι των 75 ετών.

Βέβαια ο θεμέλιος λίθος για την μείωση-θεραπεία της αυξημένης LDL χοληστερίνης είναι οι Υγιεινο- διαιτητικές αλλαγές που είναι οι αλλαγές στην διατροφή, η άσκηση και η μείωση του σωματικού βάρους.

Αν οι υγιεινο- διαιτητικές αλλαγές δεν είναι επαρκείς τότε προστίθεται και φαρμακευτική θεραπεία.

[Η φαρμακευτική θεραπεία της αυξημένης LDL Χοληστερίνης γίνεται κυρίως με την χορήγηση Στατινών. Αν αυτές δεν επαρκούν, προστίθεται και Εζετιμίμπη. Αν ο συνδυασμός  δεν επαρκεί, προστίθενται και νεότερα φάρμακα, όπως οι αναστολείς του ενζύμου PCSK9.

Υπάρχουν και άλλα, ακόμη πιο νέα φάρμακα για τη μείωση της αυξημένης LDL χοληστερίνης, όπως το Bempedoic acid και το Inclisiran.]

Οι Στατίνες μειώνουν τη σύνθεση χοληστερίνης στα ηπατοκύτταρα επειδή εμποδίζουν την δράση του ενζύμου HMG-CoA reductase. Η μείωση της σύνθεσης χοληστερίνης στα ηπατοκύτταρα, προκαλεί αυξημένη πρόσληψη της από το αίμα και συνεπακόλουθα μείωση της σ’ αυτό.

Πέρα από τη μείωση της LDL Χοληστερίνης στο αίμα, οι Στατίνες έχουν και άλλες δράσεις στον οργανισμό (πλειοτροπικές δράσεις), π.χ. αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές και αντιθρομβωτικές δράσεις.

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Οι Στατίνες είναι δύο ειδών, οι μεγάλης ισχύος (μειώνουν τη χοληστερίνη κατά 50% -60%) και οι μέτριας ισχύος (μειώνουν τη χοληστερίνη κατά 30-50%).

> Μεγάλης ισχύος είναι η Ατορβαστατίνη – Atorvastatin (π.χ. Lipitor) σε δόση 40-80mg και η Ροσουβαστατίνη – Rosuvastatin (π.χ. Crestor) σε δόση 20-40 mg.

> Μέτριας ισχύος είναι η Σιμβαστατίνη – Simvastatin (π.χ. Zocor) 20–40 mg, η Πραβαστατίνη – Pravastatin (π.χ. Pravachol) 40 mg, η Λοβαστατίνη – Lovastatin (π.χ. Mevacor) 40 mg, η Φλουβαστατίνη – Fluvastatin (π.χ. Lescol) XL 80 mg και η Πιταβαστατίνη – Pitavastatin (π.χ. Livazo) 2–4 mg.

>> Υπ’ όψιν ότι αν η βιταμίνη D είναι μειωμένη, η αποτελεσματικότητα των Στατινών και ιδίως της Ατορβαστατίνης είναι μειωμένη.

ΟΙ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Οι Στατίνες είναι από τα πιο σπουδαία φάρμακα της ιατρικής, όμως όπως όλα τα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν και παρενέργειες.

Οι Στατίνες μπορεί να προκαλέσουν κυρίως συμπτώματα από τους μυς, αύξηση των ηπατικών ενζύμων και σπάνια Σ. Διαβήτη.

Αυτές πιθανώς αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας στον εγκέφαλο, όμως επειδή μειώνουν πολύ τον κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου, τα συνολικά εγκεφαλικά είναι πολύ μειωμένα.

Οι Στατίνες ΔΕΝ επηρεάζουν τις γνωστικές λειτουργίες (ίσως και να προστατεύουν από τη νόσο του Alzheimer), δεν επηρεάζουν τη νεφρική λειτουργία, δεν προκαλούν καταρράκτη, δεν προκαλούν βλάβη των τενόντων, δεν αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου.

[Παρά την αναγγελία του FDA του 2012 για πιθανό κίνδυνο μείωσης των νοητικών- γνωστικών λειτουργιών σε ανθρώπους που λαμβάνουν Στατίνη, οι τελευταίες μελέτες για το θέμα αναφέρουν ότι παρά την ύπαρξη μερικών σπάνιων περιπτώσεων (case reports), οι Στατίνες συγκρινόμενες με ψευδοφάρμακο, ΔΕΝ προκαλούν αυτήν την παρενέργεια.

https://www.jacc.org/doi/full/10.1016/j.jacc.2021.04.075

https://www.nature.com/articles/s41514-021-00071-w]

Α) ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΚΑΙ Σ. ΔΙΑΒΗΤΗΣ

Οι Στατίνες προκαλούν εμφάνιση νέου Σ. Διαβήτη σε 1 ως 2 ανά 1000 ανθρώπους ανά έτος (σε μεγαλύτερο ποσοστό αν υπάρχει προδιαβήτης ή μεταβολικό σύνδρομο).

Σε μεγάλες ηλικίες και σε πολύ μεγάλες δόσεις (π.χ. Atorvastatin ή Simvastatin 80 mg) μπορεί να εμφανιστεί Σ. Διαβήτης (Σ.Δ.)  σε 1 άτομο/500/έτος.

Η Πραβαστατίνη εμφανίζει τον μικρότερο κίνδυνο και η Ροσουβασττίνη τον μεγαλύτερο κίνδυνο Σ. Διαβήτη.

Χορηγούμε όμως τη Στατίνη, γιατί το όφελος που προκαλεί από την μείωση των καρδιαγγειακών επεισοδίων, είναι πολύ μεγαλύτερο από τον κίνδυνο δημιουργίας Σ. Διαβήτη από αυτήν.

Β) ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΥΪΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Σοβαρή μυϊκή βλάβη, συμπεριλαμβανομένης και της Ραβδομυόλυσης, συμβαίνει σε λιγότερους από 1 ανά 1.000 ανθρώπους που λαμβάνουν μέγιστη δόση Στατίνης και ιδίως αν λαμβάνονται ορισμένα άλλα φάρμακα μαζί με τη Στατίνη.

Η επιβλαβής δράση των Στατινών στους μυς συνήθως εξαρτάται από τη χορηγούμενη δόση τους, από τη συγχορήγηση με άλλα φάρμακα, αλλά και από τα γονίδια του κάθε ανθρώπου που σχετίζονται με τα ένζυμα μεταβολισμού και εξουδετέρωσης της κάθε Στατίνης.

(Δες στο τέλος: Οι Στατίνες και άλλα φάρμακα)

>> ΤΑ ΜΥΪΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ Η CΡK ΚΑΤΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΝΗΣ μπορεί να εκδηλωθούν κυρίως με 5 τρόπους:

1) Με Ασυμπτωματική αύξηση της Κρεατίνης Κινάσης ή CK (λέγεται και CΡK = Κρεατίνη Φωσφοκινάση).

[Η CΡK είναι ένζυμο που υπάρχει κυρίως σε ιστούς που καταναλώνουν πολλή ενέργεια, όπως οι σκελετικοί μυς (ισοένζυμο CK-ΜΜ), η καρδιά (ισοένζυμο CK-ΜΒ) και ο εγκέφαλος (ισοένζυμο CK-ΒΒ).

Όταν υπάρξει βλάβη αυτών των ιστών η CΡK διαρρέει στο αίμα. Η ανώτερη φυσιολογική τιμή της στο αίμα αφορά την CK-ΜΜ των σκελετικών μυών, και είναι περίπου τα 300 U/L για άντρες και τα 200 U/L για γυναίκες, μετά από 7ήμερη αποχή από άσκηση.

(Σε ανθρώπους με Αφρικανικά γονίδια μπορεί να είναι πολύ ψηλότερη)]

2) Με συμπτώματα από τους μυς (μυαλγία, κράμπες, αδυναμία, εξάντληση κλπ.) που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της λήψης της Στατίνης, αλλά δεν είναι σίγουρο ότι οφείλονται στη Στατίνη (αυτά λέγονται SAMS – Statin Associated Muscle Symptoms) και εμφανίζονται περίπου στο 10% -20% όσων λαμβάνουν Στατίνη.

Τα SAMS εμφανίζονται σε μεγάλους μυς, είναι συνήθως αμφοτερόπλευρα, μπορεί να συνυπάρχει μικρή αύξηση της CK και πιθανολογείται ότι αυτά προκαλούνται με την ιδέα ότι θα συμβούν (nocebo effect).

Δυστυχώς δεν υπάρχει κάποια διαγνωστική δοκιμασία για την διάγνωση των SAMS. Αν μπορούσαμε στην καθημερινή μας πρακτική να χορηγήσουμε ψευδοφάρμακο ίδιας μορφής με τη λαμβανόμενη Στατίνη, ίσως θα μπορούσε να διευκρινιστεί η αιτία των SAMS.

Πάντως τα SAMS από Στατίνη είναι μόνο 0.5% ως 1% περισσότερα συγκριτικά με αυτά από ψευδοφάρμακο.

Αν η βιταμίνη D είναι χαμηλή (< 20 ng/mL) στο αίμα, αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης SAMS.

3) Μυαλγίες (πόνοι στους μυς) με αύξηση της CK, αλλά < 5πλάσιο του ανώτερου φυσιολογικού ορίου. Αυτές εμφανίζονται περίπου σε 1 ανά 666 ανά έτος.

4) Μυοπάθεια (ανεξήγητοι πόνοι ή/και αδυναμία στους μυς) και αύξηση της CK > 10πλάσιο του ανώτερου φυσιολογικού ορίου. Αυτή εμφανίζεται περίπου σε 1 ανά 7.500 ανά έτος.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο για μυοπάθεια και ραβδομυόλυση, είναι ο υποθυρεοειδισμός χωρίς θεραπεία, η νεφρική ανεπάρκεια, η προϋπάρχουσα μυϊκή νόσος,  η χαμηλή Βιταμίνη D κλπ.

Ο μικρότερος κίνδυνος για μυοπάθεια υπάρχει με τη χορήγηση Φλουβαστατίνης και Πραβαστατίνης.

5) Ραβδομυόλυση. Αυτή είναι βαρειά μυοπάθεια με αύξηση της CK > 40πλάσιο του ανώτερου φυσιολογικού ορίου. Αυτή εμφανίζεται περίπου σε 1 ανά 50.000 ανά έτος και προκαλεί μυοσφαιρινουρία, οξεία νεφρική βλάβη (ΑΚΙ) και θάνατο.

Γ) ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΗΠΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

Οι Στατίνες αυξάνουν ελαφρώς (κάτω από 120 U/L) τα ηπατικά ένζυμα (Τρανσαμινάσες SGPT, SGOT και γGT) σε ποσοστό περίπου 1.2%, χωρίς καμιά κλινική σημασία.

Σοβαρή ηπατοτοξικότητα συμβαίνει περίπου σε 1 ανά 100.000 ανθρώπους που λαμβάνουν Στατίνη.

>> Η Ιδιοσυγκρασιακή βλάβη του ήπατος (Idiosyncratic drug-induced liver injury ή IDILI) από τις Στατίνες είναι εξαιρετικά σπάνια, συμβαίνει σε 1/80.000 ως 1/500.000 ανά έτος σύμφωνα με διάφορες μελέτες και τότε εννοείται ότι  διακόπτουμε τη Στατίνη.

Πάντως μόνο η Ατορβαστατίνη έχει κάποια πιθανότητα Ιδιοσυγκρασιακής βλάβης (Most-DILI-Concern) ενώ οι άλλες Στατίνες έχουν ασήμαντη πιθανότητα (Less-DILI-Concern ή Ambiguous DILI-concern).

https://www.fda.gov/science-research/liver-toxicity-knowledge-base-ltkb/drug-induced-liver-injury-rank-dilirank-dataset

[Η IDILI είναι η καταστροφή ηπατικών κυττάρων από ανοσοαλλεργική αντίδραση φαρμάκου και πρωτεϊνών.

Η IDILI είναι άσχετη με τη δόση του φαρμάκου και εμφανίζεται ή όχι ανάλογα με τα γονίδια των ενζύμων που εξουδετερώνουν το συγκεκριμένο φάρμακο στο ήπαρ και τα γονίδια του συμπλέγματος μείζονος ιστοσυμβατότητας.

Υπ’ όψιν ότι το αντιβιοτικό Αμοξυκιλλίνη+ Κλαβουναλικό οξύ (π.χ. Augmentin) είναι το συχνότερο φάρμακο που μπορεί να προκαλέσει οξεία ηπατική βλάβη, περίπου 1/2.500 συνταγές.]

# Γενικά οι θάνατοι από οξεία ηπατική βλάβη σε ανθρώπους που λαμβάνουν Στατίνη, δεν διαφέρουν συγκριτικά με τους ανθρώπους που δεν λαμβάνουν Στατίνη.

ΗΠΑΤΙΚΑ ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΙ ΗΠΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

>> Η Τρανσαμινάση SGPT (λέγεται και ALT) είναι η πιο αξιόπιστη Τρανσαμινάση που είναι ειδική για τα ηπατικά κύτταρα. Αυτή αυξάνεται στο αίμα αν η μεμβράνη του ηπατικού κυττάρου παρουσιάζει αυξημένη διαπερατότητα ή νέκρωση, ενώ η γGT αυξάνεται σε βλάβη  κυρίως των χοληφόρων.

Οι Φυσιολογικές τιμές της SGPT (ALT) είναι για τους Άνδρες περίπου <45 IU/L, και για τις Γυναίκες περίπου <35 IU/L.

## Μετά την έναρξη της Στατίνης (συνήθως στο πρώτο 4μηνο) παρουσιάζεται αύξηση της SGPΤ, κάτω όμως από το 3πλάσιο της ανώτερης τιμής της (κάτω από 120 U/L περίπου για τους άντρες, κάτω από 100 U/L περίπου για τις γυναίκες) σε λιγότερο από το 2.5% των ανθρώπων.

Όσο αυξάνεται η δόση της Στατίνης, τόσο πιθανότερη είναι η αύξηση της SGPΤ.

>> Αυτή η μικρή αύξηση της SGPT από τη χορήγηση Στατίνης ΔΕΝ σημαίνει βλάβη των ηπατικών κυττάρων, γιατί δεν συνυπάρχουν ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις στο ήπαρ, ούτε και αύξηση άλλων δεικτών ηπατικής βλάβης.

Η αύξηση της SGPT (<120 U/L για τους άντρες, <100 U/L για τις γυναίκες) είναι συνήθως παροδική στο 70% των περιπτώσεων, χωρίς να διακοπεί η Στατίνη.

Πιθανώς αυτή η αύξηση οφείλεται σε αυξημένη διαπερατότητα της μεμβράνης του ηπατοκυττάρου από αλλαγή της σύνθεσης των λιπιδίων της και επακόλουθη διαρροή ηπατικών ενζύμων (και SGPT) στο αίμα.

Στην περίπτωση που επιμένει η αύξηση της SGPT (και αν δεν υπάρχει ταυτόχρονα αύξηση της ολικής χολερυθρίνης, ούτε και της γGT), ίσως θα μειώσουμε τη δόση της Στατίνης στο μισό ή θα χορηγήσουμε άλλη ηπιότερη Στατίνη και θα ξανα-ελέγξουμε σε μερικές μέρες.

## Λιγότερο από το 0.7% των ανθρώπων που λαμβάνουν Στατίνη εμφανίζουν αύξηση της SGPT που φτάνει το 3πλάσιο ως 5πλάσιο (>120 U/L για τους άντρες, >100 U/L για τις γυναίκες), οπότε πρέπει να διακόψουμε τη Στατίνη.

Η έντονη ηπατική βλάβη διαγιγνώσκεται αν: i) Η SGPT ξεπεράσει το 5πλάσιο (συνήθως > 200 U/L) ή ii) αν με την αύξηση της SGPT στο 3πλάσιο ως 5πλάσιο (συνήθως 120-200 U/L), αυξηθεί ταυτόχρονα η ολική χολερυθρίνη >2πλάσιο (>2.5 mg/dL) ή η γGT >2πλάσιο (>60 -100 U/L)

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΣΟΥΜΕ ΣΤΑΤΙΝΗ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΜΕ ΗΠΑΤΙΚΗ ΠΑΘΗΣΗ ?

# Σε οξεία ηπατική βλάβη (π.χ. ιογενή ή αλκοολική) απαγορεύεται η χορήγηση Στατίνης.

# Σε ανθρώπους που έχουν οπωσδήποτε ανάγκη τη Στατίνη και έχουν αντιρροπούμενη κίρρωση μπορεί να χορηγηθεί, με συχνή όμως παρακολούθηση.

# Σε ανθρώπους με ΜΗ αλκοολική λιπώδη διήθηση του ήπατος (non-alcoholic fatty liver disease – NAFLD) ή με μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα (nonalcoholic steatohepatitis – NASH) οι Στατίνες ίσως και να ωφελούν.

ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

Όταν συγχορηγείται Στατίνη με άλλα φάρμακα χρειάζεται προσοχή, γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος παρενεργειών από αυτήν.

[Από την αλληλεπιδράση ενός φαρμάκου με ένα άλλο (drug-drug interaction ή DDI) μπορεί προκληθεί αύξηση ή μείωση της δραστικότητας ή τοξικότητα του ενός ή του άλλου ή και των δυο φαρμάκων.

Πέρα από το είδος, τη δόση, τη διάρκεια χορήγησης του κάθε φαρμάκου, η DDI εξαρτάται και από τα γονίδια, την ηλικία > 65 ετών, τις τυχόν συνυπάρχουσες παθήσεις του κάθε ανθρώπου (π.χ. ηπατική ή νεφρική βλάβη, καρδιακή ανεπάρκεια κλπ.)]

Α) Η συγχορήγηση Στατίνης και Φιμπράτης, π.χ. για όποιον έχει Στεφανιαία νόσο και ταυτόχρονα Τριγλυκερίδια > 500 mg/dL, παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο μυοπάθειας (και τα δυο είδη φαρμάκων μπορεί να την προκαλέσουν από μόνα τους).

Αν χρειάζεται οπωσδήποτε* η συγχορήγηση Στατίνης και Φιμπράτης, χορηγείται η Φενοφιμπράτη –  Fenofibrate (Lipidil) μαζί με μικρότερη δόση μιας από τις Στατίνες, τη Φλουβαστατίνη, ή την Ατορβαστατίνη, ή τη Ροσουβαστατίνη, ή την Πιταβαστατίνη, ή τη Σιμβαστατίνη, ώστε να είναι μικρότερος ο κίνδυνος μυοπάθειας.

(Η Γεμφιμπροζίλη –Gemfibrozil πρέπει να αποφεύγεται)

(*Κυρίως σε όσους έχουν Σ. Διαβήτη ή Καρδιαγγειακή νόσο + Τριγλυκερίδια > 500 mg/dL)

Β) Τα φάρμακα και οι Στατίνες όπως και διάφορες τοξικές ουσίες εισέρχονται – μεταβολίζονται – αποβάλλονται – εξουδετερώνονται κυρίως στο ήπαρ (επίσης στα νεφρά, στον γαστρεντερικό σωλήνα κλπ.):

α) από ορισμένα ένζυμα του κυτοχρώματος CYP450, όπως το CYP3A4, το CYP2C9, το CYP2C19  κλπ., β) από το ένζυμο Permeability glycoprotein ή P–gp (της οικογένειας των ενεργητικών μεταφορέων έξω από τη μεμβράνη), γ) από τα ένζυμα μεταφορείς φαρμάκων OATP (Organic Anion-Transporting Polyprotein) στα ηπατικά κύτταρα, το OATP1B1  και το OATP1B3.

>> Όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα με ορισμένες Στατίνες και άλλα συγκεκριμένα φάρμακα, (διαφορετικά για κάθε Στατίνη) που αναστέλλουν αυτά τα ένζυμα, αυξάνεται η συγκέντρωση, η δράση και οι παρενέργειες των συγκεκριμένων Στατινών.

α1) Το ένζυμο 3A4 (CYP3A4) στο κυτοχρώμα  P450 εξουδετερώνει τις Στατίνες Σιμβαστατίνη, Λοβαστατίνη και Ατορβαστατίνη κυρίως στα ηπατικά κύτταρα.

Έτσι όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα με αυτές τις Στατίνες και ορισμένα άλλα φάρμακα (π.χ. το αντιβιοτικό Κλαριθρομυκίνη, ορισμένα αντιμυκητιασικά, ορισμένα αντι-ιικά κλπ.) που αναστέλλουν το ένζυμο CYP3A4, κυρίως μέσω άμεσου ανταγωνισμού, αυξάνεται η συγκέντρωση και η δράση των πιο πάνω Στατινών.

(Λεπτομέρειες για τα φάρμακα υπάρχουν πιο κάτω)

α2) Το ένζυμο 2C9 (CYP2C9) στο κυτοχρώμα  P450 εξουδετερώνει τις Στατίνες Ροσουβαστατίνη, Φλουβαστατίνη, Πιταβαστατίνη κυρίως στα ηπατικά κύτταρα.

Έτσι όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα με αυτές τις Στατίνες και ορισμένα άλλα φάρμακα π.χ. Αμιοδαρόνη, το αντιβιοτικό Bactrimel ή Septrin, ορισμένα αντιμυκητιασικά όπως η metronidazole (Flagyl) και ότι τελειώνει σε azole, που αναστέλλουν το ένζυμο CYP2C9, κυρίως μέσω άμεσου ανταγωνισμού, αυξάνεται η συγκέντρωση και η δράση των πιο πάνω Στατινών.

β) Το ένζυμο Permeability glycoprotein ή P–gp σχετίζεται με την εξουδετέρωση κυρίως των Στατινών Σιμβαστατίνη, Λοβαστατίνη, Ατορβαστατίνη και Πιταβαστατίνη.

Έτσι όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα με αυτές τις Στατίνες και ορισμένα άλλα φάρμακα (π.χ. τα καρδιολογικά Dipyridamole (π.χ. Plavix), Carvedilol (π.χ. Carvepen) και πολλά άλλα που αναστέλλουν το ένζυμο P–gp κυρίως μέσω άμεσου ανταγωνισμού, αυξάνεται η συγκέντρωση και η δράση των πιο πάνω Στατινών, αλλά ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΑΥΤΩΝ.

(Λεπτομέρειες για τα φάρμακα υπάρχουν στο τέλος)

γ) Τα ένζυμα μεταφορείς OATP (Organic Anion-Transporting Polyprotein) φαρμάκων στα ηπατικά κύτταρα:

γ1) Το OATP1B1  σχετίζεται με την εξουδετέρωση κυρίως των Στατινών Σιμβαστατίνη, Ατορβαστατίνη, Πιταβαστατίνη, Πραβαστατίνη, Ροσουβαστατίνη.

Έτσι όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα με αυτές τις Στατίνες και ορισμένα άλλα φάρμακα, αυξάνεται η συγκέντρωση και η δράση των πιο πάνω Στατινών:

Gemfibrozil (π.χ. Lopid), Sildenafil (π.χ. Viagra), Sacubitril (Entresto), Carbamazepine (π.χ. Tegretol), Κλαριθρομυκίνη (π.χ. Klaricid), Erythromycin (π.χ. Erythrocin), Τελιθρομυκίνη (KETEK), Roxithromycin (π.χ. Rulid), Rifampin (π.χ. Rifampicin), ορισμένα αντι-ιικά αναστολείς πρωτεάσης, Cyclosporine κλπ.

γ2) Το OATP1B3 σχετίζεται με την εξουδετέρωση κυρίως των Στατινών Πραβαστατίνη, Ροσουβαστατίνη, Φλουβαστατίνη.

Έτσι όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα με αυτές τις Στατίνες και ορισμένα άλλα φάρμακα, αυξάνεται η συγκέντρωση και η δράση των πιο πάνω Στατινών: Sacubitril (Entresto), Κλαριθρομυκίνη (π.χ. Klaricid), Erythromycin (π.χ. Erythrocin), Τελιθρομυκίνη (KETEK), Roxithromycin (π.χ. Rulid), Rifampin (π.χ. Rifampicin), Κυκλοσπορίνη κλπ.

ΤΟ ΕΝΖΥΜΟ CYP3A4 ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Το ένζυμο 3A4 (CYP3A4) στο κυτοχρώμα  P450 εξουδετερώνει τις Στατίνες Σιμβαστατίνη, Λοβαστατίνη και Ατορβαστατίνη.

Τα άλλα  φάρμακα που αναστέλλουν το ένζυμο CYP3A4 είναι οι έντονοι αναστολείς και μέτριοι αναστολείς.

>> Έντονοι αναστολείς του CYP3A4 είναι: Τα αντιβιοτικά Κλαριθρομυκίνη (π.χ. Klaricid) και Τελιθρομυκίνη, τα αντιμυκητιασικά Ιτρακοναζόλη και Κετοκοναζόλη, τα αντι-ιικά αναστολείς της πρωτεάσης Atazanavir, Darunavir, Indinavir, Lopinavir, Nelfinavir, Ritonavir, Saquinavir, Tipranavir και το αντικαταθλιπτικό Nefazodone.

>> Μέτριοι αναστολείς του CYP3A4 είναι: Το αντιβιοτικό Ερυθρομυκίνη (π.χ. Erythrocin), τα αντιμυκητιασικά Φλουκοναζόλη και Μικοναζόλη, το αντιαρρυθμικό Αμιοδαρόνη (Angoron), οι αναστολείς του Ασβεστίου Διλτιαζέμη (π.χ. Tildiem) και Βεραπαμίλη (Isoptin), τα αντ-ιικά Delavirdine, Amprenavir, Fosamprenavir  και φυτικά, όπως το Γκρέιπφρουτ, η Εχινάτσεα, η Αγριοκερασιά, το Χαμομήλι, η Γλυκόριζα, Το Κράνμπερι κλπ.

ΤΟ ΕΝΖΥΜΟ P–gp ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Το ένζυμο Permeability glycoprotein ή P–gp σχετίζεται με την εξουδετέρωση κυρίως των Στατινών: Σιμβαστατίνη, Λοβαστατίνη, Ατορβαστατίνη και Πιταβαστατίνη.

Χρειάζεται προσοχή όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα με αυτές τις Στατίνες και ορισμένα άλλα φάρμακα που αναστέλλουν το ένζυμο P–gp κυρίως μέσω άμεσου ανταγωνισμού γιατί αυξάνεται η συγκέντρωση και η δράση των πιο πάνω Στατινών, αλλά ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΑΥΤΩΝ:

> Τα καρδιολογικά: Dipyridamole (π.χ. Plavix), Carvedilol (π.χ. Carvepen), οι αναστολείς του Ασβεστίου Felodipine (π.χ. Plendil), Nicardipine (π.χ. Cardene), Διλτιαζέμη (π.χ. Tildiem) και Βεραπαμίλη (Isoptin), Amiodarone (Angoron), Quinidine, Ranolazine (Ranexa) Captopril (π.χ. Capoten), Reserpine κλπ.

> Τα άλλα: η Κολχικίνη, η Σιμετιδίνη (π.χ. Tagamet) και η Ομεπραζόλη (π.χ. Losec), η Sertraline (π.χ. Zoloft), η Clarithromycin (π.χ. Κlaricid), η Azithromycin (π.χ. Zithromax), η Erythromycin (π.χ. Erythrocin), ορισμένα αντιμυκητιασικά, ορισμένα αντι-ιικά αναστολείς της πρωτεάσης κλπ.

Αυτό το ένζυμο αφαιρεί φάρμακα από τα εντερικά, ηπατικά, νεφρικά και άλλα κύτταρα  μέσω της μεμβράνης τους.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/ATV.0000000000000073

https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/CIR.0000000000000456

https://academic.oup.com/eurheartj/article/39/27/2526/4987130

http://www.onlinejacc.org/content/74/21/2554

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4483758/
https://alzres.biomedcentral.com/…/10.1186/s13195-017-0237-y
http://www.acc.org/…/sun-445pmet-hope-3-the-effect-of-bp-an…
https://www.aafp.org/afp/2017/0201/p151.html

https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/CIRCRESAHA.118.312782

https://www.jacc.org/doi/10.1016/j.jacc.2021.07.025

https://www.fda.gov/science-research/liver-toxicity-knowledge-base-ltkb/drug-induced-liver-injury-rank-dilirank-dataset

https://gut.bmj.com/content/66/6/1154

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5644425/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7572163/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8392689/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4766774/

https://www.ebmconsult.com/articles/medications-inhibitors-cyp3a4-enzyme

https://www.ahajournals.org/doi/abs/10.1161/CIRCULATIONAHA.112.136101?url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori:rid:crossref.org&rfr_dat=cr_pub%3dpubmed

https://academic.oup.com/eurheartj/article/36/17/1012/2465952

https://www.acc.org/latest-in-cardiology/articles/2018/12/12/07/23/statin-safety-and-adverse-events

https://thrombosisjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12959-021-00299-2

https://www.bmj.com/content/372/bmj.n135

https://www.bmj.com/content/374/bmj.n1537

https://www.acc.org/latest-in-cardiology/journal-scans/2021/09/13/18/57/side-effect-patterns-in-a-crossover

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33895864/

Ενημερώθηκε στις 02/1/2022

# Για τις διαφορές μεταξύ γρίπης και COVID-19, πατήστε: εδώ

Ο ΝΕΟΣ ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΙΝΑ

H εξέλιξη του νέου κορωνοϊού από την Κίνα (SARS-CoV-2) που προκαλεί τη νόσο  COVID-19, μέχρι τις 2 Ιανουαρίου 2022 (Εργαστηριακά επιβεβαιωμένα  κρούσματα):

# Παγκόσμια: Κρούσματα: 290,640,023 / Θάνατοι: 5,460,449  

>> Οι Θάνατοι είναι 2% σε όσους υπάρχει έκβαση (εξιτήριο ή θάνατος) από όσους είχαν εισαχθεί σε Νοσοκομείο. 

>> Από τα κρούσματα που έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά και είναι είτε στο σπίτι είτε στο Νοσοκομείο, το 0.3% είναι πολύ βαρειά.

 Κρούσματα ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 37,286

Θάνατοι ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 700

# Ελλάδα: Κρούσματα: 1.258.495  / Θάνατοι: 20.910 

Κρούσματα ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 121.635

Θάνατοι ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 2.021

# Κύπρος: Κρούσματα: 172.697 / Θάνατοι: 639

Κρούσματα ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 141.490 

Θάνατοι ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού: 524

Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΜΗ ΔΙΑΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ, (ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, ΠΡΙΝ 15-20 ΠΕΡΙΠΟΥ ΗΜΕΡΕΣ) ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΘΑΝΑΤΟΙ ΑΝΑ 1 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ !!

Βουλγαρία: 4516

Η.Π.Α.: 2538

Βέλγιο: 2429

Ιταλία: 2282

Αγγλία: 2175

Ελλάδα: 2021

Ισπανία: 1911

Γαλλία: 1893

Πορτογαλία: 1871

Σουηδία: 1498

Ελβετία: 1304

Γερμανία: 1341

Ολλανδία: 1219

Παγκόσμια: 700

Κύπρος: 524

Νορβηγία: 238

Ιαπωνία: 146

Νότιος Κορέα: 112

Αυστραλία: 87

https://www.worldometers.info/coronavirus/ 

Πως εξηγούνται οι τεράστιες διαφορές στην αναλογία θανάτων προς τα Εργαστηριακά επιβεβαιωμένα  κρούσματα ?

Μια σοβαρή παράμετρος είναι προφανώς ο αριθμός των ελεγχομένων ανθρώπων ανά 1,000,000 πληθυσμού. Άλλη παράμετρος είναι η ικανότητα του Υγειονομικού συστήματος κάθε χώρας και σίγουρα υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που δεν γνωρίζουμε προς το παρόν. 

Το ποσοστό θανάτων που υπολογίζεται ΔΕΝ είναι το πραγματικό. Αυτό αφορά μόνο τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα και αυξάνεται αργότερα γιατί υπάρχει μια χρονοκαθυστέρηση μεταξύ της έναρξης συμπτωμάτων και θανάτου περίπου 18 ημερών.

Στο τέλος της επιδημίας που θα μπουν και τα ασυμπτωματικά κρούσματα (10πλάσια ?) και επιπλέον θα γνωρίζουμε τους τελικούς θανάτους, τότε θα γνωρίζουμε το πραγματικό ποσοστό θανάτων από την COVID 19.

Μια ιδέα του ποσοστού θανάτων ΧΩΡΙΣ όμως τα Ασυμπτωματικά κρούσματα, μπορούμε να πάρουμε από την Κίνα, που εμφανίζεται στο 5.6%.

Συγκριτικά η εποχιακή γρίπη στις Η.Π.Α. έχει case fatality rate 0.1% ή 1/1.000

# Ίσως ο σωστότερος τρόπος είναι να υπολογίσουμε τους θανάτους ανά επιβεβαιωμένα κρούσματα ΠΡΙΝ 11-12 μέρες (τόσος είναι περίπου ο μέσος όρος από την εισαγωγή στο νοσοκομείο μέχρι το θάνατο)

https://www.worldometers.info/coronavirus/

https://ourworldindata.org/coronavirus

# H θνητότητα διαφέρει από χώρα σε χώρα (κυμαίνεται από λιγότερο από 0.6% ως 15%), κυρίως ανάλογα με το αν μπαίνουν και Ασυμπτωματικοί στο δείγμα, π.χ. Ισλανδία, Μπαχρέιν, Νότιος Κορέα κλπ.

Επίσης επειδή οι θάνατοι συμβαίνουν σε 18 μέρες (κατά μέσο όρο) από τα πρώτα συμπτώματα, στο τέλος της επιδημίας θα έχουμε το ακριβές νούμερο της θνησιμότητας.

Επιπλέον εξαρτάται και από τα μέτρα που έχουν ληφθεί σε κάθε χώρα και ανάλογα με το πόσο επαρκές είναι το υγειονομικό της σύστημα.

# Υπ’ όψιν ότι στην πλειοψηφία τους όσοι είναι κάτω των 30 ετών φαίνεται ότι νοσούν χωρίς συμπτώματα, οπότε δεν ελέγχονται (εκτός και αν είχαν στενές επαφές με νοσούντα), έτσι η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΠΙΘΑΝΩΣ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ 0.5% (από την άλλη οι θάνατοι θα είναι λίγο περισσότεροι γιατί από τη στιγμή των πρώτων συμπτωμάτων μπορεί να κάποιος να πεθάνει ακόμη και σε 6 εβδομάδες).

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2002387

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2002032

Το ποσοστό των ασυμπτωματικών περιστατικών, μπορεί να φανεί με τον έλεγχο ύπαρξης αντισωμάτων κατά του ιού σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του γενικού πληθυσμού.

Μια πρόσφατη (16 Μαρτίου) μελέτη αναφέρει ότι τα πραγματικά κρούσματα πιθανώς είναι 7 φορές περισσότερα από τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα και ότι οι ασυμπτωματικοί φορείς αποτελούν την πηγή μόλυνσης του 79% των επιβεβαιωμένων περιστατικών.

https://science.sciencemag.org/content/early/2020/03/13/science.abb3221.abstract

[*Περίπου το 55% της μετάδοσης του ιού (προ-συμπτωματικοί) γίνεται 2-3 μέρες ΠΡΙΝ (!!) να εκδηλωθούν τα συμπτώματα.

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.05.20031815v1.full.pdf+html

Μια άλλη μελέτη μάλιστα, έδειξε ότι η μεγαλύτερη μεταδοτικότητα ήταν 2 μέρες πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

https://www.jwatch.org/na51402/2020/04/23/covid-19-might-be-most-transmissible-presymptomatic-period?query=C19]

Η “πραγματική ακτινογραφία” του πληθυσμού που έχει μολυνθεί φαίνεται από στοιχεία της Νότιας Κορέας που ελέγχει και ασυμπτωματικούς (με κόκκινο χρώμα)

ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΣΟΥΣ ΜΟΛΥΝΕΙ ?

Στο πιο πάνω διάγραμμα, φαίνεται η μετάδοση από 1 σε 3 ανθρώπους (Ro = 3). Στην 3η μετάδοση θα έχουμε 39 μολυσμένους από 1 αρχικό και συνεχίζει κάθε φορά επί 3.

# Για να σταματήσει η εξάπλωση μιας ίωσης, πρέπει 1 κρούσμα να μολύνει <1 άνθρωπο [transmission rate (Ro)]. Η γρίπη έχει transmission rate (Ro) = 1.3.

## Με τις μέχρι τώρα γνώσεις, φαίνεται ότι ένα κρούσμα μολύνει περίπου 3-4 ή ίσως και >6 [transmission rate (Ro)] άλλους ανθρώπους (και κατά την περίοδο επώασης) αν ΔΕΝ υπάρχουν περιοριστικά μέτρα.

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.18.20037994v3.full.pdf

## Για κάθε ένα γνωστό περιστατικό, πιθανώς υπάρχουν ακόμη 5 ως 15 (?) είτε ελαφρά  είτε προ-συμπτωματικά* είτε και ασυμπτωματικά περιστατικά ιδίως από τους νεώτερους των 30 ετών (που μολύνουν άλλους ακόμη και μέχρι 21 μέρες !! μετά τη εύρεση θετικής εργαστηριακής διάγνωσης).

ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ

Οι 12 σπουδαιότερες συμβουλές πρόληψης είναι:

1) Αποφεύγονται οι χειραψίες και τα φιλιά.

2) Χρειάζεται συχνό και διεξοδικό πλύσιμο χεριών με σαπούνι για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα πολλές φορές τη μέρα και ιδίως μόλις μπαίνουμε στο σπίτι και πριν το φαγητό.

3) Αποφεύγεται η επαφή άπλυτων χεριών με τα μάτια, το στόμα και τη μύτη.

4) Καθαρίζουμε με βαμβάκι ή (χαρτοπετσέτα) που έχει οινόπνευμα (> 70%) το κινητό μας συχνά.

5) Αποφεύγουμε την είσοδο σε ανελκυστήρες.

6) Ακουμπούμε τα κοινόχρηστα πόμολα, κουμπιά κλπ. με βαμβάκι (ή χαρτοπετσέτα) που έχει οινόπνευμα (> 70%) και αποφεύγουμε να ακουμπούμε την κουπαστή σκάλας.

7) Αποφεύγεται η επαφή με άρρωστους που έχουν λοίμωξη στο αναπνευστικό (πυρετός ή/και βήχας κλπ.).

8) Αποφεύγονται οι πολυσύχναστοι και κλειστοί χώροι π.χ. το μετρό, τα λεωφορεία, τα αεροπλάνα, το σινεμά, οι καφετέριες, η εκκλησία, τα σχολεία, το σουπερμάρκετ κλπ.) και αν δεν γίνεται αλλιώς κρατούμε απόσταση πάνω από 2 μέτρα.

9) Αν καπνίζουμε, το σταματούμε άμεσα.

10) Όποιος ανήκει στις ευαίσθητες ομάδες, δηλαδή πάσχει από καρδιαγγειακή πάθηση, πνευμονική πάθηση, σ. διαβήτη, καρκίνο, υπέρταση  κλπ, ή είναι πάνω από 60 ετών καλό είναι να αυτοπεριοριστεί στο σπίτι του, εθελοντικά.

11) Παραμένει στο σπίτι όποιος δεν έχει έχει κατεπείγουσα δουλειά, ακόμη και αν είναι κάτω των 60 ετών ή δεν έχει κάποια πάθηση.

12) ΝΑ ΦΟΡΟΥΜΕ ΜΑΣΚΑ ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΚΟΝΤΑ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

Παρ’ όλο που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν τη συνιστά παρά μόνο σε ασθενείς και σε όσους τους φροντίζουν (ιατρικο-νοσηλευτικό προσωπικό και οι συγγενείς όσων φροντίζουν κρούσμα στο σπίτι), το Αμερικανικό CDC τονίζει ότι ΟΛΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗ ΦΟΡΟΥΜΕ, ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΚΟΝΤΑ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ (π.χ. λιγότερο από 3 μέτρα απόσταση).

Περισσότερα για τη μάσκα θα δείτε σε άλλο άρθρο της ιστοσελίδας, πατώντας: εδώ

Αν έχουμε πυρετό ή/και βήχα παραμένουμε σπίτι μας ΚΑΙ τηλεφωνούμε στο 1135 ή στο 210 52 120 54.

# Πίνουμε πολλά ζεστά υγρά (π.χ. τσάι, σούπα) και αν έχουμε ψηλό πυρετό παίρνουμε αντιπυρετικό.

# Συνιστάται απομόνωση σε ένα δωμάτιο χωρίς επαφή με άλλους ή με ζώα και χρησιμοποίηση διαφορετικού μπάνιου (αν υπάρχει).

# Χρησιμοποιείται μάσκα, τόσο από τον πιθανά μολυσμένο, όσο και από τους υπόλοιπους στην οικογένεια.

# Το κάθε μέλος της οικογένειας χρησιμοποιεί δικά του αποκλειστικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπήρουνα, πετσέτες κλπ.

# Αν σε 6-10 μέρες μετά εμφανιστεί δύσπνοια (δυσκολία αναπνοής) ξανα-τηλεφωνούμε στο 1135 ή στο 210 52 120 54.

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/locations-confirmed-cases.html

Όπως αναφέρει το Κινεζικό CDC για τις πρώτες 72,314 περιπτώσεις του COVID-19, μέχρι τις 11/2/2020:

Αυτός είναι εξαιρετικά μεταδοτικός αλλά με ελαφρά νόσηση στο 82% και βαριά πνευμονία στο 18%, κυρίως στους άνω των 60 ετών ή/ και σε όσους έχουν συνυπάρχουσες παθήσεις.

Μια μελέτη στις 17/3/2020 από Αμερική δείχνει ότι δυστυχώς είναι δυνατή η μετάδοση του νέου κορωνοϊού και από σταγονίδια στον αέρα και από τις επιφάνειες.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMc2004973

Ο ιός παραμένει μέχρι:

72 ώρες στα Πλαστικά

48 ώρες στα Ανοξείδωτα

24 ώρες στο Χαρτί

4+ ώρες στο Αερόλυμα: 4

(Οι υπόλοιποι κορωνοϊοί ζούν (και μπορεί να μολύνουν) μέχρι 9 μέρες σε διάφορες επιφάνειες)

Η απολύμανση με 0.1% υποχλωριώδες νάτριο (χλωρίνη) ή με αλκοόλ > 70% μπορεί να τους καταστρέψει.

https://www.journalofhospitalinfection.com/article/S0195-6701(20)30046-3/pdf

http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51

https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-age-sex-demographics/

Το ποσοστό των θανάτων ανά ηλικία στην Κίνα και στην Ιταλία:

0-9 ετών: 0%

10-29 ετών%: 0.2%   0%

30-39 ετών: 0.2%

40-49 ετών: 0.4%   0.3%

50-59 ετών: 1.3%   1%

60-69 ετών: 3.6%   3.2%

70-79 ετών: 8%   11.8%

80+ ετών: 14.8%   19.2%

Τα ποσοστά των θανάτων στους ηλικιωμένους, πιθανώς είναι αυξημένα και λόγω της επιλογής που είναι αναγκασμένοι να κάνουν οι γιατροί μεταξύ ηλικιωμένων και νεώτερων ασθενών (λόγω μη επάρκειας κρεβατιών στις ΜΕΘ και φαρμάκων από τη μια και έλλειψης γιατρών από την άλλη).

https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6915e3.htm?s_cid=mm6915e3_w

Το ποσοστό των θανάτων ανάλογα με τις προϋπάρχουσες παθήσεις:

Καμία πάθηση: 0.9%

Καρκίνος: 5.6%

Υπέρταση: 6%

Χρόνια αναπνευστική νόσος: 6.3%

Σ. Διαβήτης: 7.3%

Καρδιαγγειακές παθήσεις: 10.5%

(Το 75% είναι σε ανθρώπους με προϋπάρχουσες παθήσεις)

Το ποσοστό των θανάτων ανάλογα με το φύλο, σε εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα ήταν 1.7 Άντρες προς 1 Γυναίκα (Άντρες 4.7% και Γυναίκες 2.8%).

Η διαφορά πιθανώς οφείλεται στο ότι οι ελάχιστες γυναίκες καπνίζουν στην Κίνα.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Ο ιός μεταφέρεται πολύ εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, με σταγονίδια (εισβάλλει ακόμη και από τα μάτια) και με σωματική επαφή.

Ο χρόνος από τη στιγμή της μόλυνσης μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων (χρόνος επώασης) είναι περίπου 4-6 μέρες (από 2 ως 14 μέρες).

Η νόσος διαρκεί από 2 ως 8 εβδομάδες, ανάλογα με τη βαρύτητα της.

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30566-3/fulltext

Τα συμπτώματα που προκαλεί είναι συμπτώματα του αναπνευστικού, όπως πυρετός (όμως στο 44% μπορεί να μην υπάρχει πυρετός στην αρχή), βήχας και δύσπνοια, μυαλγίες, εξάντληση, συμπτώματα από το γαστρεντερικό (σπανιότερα) και συχνά πνευμονία (ελαφρά κυρίως).

Στο 82% περίπου των βεβαιωμένων περιπτώσεων η κλινική εικόνα είναι ελαφρά (με ή χωρίς ελαφρά πνευμονία), στο 14% παρουσιάζεται βαρειά πνευμονία (SARS) και στο 4% είναι κρίσιμη (με βαρειά πνευμονία και επιπλέον σηψαιμία και βλάβη σε πολλά όργανα).

Αν συμβεί βαρειά πνευμονία (στο 14% των βεβαιωμένων κρουσμάτων) αυτή εμφανίζεται 6 περίπου μέρες μετά τα πρώτα συμπτώματα.

Αν δυστυχώς συμβεί θάνατος, αυτός γίνεται 18.5 μέρες (15 – 60 μέρες) μετά από την έναρξη των συμπτωμάτων ή περίπου 10 μέρες από την εισαγωγή στο νοσοκομείο λόγω δύσπνοιας.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Σ’ αυτήν (νόσος COVID 19) αυξάνεται η CRP (C-reactive protein), αυξάνεται το ένζυμο LDH (λόγω θανάτου των κυττάρων από ιό) και μειώνονται τα λεμφοκύτταρα λόγω καταστροφής τους από τον ιό. (Όσο λιγότερα τα λεμφοκύτταρα, τόσο βαρύτερη είναι η νόσος)

Επιπλέον η αύξηση του D- DIMER και της Τροπονίνης Ι δείχνει ότι θα ακολουθήσει θάνατος.

https://www.thelancet.com/pb-assets/Lancet/pdfs/S014067362305663.pdf

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.20.20072702v2.full.pdf

Επίσης  συνήθως υπάρχουν ευρήματα αμφοτερόπλευρης πνευμονίας στην αξονική τομογραφία θώρακα (CT).

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση θα γίνει όταν υπάρχει θετική RT-PCR (Real-time reverse transcriptase polymerase chain reaction) που ανιχνεύει το RNA του ιού σε ρινοφαρυγγικά επιχρίσματα (π.χ. με το Novel Coronavirus PCR Fluorescence Diagnostic Kit, BioGerm Medical Biotechnology).

Το Αμερικανικό CDC (Κέντρο ελέγχου και πρόληψης νόσων) συνιστά να γίνεται έλεγχος ΑΝ Ο ΓΙΑΤΡΟΣ ΥΠΟΨΙΑΖΕΤΑΙ τη νόσο.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΠΡΟΛΗΨΗ

Δυστυχώς δεν υπάρχει εμβόλιο ούτε και ειδικό αντι-ιικό φάρμακο για τον νέο κορωνοϊό από την Κίνα, οπότε ο καλύτερος τρόπος πρόληψης είναι η αποφυγή επαφής με μολυσμένο άνθρωπο.

Δοκιμάζονται ορισμένα φάρμακα γι’ αυτόν, η Chloroquine (και η Υδροξυ-Χλωροκίνη), η interferon-1β, το Remdesivir, το Favipiravir και θεραπευτικά μονοκλωνικά αντισώματα.

Το lopinavir–ritonavir δυστυχώς μια μελέτη από την Κίνα δεν το βρήκε ωφέλιμο.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2001282

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2020/03/COVID-19-home-care.pdf

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2020/04/COVID19-algorithm-8.4.2020STLGSZ-1.pdf

Η ΥΔΡΟΞΥΧΛΩΡΟΚΙΝΗ ΣΤΗΝ COVID-19

Επιτέλους η πρώτη, μικρή (62 άνθρωποι), τυχαιοποιημένη, τυφλή κλινική μελέτη με ΥδροξυΧλωροκίνη (HCQ) και ψευδοφάρμακο σε ασθενείς με ελαφρά COVID-19 από Πανεπιστημιακό νοσοκομείο στην Κίνα.

Αυτή έδειξε ότι η χορήγηση 400 mg του φαρμάκου /24ωρο για 5 μέρες, μείωσε (συγκριτικά με το ψευδοφάρμακο):

α) Τα συμπτώματα πυρετό και βήχα

β) Τη βαρύτητα της πνευμονίας σε αξονική τομογραφία πριν και μετά τη χορήγηση (80.6% συγκριτικά με 54.8%).

γ) Από όσους έλαβαν ψευδοφάρμακο 4 προχώρησαν σε βαρειά νόσηση και κανένας από την ομάδα της HCQ.

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.22.20040758v2.full.pdf

Επίσης μια μελέτη από τη Μασσαλία, δείχνει ότι η Υδροξυ-Χλωροκίνη (200 mg επί 3) μειώνει τον ιό από τον ρινοφάρυγγα κατά 70% σε 6 μέρες. Αν επιπλέον συνδυαστεί και με Αζυθρομυκίνη (500 mg την 1η μέρα και μετά 250 mg/ημέρα, για 4 μέρες) εξαλείφει τελείως τον ιό από τον ρινοφάρυγγα σε 6 μέρες.

https://www.mediterranee-infection.com/wp-content/uploads/2020/03/Hydroxychloroquine_final_DOI_IJAA.pdf

Επίσης το αντι-ιικό φάρμακο Favipiravir (Avigan) για τη γρίπη από την Ιαπωνία, βρέθηκε αποτελεσματικό για την COVID-19.

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/therapeutic-options.html

Η Tocilizumab που είναι μονοκλωνικό αντίσωμα (σε όσους βρίσκεται βαρειά πνευμονία, ψηλός πυρετός και ψηλή IL-6 >40 pg/mL ή αν δεν υπάρχει αυτή σε d dimer >1000 ng/mL) για αποκλεισμό της δράσης της Ιντερλευκίνης 6 (του συνδρόμου καταιγιστικής απελευθέρωσης κυτοκινών ή CRS. Αυτό οφείλεται σε υπέρμετρη αύξηση κυτοκινών).

H δόση της είναι 400 mg ενδοφλέβια μία μόνο φορά.

https://www.ser.es/wp-content/uploads/2020/03/TCZ-and-COVID-19.pdf

Οι Ιταλικές οδηγίες αναφέρουν σαν δόση της τα 8 mg/kg (μέγιστο 800 mg/dose), σε βραδεία ενδοφλέβια χορήγηση. αν δεν υπάρξει σημαντική βελτίωση σε 10 ώρες μπορεί να ξαναχορηγηθεί.

Σύμφωνα με τις Ιταλικές οδηγίες χορηγείται και Κορτιζόνη, αν χορηγηθεί η Tocilizumab.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7097833/

# Η χορήγηση Κορτιζόνης πιθανώς αυξάνει τους Θανάτους.

https://www.idsociety.org/covid19guidelines

# Σε όλους με την είσοδο στο νοσοκομείο χορηγείται προφυλακτικά ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους και για ένα μήνα μετά την έξοδο τους, ένα από τα νέα αντιπηκτικά (εκτός υπάρχει αιμορραγία ή πολύ χαμηλά αιμοπετάλια).

Αν υπάρχει θρομβοεμβολική νόσος (VTE) χορηγείται η αντίστοιχη θεραπεία.

https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/radiol.2020201629

ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΙΟΥ

1^ο Σενάριο: Αν η θνησιμότητα αφορά το 0.1% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 60% του πληθυσμού), ίσως να είναι 6.000 και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 65 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν).

2^ο  Σενάριο: Αν η θνησιμότητα βρεθεί τελικά να αφορά το 0.5% του ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, τότε οι θάνατοι σε περίπτωση πανδημίας (μόλυνση του 60% του πληθυσμού) ίσως να είναι 30.000 (!!) και θα αφορούν κυρίως τους άνω των 65 ετών ή/και όσους έχουν ορισμένες χρόνιες παθήσεις (ή καπνίζουν).

# Μεγάλη σημασία έχει να ΜΗΝ νοσήσουμε όλοι μαζί ώστε να επαρκέσουν οι μονάδες εντατικής θεραπείας και το νοσηλευτικό προσωπικό και επιπλέον να μην συμβούν θάνατοι γιατρών-νοσηλευτών.

Αυτό επιτυγχάνεται με την καθολική απαγόρευση κυκλοφορίας.

Αν η καθολική απαγόρευση κυκλοφορίας γίνει από όλες τις χώρες της γης, ίσως να σταματήσει η πανδημία.

Αλλιώς ακόμη και η Κίνα, που φαίνεται με τα σημερινά δεδομένα ότι σταματά την εξάπλωση του ιού, θα ξανα-μολυνθεί από τις άλλες χώρες, εκτός και αν σταματήσει όλες τις επαφές με άλλες χώρες και κλείσει τελείως τα σύνορα της, πράγμα αδύνατον με τη σημερινή ζωή.

Θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση, ότι θα ζήσουμε και με αυτόν τον ιό, όπως και με όλους τους άλλους ιούς που είχαμε από παλιότερες εποχές.

Πάντως σε κάθε κρίση η επιστήμη βελτιώνεται. Η διαφορά είναι ότι τώρα η επιστήμη είναι πολύ καλύτερη και πιστεύω ότι σύντομα θα βρεθεί και θεραπεία και εμβόλιο.

Οπότε οι γιατροί θα συνιστούμε να γίνεται και αυτό το εμβόλιο σε όσους είναι >65 ετών ή/και έχουν χρόνια πάθηση. (Μεγάλη χαρά για τις εταιρίες που ασχολούνται)

Να ευχόμαστε ότι θα μεταλλαχθεί προς το καλύτερο για μας ο ιός, ώστε να καταλήξει τελικά σαν τους άλλους κορονωιούς που προκαλούν απλό κρυολόγημα. Μας έλαχε να ζούμε, ατυχώς, σε ιστορικές μέρες !!

ΟΙ ΚΟΡΩΝΟΪΟΙ

Οι κορωνοϊοί (ή κορωναϊοί ή CoVs) που προκαλούν λοίμωξη στον άνθρωπο είναι 7 γνωστοί μέχρι σήμερα (ονομάζονται έτσι γιατί εμφανίζεται γύρω τους εικόνα που μοιάζει με κορώνα).

ΟΙ ΑΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΟΡΩΝΟΪΟΙ

Οι 4 από τους 7 κορωνοϊούς προκαλούν ελαφρά ή μέτρια συμπτώματα στο ανώτερο αναπνευστικό (τα συμπτώματα είναι αυτά του κοινού κρυολογήματος και είναι πυρετός, κακουχία, ξηρός λαιμός, μύτη που τρέχει, βήχας, πονοκέφαλος). Περίπου το 25% των περιπτώσεων κοινού κρυολογήματος οφείλονται σ’ αυτούς.

Αυτοί μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον πνευμονία ή βρογχίτιδα (πρωτογενή από τον ιό ή δευτεροπαθή από μικρόβιο), ιδίως σε ευάλωτες ομάδες, όπως ηλικιωμένους, μικρά παιδιά, ανθρώπους με καρδιακές ή αναπνευστικές παθήσεις και σε ανθρώπους με πρόβλημα στο ανοσοποιητικό σύστημα.

ΟΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΟΡΩΝΟΪΟΙ

Οι υπόλοιποι 3 κορωνοϊοί μπορεί να προκαλέσουν βαρειά πνευμονία και ίσως θάνατο από αυτήν. Αυτοί είναι ο παλιός SARS, ο MERS και ο νέος κορωνοϊός από την Κίνα (2019-nCoV).

Αυτοί προκαλούν έντονα συμπτώματα του αναπνευστικού, όπως ψηλό πυρετό, βήχα και δύσπνοια, πόνους στο σώμα και συχνά πνευμονία και ίσως θάνατο.

Αυτοί οι κορωνοϊοί προήλθαν από ζώα (π.χ. καμήλες, γάτες, βοοειδή, χοιρινά, κοτόπουλα, νυχτερίδες, φίδια, μυρμηγκοφάγους κλπ.) μεταλάχθηκαν και μεταδόθηκαν στον πρώτο άνθρωπο. Στη συνέχεια άρχισαν να μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο με τον ίδιο τρόπο όπως και ο ιός της γρίπης.

Ο κορωνοϊός SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) εμφανίστηκε μεταξύ του 2002 και του 2004 και προκάλεσε 800 θανάτους παγκοσμίως.

Ο κορωνοϊός MERS (Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus) εμφανίστηκε στην αραβική χερσόνησο το 2012 και περίπου το 1/3 όσων τον παρουσιάζουν πεθαίνει.

Στην εικόνα φαίνονται κορωνοϊοί MERS έξω από μολυσμένο κύτταρο.

### Υπ’ όψιν ότι η γρίπη παρουσιάζει πιθανότητα θανάτου 1/1.000, σκοτώνει όμως πολύ περισσότερους (μέχρι στιγμής) γιατί είναι πολύ περισσότερα τα κρούσματα της.

Παγκοσμίως (πληθυσμός περίπου 7.800.000.000) προκαλεί περίπου 4.000.000 βαρειές νοσήσεις και 470.000 αναπνευστικούς θανάτους (η θνησιμότητα της είναι 0.1% ή 1/1.000, στο άθροισμα των ασυμπτωματικών, ελαφρών και βαριών νοσήσεων).

ΠΗΓΕΣ

https://eody.gov.gr/neos-koronaios-covid-19/

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/guidance-prevent-spread.html

https://www.ecdc.europa.eu/en/novel-coronavirus-china

https://www.ecdc.europa.eu/en/geographical-distribution-2019-ncov-cases

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/

https://www.thelancet.com/coronavirus

https://www.nejm.org/coronavirus

Η Dapagliflozin (Δαπαγλιφλοζίνη) – Forxiga (φάρμακο του Σ. Διαβήτη τύπου 2) μειώνει τους καρδιαγγειακούς θανάτους σε ανθρώπους με καρδιακή ανεπάρκεια (μειωμένης σύσπασης), ακόμη και αν δεν έχουν Διαβήτη.

Στη μελέτη DAPA-HF (πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη) φάνηκε ότι σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξωθήσεως (<40%), η Dapagliflozin σε δόση 10 mg ημερησίως (προστιθέμενη στην ήδη υπάρχουσα φαρμακευτική θεραπεία), μειώνει τους καρδιαγγειακούς θανάτους κατά 1.9% (σε απόλυτες τιμές, συγκριτικά με ψευδοφάρμακο), στον ενάμιση χρόνο παρακολούθησης, είτε έχουν είτε δεν έχουν Σ. Διαβήτη τύπου 2.

Οι παρενέργειες της Dapagliflozin ήταν ίδιες με του ψευδοφαρμάκου (Υπ’ όψιν ότι στους μη διαβητικούς δεν παρατηρήθηκε υπογλυκαιμία).

Προς το παρόν το φάρμακο αυτό έχει ένδειξη για τους διαβητικούς τύπου 2 κυρίως με αθηρωματική καρδιαγγειακή νόσο και με καρδιακή ανεπάρκεια.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1911303

https://ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCULATIONAHA.119.044133

Η Dapagliflozin (Forxiga) είναι μέλος της ομάδας των SGLT2i (δες πιο κάτω).

Το ευνοϊκό αποτέλεσμα της Dapagliflozin στην καρδιακή ανεπάρκεια αναμένεται να φανεί και από τα άλλα φάρμακα της κατηγορίας των SGLT2i (Empagliflozin-Jardiance / Canagliflozin-Invokana) σε μελέτες που διενεργούνται ήδη.

Υπ’ όψιν ότι η μελέτη CVD-REAL (2017), έδειξε ότι οι SGLT2i, μειώνουν τις νοσηλείες από Καρδιακή Ανεπάρκεια κατά 40% και τους θανάτους από όλες τις αιτίες κατά 50% συγκρινόμενοι με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα.

ΛΙΓΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ  

Χρόνια Καρδιακή ανεπάρκεια ονομάζεται η μείωση της ικανότητας της καρδιάς να στέλνει όση ποσότητα αίματος χρειάζεται το σώμα (αρχικά στην προσπάθεια και αργότερα και στην ηρεμία).

Αυτή οφείλεται σε μείωση της ικανότητας της αριστερής κοιλίας για σύσπαση-συστολή ή/και για διάταση-διαστολή.

Η χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια είναι ένα χρόνιο κλινικό σύνδρομο που συνοδεύεται από συμπτώματα όπως εύκολη κούραση και δύσπνοια και προέρχεται από κατασκευαστική ή λειτουργική καρδιακή ανωμαλία (βλάβη μυοκαρδίου, βαλβιδοπάθειες, αρρυθμίες, στεφανιαία νόσος, υπέρταση κ.λ.π.), με αργή εξέλιξη και τελικό στάδιο το οξύ πνευμονικό οίδημα.

Η εύκολη κούραση και η ελαφρά δύσπνοια της καρδιακής ανεπάρκειας, συχνά αποδίδονται λανθασμένα από τον ασθενή στην μεγαλύτερη ηλικία του και θεωρούνται δυστυχώς φυσιολογικά από αυτόν.

ΛΙΓΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ SGLT2

Τα τελευταία χρόνια παρουσιάστηκε μια νέα ομάδα υπογλυκαιμικών φαρμάκων που δρουν στην Υπεργλυκαιμία, αυξάνοντας την αποβολή γλυκόζης (και Νατρίου) από το αίμα στα ούρα, μέσω των Νεφρών.

Αυτή η ομάδα είναι οι αναστολείς των υποδοχέων των ενεργών συν- μεταφορέων Νατρίου- Γλυκόζης (sodium-glucose co-transporters ή SGLT2) ή SGLT2inhibitors (SGLT2i).

Οι αναστολείς των υποδοχέων SGLT2 είναι ιδανικοί, επιπλέον της Μετφορμίνης (Glucophage),  για όποιον Διαβητικό:

1) Έχει αυξημένο σωματικό βάρος. Προκαλούν μείωση του σωματικού βάρους, λόγω των απώλειας των θερμίδων της γλυκόζης που αποβάλλεται. (Κυρίως μειώνεται το σπλαχνικό λίπος).

2) Έχει υπερφόρτωση υγρών- Καρδιακή ανεπάρκεια. Βοηθούν μέσω της αποβολής Νερού (με ωσμωτική διούρηση) και της αποβολής Να+.

3) Έχει Αρτηριακή Υπέρταση. Την μειώνουν με την αποβολή Νερού και Να+

4) Έχει Καρδιαγγειακή Πάθηση. Μειώνουν την καρδιαγγειακή θνητότητα μέσω των προηγούμενων 3 δράσεων.

5) Έχει Χρόνια Νεφρική Νόσο (ιδίως αν συνυπάρχει Λευκωματουρία)*.

Επιπλέον Οι αναστολείς των υποδοχέων SGLT2, μέσω της αποβολής γλυκόζης στα ούρα, προστατεύουν τα β- κύτταρα του παγκρέατος ώστε να μην εξαντλούνται γρήγορα.

Προληπτικά, πρέπει να γίνεται προσωρινή διακοπή τους σε βαρεία πάθηση ή σε νοσηλεία για μεγάλη εγχείρηση (και σε καταστάσεις που δεν λαμβάνεται φαγητό ή υπάρχει αφυδάτωση ή υπάρχει κατάχρηση αλκοόλ) για να μην προκληθεί η σπάνια Διαβητική Κετοξέωση.

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Στις τελευταίες οδηγίες, του 2019, της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας (ESC) και της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Μελέτης του Διαβήτη (EASD), αναφέρεται ότι σε ανθρώπους που πρωτοεμφανίζεται Σ. Διαβήτης και ταυτόχρονα έχουν ψηλό και πολύ ψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο ή έχουν αθηρωματική καρδιαγγειακή νόσο:

Το πρώτο (!!) φάρμακο που χορηγείται είναι αναστολέας SGLT2 ή αγωνιστής του υποδοχέως του GLP-1 και αν χρειαστεί (αν η Hb A1c παραμένει >7%), τότε προστίθεται Μετφορμίνη.

Αν ήδη λαμβάνεται Μετφορμίνη και χρειάζεται, στους πιο πάνω προστίθεται αναστολέας SGLT2 ή/και αγωνιστής του υποδοχέως του GLP-1.

* Μια πρόσφατη μελέτη, η CREDENCE (τυχαιοποιημένη + διπλή τυφλή), έδειξε ότι σε Διαβητικούς με Χρόνια Νεφρική Νόσο (CKD) και Μακρο-Λευκωματουρία (>300 mg/24ωρο), το αντιδιαβητικό φάρμακο Canagliflozin (σε μικρή δόση 100 mg), μειώνει την επιδείνωση της Νεφρικής βλάβης κατά 32% συγκριτικά με ψευδοφάρμακο.

Η μείωση ήταν σχετική και αφορούσε εξέλιξη σε τελικό στάδιο νεφρικής νόσου (eGFR < 15 mL/min) μετά από 2.6 χρόνια παρακολούθησης.

Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η λήψη τουλάχιστον 25 γραμμαρίων φυτικών ινών τη μέρα προστατεύει από θανάτους, Στεφανιαία νόσο (Έμφραγμα), Εγκεφαλικό, Σ. Διαβήτη τύπου 2, και καρκίνο του παχέως εντέρου.

https://www.thelancet.com/…/PIIS0140-6736(18)31809…/fulltext

Οι φυτικές ίνες βρίσκονται στα φρούτα, τα λαχανικά, τους ξηρούς καρπούς (άψητους και ανάλατους), τους κολοκυθόσπορους (άψητο και ανάλατο πασατέμπο) και τους ηλιόσπορους, τα όσπρια και τους σπόρους των δημητριακών και του ρυζιού χωρίς επεξεργασία (π.χ. σιτάρι, βρώμη, καστανό ρύζι, κινόα).

[Στα επεξεργασμένα υπάρχει μόνο το ενδοσπέρμιο, χωρίς το φύτρο (germ) και το περίβλημα-πίτουρο (bran).]

Γνωρίζουμε από παλιότερα ότι η πρόσληψη φυτικών ινών, που είναι άπεπτοι υδατάνθρακες, θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 40 γραμμάρια ημερησίως, από τις οποίες οι μισές πρέπει να είναι διαλυτές.

Οι διαλυτές φυτικές ίνες βρίσκονται κυρίως στα φασόλια, στις φακές, τα μπιζέλια, τον αρακά, τα κρεμμύδια, τους ξηρούς καρπούς, τα δαμάσκηνα, τα πορτοκάλια, τα μήλα, τα αχλάδια, τα μούρα, το καλαμπόκι και αλλού.

Οι φυτικές ίνες καθυστερούν την απορρόφηση της γλυκόζης και μειώνουν την απορρόφηση των λιπών. Έτσι με αυτά τα φαγητά γίνεται καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου και της χοληστερίνης του αίματος, δεν πεινούμε εύκολα και επιπλέον υποβοηθείται και η κίνηση του εντέρου.

Μπορεί να διαγνωστεί ο Σ. Διαβήτης ή o Προδιαβήτης μόνο με την γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη A1C (HBA1C) ?

Η απάντηση είναι πως όχι.

Όμως ενώ η HbA1c ΔΕΝ συνιστάται για τη διάγνωση ούτε του Σ. Διαβήτη ούτε του Προδιαβήτη, αυτή χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της θεραπείας του Σ. Διαβήτη.

# Πριν μερικές μέρες, στο συνέδριο της Αμερικανικής Ενδοκρινολογικής Εταιρίας στη Νέα Ορλεάνη, παρουσιάστηκε μια μελέτη που ερεύνησε τη χρησιμότητα της Γλυκοζυλιωμένης Αιμοσφαιρίνης A1c (HbA1c) για τη διάγνωση του Σ. Διαβήτη.

Η HbA1c, στα όρια που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση του Σ. Διαβήτη (>6.4%), δυστυχώς βρήκε μόνο τους 27 από τους 100 Διαβητικούς (ευαισθησία 27%).

https://www.medpagetoday.com/meetingcoverage/endo/78767

# Σε μια άλλη παλιότερη μελέτη, τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια. Η ευαισθησία της HbA1c (σε τιμή >6.4%) για τη διάγνωση του Σ. Διαβήτη ήταν μόνο 30% (δεν βρήκε τους 70 από τους 100 Διαβητικούς). Σε αντίθεση η ΟGTΤ (δες πιο κάτω) βρήκε το 90% των Διαβητικών.

http://care.diabetesjournals.org/content/42/Supplement_1/S13

http://care.diabetesjournals.org/content/33/3/562?ijkey=c59c8e2d2bf3346f66a59271191949421a053746&keytype2=tf_ipsecsha

# Σε άλλη μελέτη αναφέρεται ότι  για τη διάγνωση του Προδιαβήτη, η HbA1c δεν είναι ούτε ευαίσθητη (δηλαδή ανιχνεύει μόνο το 49% των Προδιαβητικών), ούτε ειδική (στο 21% όσων δεν έχουν Προδιαβήτη, λέει ψέματα ότι αυτοί έχουν).

https://www.bmj.com/content/356/bmj.i6538

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ

## Η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρία (ADA), θεωρεί ότι για τη διάγνωση του Σ. Διαβήτη και του Προδιαβήτη η χρησιμοποίηση της HbA1c είναι ίσης αξίας με τις εξετάσεις γλυκόζης αίματος.

http://care.diabetesjournals.org/content/42/Supplement_1/S13

## Η Αμερικανική Εταιρία Κλινικών Ενδοκρινολόγων (AACE), συνιστά τη χρησιμοποίηση της HbA1c, μόνο για έλεγχο ύπαρξης Προδιαβήτη (αλλά πρέπει η διάγνωση του να επιβεβαιωθεί με εξετάσεις γλυκόζης αίματος, π.χ. τιμή 140-199 mg/dL σε Δοκιμασία Ανοχής Γλυκόζης).

http://outpatient.aace.com/type-2-diabetes/diagnosis-of-type2-diabetes-mellitus

## Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρία ΔΕΝ συνιστά την χρησιμοποίηση της HbA1c για τη διάγνωση ούτε του Σ. Διαβήτη, ούτε του Προδιαβήτη.

https://drive.google.com/file/d/1L-zjpv1cYIWlItTDvlW_ljZR4q7esZkx/view

ΟΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ Σ. ΔΙΑΒΗΤΗ

Οι 3 διαθέσιμες εξετάσεις για διάγνωση του Σ. Διαβήτη και του Προδιαβήτη δείχνουν διαφορετικά πράγματα.

α) Η Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη  (HbA1c) δείχνει τον μέσο όρο της Γλυκόζης του αίματος στο τελευταίο 3μηνο (στη διάρκεια ζωής ενός ερυθρού αιμοσφαιρίου).

Όμως σε πολλές περιπτώσεις αυτή δεν είναι ακριβής π.χ. σε μειωμένο Σίδηρο αίματος, σε αιμολυτικές αναιμίες, σε ηπατική βλάβη, σε νεφρική ανεπάρκεια κλπ. Οπωσδήποτε δε το εργαστήριο που τη χρησιμοποιεί πρέπει να είναι ειδικά πιστοποιημένο από το NGSP (http://www.ngsp.org/).

β) Η δοκιμασία ανοχής γλυκόζης ή OGTT  (τιμή γλυκόζης αίματος, 2 ώρες μετά τη χορήγηση 75 γραμμαρίων Γλυκόζης σε νερό 300 ml) δείχνει πόσο καλά διαχειρίζεται το σώμα το φορτίο Γλυκόζης που του χορηγείται (την αντίσταση του μυϊκού και λιπώδους ιστού στην Ινσουλίνη).

γ) Η Γλυκόζη νηστείας ή FG (μετά από 10ωρη νηστεία) δείχνει κυρίως την αντίσταση στην Ινσουλίνη στο ήπαρ.

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ

Σ. Διαβήτης υπάρχει όταν:

η γλυκόζη νηστείας (FG) είναι > 126 mg/dL

ή 2) σε δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (ΟGTΤ) 75 γραμμαρίων και έλεγχο στο 2ωρο η γλυκόζη είναι > 199 mg/dL

[ή 3) όταν η Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη (HBA1c) είναι > 6.4%

## Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρία και η Αμερικανική Εταιρία Κλινικών Ενδοκρινολόγων δεν συνιστούν την χρησιμοποίηση της HBA1c για τη διάγνωση του Διαβήτη.]

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΔΙΑΒΗΤΗ

Προδιαβήτης υπάρχει όταν:

1) η γλυκόζη νηστείας (FG) είναι μεταξύ 100 και 125 mg/dL κατά την ΑDA (Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρία), ή μεταξύ 110 και 125 mg/dL κατά τον WHO (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)

ή 2) όταν σε δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (ΟGTΤ) 75 γραμμαρίων και έλεγχο στο 2ωρο η γλυκόζη είναι μεταξύ 140 – 199 mg/dL

[ή 3) όταν η Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη (HBA1c) είναι μεταξύ 5.7-6.4% κατά την ΑDA ή μεταξύ 6-6.4% κατά τον WHO και το Αγγλικό Ινστιτούτο NICE.

Βλέπουμε ότι δεν υπάρχει ομοφωνία στο πως θα εντοπιστούν καλύτερα όσοι έχουν Προδιαβήτη, δηλαδή όσοι είναι αυξημένου κινδύνου να αναπτύξουν στο μέλλον Σ. Διαβήτη.

Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρία δεν συνιστά την χρησιμοποίηση της HBA1c ούτε για τη διάγνωση του Προδιαβήτη.]

Γι’ αυτό φαίνεται ότι είναι καλύτερα να χρησιμοποιείται μόνο η ΟGTΤ, για την ανεύρεση των Προδιαβητικών.

Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ Σ.Δ.                                      

## Ενώ η HbA1c δεν συνιστάται για τη διάγνωση ούτε του Σ. Διαβήτη ούτε του Προδιαβήτη, χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της θεραπείας του Σ. Διαβήτη.

Στόχος της αντιδιαβητικής θεραπείας, κατά την ADA (Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρία), είναι η Hb A1c να κυμαίνεται μεταξύ 6,5 και 7%, η δε γλυκόζη νηστείας και η μεταγευματική γλυκόζη να είναι μικρότερη από 130 mg/dL και 180 mg/dL αντίστοιχα.

Σε νέους, χωρίς καρδιαγγειακή νόσο, ή με πρόσφατη έναρξη του Σ.Δ. και χωρίς υπογλυκαιμίες, συστήνεται τιμή 6-6,5%.

Σε μεγάλους, ή με μικρό προσδόκιμο επιβιώσεως, ή με προχωρημένες αγγειακές επιπλοκές, ή συνυπάρχουσες βαριές παθήσεις, ή συχνές υπογλυκαιμίες, συστήνεται τιμή μεταξύ 7% και 7.5% (ή και 8%).

Print

Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρία (ΑΗΑ) και η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (ΑΑΡ) εξέδωσαν κοινή δήλωση για τη μείωση της κατανάλωσης των ποτών με ζάχαρη από τα παιδιά.

https://pediatrics.aappublications.org/content/early/2019/03/21/peds.2019-0282

Στη δήλωση αναφέρεται ότι η κατανάλωση τροφίμων και ιδίως ποτών με πρόσθετη ζάχαρη ή με προσθήκη επιτραπέζιας Ζάχαρης, παρουσιάζουν μεγάλο κίνδυνο για την υγεία τόσο στα παιδιά, όσο και στους ενήλικες.

[Η πρόσθετη ζάχαρη μπορεί να είναι Σουκρόζη (επιτραπέζια ζάχαρη), Γλυκόζη, σιρόπι καλαμποκιού με ψηλή φρουκτόζη κλπ.]

Αυτά προκαλούν Παχυσαρκία, Σ. Διαβήτη τύπου 2 (ακόμη και στα παιδιά !), καρδιαγγειακές παθήσεις, βλάβη στα δόντια, Υπέρταση, Δυσλιπιδαιμία, Λιπώδες ήπαρ και αύξηση της Θνητότητας.

Όσον αφορά τα ποτά με προσθήκη ζάχαρης, αναφέρουν ότι αυτά είναι ελάχιστης διατροφικής αξίας, δεν έχουν φυτικές ίνες και δεν προσφέρουν το αίσθημα της κορεσμού.

Δεν απαγορεύονται η φρουκτόζη και η γαλακτόζη που υπάρχουν αυτούσιες στα φρούτα, τα λαχανικά και στο φυσικό άγλυκο γάλα, ούτε απαγορεύονται τα ποτά διαίτης και οι 100% φυσικοί χυμοί.

ΤΑ ΑΠΛΑ ΖΑΧΑΡΑ

Προτιμάται η πρόσληψη απλών ζαχάρων ή μονοσακχαριτών (γλυκόζης, φρουκτόζης, γαλακτόζης), όπως αυτά υπάρχουν αυτούσια στα τρόφιμα π.χ. στα φρούτα, στο γάλα και αλλού.

Η επιτραπέζια ζάχαρη είναι δι-σακχαρίτης (ονομάζεται Σουκρόζη) και αποτελείται από γλυκόζη και φρουκτόζη.

Τα απλά ζάχαρα που επεξεργάστηκαν από τον άνθρωπο δεν έχουν διατροφική αξία γιατί δεν έχουν βιταμίνες, άπεπτες φυτικές ίνες και ιχνοστοιχεία, γι’ αυτό και πρέπει να αποφεύγονται. Αυτά βρίσκονται στα γλυκά, τα σιρόπια, σε ορισμένα αναψυκτικά και στην επιτραπέζια ζάχαρη.

Επίσης τρόφιμα με προσθήκη φρουκτόζης πρέπει να αποφεύγονται, γιατί το ήπαρ μετατρέπει σε τριγλυκερίδια το περίσσευμά της.

[Τα τρόφιμα, εκτός από τις βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία, περιέχουν 3 συστατικά. Τους υδατάνθρακες, τα λίπη και τις πρωτεΐνες. Αυτά μαζί με τα οινοπνευματώδη προσφέρουν τις θερμίδες που χρειάζεται για ενέργεια το σώμα.

Οι δε υδατάνθρακες είναι 3 ειδών, τα απλά ζάχαρα, οι σύνθετοι υδατάνθρακες (υπάρχουν στις πατάτες, στον αρακά, στο καλαμπόκι, στα δημητριακά, στο ρύζι κλπ.) και οι φυτικές ίνες (άπεπτοι υδατάνθρακες).]

Ενημερώθηκε στις 13/2/2020

Ο Διαβήτης της Κυήσεως είναι ένας προσωρινός Διαβήτης που εμφανίζεται περίπου στο 5% των εγκύων και εκδηλώνεται με αυξημένη γλυκόζη στο αίμα τους κατά το 2^ο και 3^ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Αυτός δημιουργείται από την αδυναμία των κυττάρων του παγκρέατος να ανταποκριθούν στην ανάγκη για αυξημένη έκκριση ινσουλίνης (μέχρι τριπλάσια) που υπάρχει φυσιολογικά στο 2^ο και 3^ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Αυτή η ανάγκη δημιουργείται λόγω της μείωσης της εισόδου της γλυκόζης στα κύτταρα της εγκύου (ινσουλινοαντοχή) κατά το 2^ο και 3^ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Η ινσουλινοαντοχή, μέχρι κάποιο βαθμό, είναι φυσιολογική κατά την κύηση και δημιουργείται για να πάρει περισσότερη γλυκόζη το έμβρυο.

Αν η γλυκόζη στο αίμα της εγκύου είναι αυξημένη στο 1^ο τρίμηνο, τότε προϋπάρχει γνωστός ή άγνωστος  διαβήτης τύπου 2.

Ο Διαβήτης της Κυήσεως εξαφανίζεται με τον τοκετό.

Εάν επιμένει να είναι αυξημένη η γλυκόζη στο αίμα της εγκύου για 3 μήνες μετά τον τοκετό τότε είτε προϋπήρχε άγνωστος Διαβήτης τύπου 2 (ή ακόμη και τύπου 1) είτε προϋπήρχε Προδιαβήτης.

Ο Διαβήτης της Κυήσεως δεν σχετίζεται με Σ. Διαβήτη τύπου 1 ούτε με Σ. Διαβήτη τύπου 2.

O Σ. Διαβήτης τύπου 1 οφείλεται σε μη παραγωγή ινσουλίνης από τα β- κύτταρα του παγκρέατος λόγω καταστροφής τους.

O Σ. Διαβήτης τύπου 2 οφείλεται αρχικά σε ινσουλινοαντοχή και αργότερα σε μείωση της παραγωγής ινσουλίνης από το πάγκρεας λόγω υπερκόπωσης των κυττάρων του.

Ο Διαβήτης της Κυήσεως αυξάνει τον μελλοντικό κίνδυνο για Σ. Διαβήτη τύπου 2 κατά 7 φορές οπότε ενδεχομένως μπορεί να θεωρηθεί μια κατάσταση Προ-διαβήτη.

Επίσης σε μελλοντική κύηση υπάρχει περίπου 65% πιθανότητα να ξαναεμφανιστεί.

G. Klimt

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ Ο ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ

Φυσιολογικά διάφορες ορμόνες που παράγονται τόσο από τον πλακούντα (π.χ. πλακουντιακό γαλακτογόνο- hPL), όσο και από το σώμα της εγκύου “κλέβουν” γλυκόζη από τα κύτταρα της μητέρας (μειώνουν την είσοδο γλυκόζης στα κύτταρα της εγκύου- ινσουλινοαντοχή) για να πηγαίνει περισσότερη γλυκόζη στο έμβρυο.

Όταν η ινσουλινοαντοχή στην κύηση είναι εντονότερη της φυσιολογικής και το πάγκρεας της εγκύου δεν μπορεί να παράγει περισσότερη ινσουλίνη, εμφανίζεται ο Διαβήτης της Κυήσεως (GDM – Gestational Diabetes Melitus).

Η Ινσουλίνη παράγεται στο πάγκρεας και είναι η υπεύθυνη ορμόνη για την είσοδο της γλυκόζης στα κύτταρα για να χρησιμοποιηθεί αυτή σαν ενέργεια για τις λειτουργίες τους.

Η Ινσουλινοαντοχή είναι η μειωμένη ευαισθησία των κυττάρων του σώματος στην ινσουλίνη, οπότε όταν αυτή υπάρχει, σημαίνει ότι μπαίνει λιγότερη γλυκόζη στα κύτταρα και περισσεύει στο αίμα.

Όμως το πάγκρεας της εγκύου στο 95% των περιπτώσεων καταφέρνει να παράγει περισσότερη ινσουλίνη ώστε να μην μειωθεί η είσοδος της γλυκόζης στα κύτταρα της μητέρας.

Στο υπόλοιπο περίπου 5% των κυήσεων που το πάγκρεας της εγκύου δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες έκκρισης ινσουλίνης, εμφανίζεται ο Διαβήτης της Κυήσεως.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ

Ο Διαβήτης της Κυήσεως είναι σχεδόν πάντα ασυμπτωματικός ή παρουσιάζει ελάχιστα συμπτώματα (π.χ. πολυδιψία, ναυτία, εξάντληση).

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

Η ύπαρξη  Διαβήτη της Κυήσεως παρουσιάζει κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.

Υπ’ όψιν ότι όσο πιο αυξημένη είναι η γλυκόζη στο αίμα της εγκύου, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα επιπλοκών σ’ αυτήν, στο έμβρυο και στο νεογνό.

Στη μητέρα μπορεί να προκαλέσει υπέρταση της κυήσεως, προεκλαμψία, κετοξέωση και ανάγκη καισαρικής τομής.

 Η αυξημένη γλυκόζη που προσφέρεται στο έμβρυο  μετατρέπεται σε λίπος και επιπλέον αναγκάζει το πάγκρεας του εμβρύου να “κουράζεται” λόγω του ότι πρέπει να παράγει αυξημένη ινσουλίνη. (Υπ’ όψιν ότι η αυξημένη ινσουλίνη της μητέρας δεν περνά μέσω του πλακούντα).

Αυτά οδηγούν σε υπέρβαρο έμβρυο που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στους ώμους του κατά την γέννηση ή να αναγκάσει σε καισαρική τομή και πιθανό τραυματισμό των οστών και των νεύρων του κατά τον τοκετό.

Στο νεογνό μόλις γεννηθεί, μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία και ίσως δυσχέρεια αναπνοής και ίκτερο.

Επιπλέον μελλοντικά, μετά από χρόνια, ο Διαβήτη της Κυήσεως σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, τόσο για τη μητέρα όσο και για τον ενήλικο απόγονο της. Επίσης μπορεί να προκαλέσει και παχυσαρκία στο παιδί.

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ

Περίπου στο 6% των εγκύων υπάρχει Σακχαρώδης Διαβήτης στις 3 μορφές του.

Στο 5% περίπου των εγκύων υπάρχει ο Διαβήτης της Κυήσεως.

Σε 1 ανά 300 περίπου εγκύους υπάρχει Σ. Διαβήτης τύπου 1 και σε 1 ανά 400 περίπου εγκύους υπάρχει Σ. Διαβήτης τύπου 2.

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ Σ. ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

Με την πρώτη επίσκεψη της εγκύου στον γυναικολόγο της, πρέπει να γίνεται έλεγχος (με οποιαδήποτε από τις μεθόδους διάγνωσης του Σ. Διαβήτη) για προϋπάρχοντα Σ. Διαβήτη.

Ο έλεγχος θα γίνεται αν η έγκυος παρουσιάζει παράγοντες κινδύνου του Σ. Διαβήτη, αλλά νομίζω ότι δεν πειράζει να γίνεται έλεγχος της γλυκόζης νηστείας ακόμη και αν δεν υπάρχουν οι παράγοντες κινδύνου.

Παράγοντες κινδύνου του Σ. Διαβήτη έχει η έγκυος αν αυτή είναι παχύσαρκη, έχει καθιστική ζωή, έχει πρώτου βαθμού συγγενή με Σ. Διαβήτη, έχει γεννήσει στο παρελθόν νεογνό βαρύτερο των 4 κιλών, είχε προηγούμενο Διαβήτη της Κυήσεως, έχει Υπέρταση, έχει αυξημένα Τριγλυκερίδια και μειωμένη HDL, έχει Σύνδρομο Πολυκυστικών ωοθηκών, έχει Καρδιαγγειακή νόσο ή αν έχει γνωστό Προδιαβήτη.

Ο έλεγχος για Διαβήτη της Κυήσεως γίνεται στην 24^η ως 28^η εβδομάδα της κυήσεως, σε όλες τις εγκύους (που δεν προϋπάρχει Σ. Διαβήτης τύπου 2 ή 1).

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ

Για τη διάγνωση του Διαβήτη της Κυήσεως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται η Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη (Hb A1C).

Για τη διάγνωση του Διαβήτη της Κυήσεως μπορεί να χρησιμοποιηθούν 2 διαφορετικές τακτικές. Η μία ονομάζεται στρατηγική του ενός σκαλοπατιού και η άλλη, στρατηγική των δύο σκαλοπατιών.

Η στρατηγική των δύο σκαλοπατιών θεωρείται από τους περισσότερους η καλύτερη.

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων σε οδηγίες του το 2013, προτιμά την στρατηγική των δυο σκαλοπατιών για τη διάγνωση του Διαβήτη της Κυήσεως.

Η ADA 2019, λέει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μία ή η άλλη μέθοδος.

http://care.diabetesjournals.org/content/42/Supplement_1/S13

Α) Η στρατηγική των δύο σκαλοπατιών:

Γίνεται φόρτιση με 50 γραμμάρια γλυκόζης στην 24^η με 28^η εβδομάδα της κυήσεως, χωρίς να είναι νηστική η έγκυος.

Αν μετά από 1 ώρα η γλυκόζη στο αίμα είναι κάτω από 130  mg/dL, η διάγνωση του Διαβήτη της Κυήσεως αποκλείεται και σταματά ο περαιτέρω έλεγχος.

Αν αντίθετα μετά από 1 ώρα η γλυκόζη στο αίμα είναι πάνω από 130-140 mg/dL η διάγνωση του Διαβήτη της Κυήσεως είναι πιθανή και συνεχίζουμε τον έλεγχο με 2^η δοκιμασία φορτίσεως γλυκόζης.

Η δεύτερη φόρτιση  γίνεται με 100 γραμμάρια γλυκόζης, με την έγκυο νηστική για 8 ώρες τουλάχιστον.

Αν σ’ αυτήν βρεθούν τουλάχιστον 2 από τις επόμενες 4 τιμές γλυκόζης αίματος να είναι πάνω από το αναφερόμενο όριο, τίθεται η διάγνωση του:

Νηστείας: >100 mg/dL, 1 ώρας: >185 mg/dL, 2ώρου: >160 mg/dL, 3ώρου: >142 mg/dL.

Β) Η στρατηγική του ενός σκαλοπατιού περιλαμβάνει τη διενέργεια δοκιμασίας ανοχής γλυκόζης 75 γραμμαρίων, όπως σε όλους τους διαβητικούς, στην 24^η με 28^η εβδομάδα της κυήσεως, με νηστική την έγκυο για 8 ώρες τουλάχιστον.

Αν βρεθεί οποιαδήποτε από τις επόμενες τιμές γλυκόζης αίματος να είναι πάνω από το αναφερόμενο όριο, τίθεται η διάγνωση του:

Νηστείας: >92 mg/dL, 1 ώρας: >180 mg/dL, 2ώρου: >153 mg/dL

Δυστυχώς τα κριτήρια της διάγνωσης του Διαβήτη της Κυήσεως είναι πολύ πιο αυστηρά στη στρατηγική του ενός σκαλοπατιού και επιπλέον φτάνει οποιαδήποτε τιμή όριο από τις 3 για τη διάγνωση του.

Κατά το Αγγλικό NICE η διάγνωση του Διαβήτη της Κυήσεως τίθεται όταν η γλυκόζη νηστείας είναι >100 mg/dL ή του 2ωρου >140 mg/dL με τη δοκιμασία των 75 γραμμαρίων γλυκόζης.

Αν εφαρμοστεί η στρατηγική του ενός σκαλοπατιού (με τη γλυκόζη νηστείας >92 mg/dL) βρίσκονται 3πλάσιες περίπου (15%) έγκυοι με Διαβήτη της Κυήσεως, συγκριτικά με τη στρατηγική των δυο σκαλοπατιών.

 Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΖΗΣ ΣΤΟ ΑΙΜΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΟΥ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ

Σαν πρώτος στόχος ελέγχου, συνιστάται ο αυτοέλεγχος της γλυκόζης της εγκύου, με τριχοειδικό αίμα, σε φάση που αυτή είναι νηστική το πρωί και επίσης πριν και μετά από το φαγητό.

Ιδανικά οι τιμές της γλυκόζης στο αίμα της εγκύου με Διαβήτη της κυήσεως, χωρίς όμως να συμβαίνει υπογλυκαιμία, είναι:

Όταν είναι Νηστική < 95 mg/dL και

στη 1 ώρα μετά το φαγητό < 140 mg/dL

στις 2 ώρες μετά το φαγητό < 120 mg/dL. (Κατά το Αγγλικό NICE, κάτω από 115 mg/dL).

Η τιμή της γλυκόζης δεν πρέπει να κατεβαίνει κάτω από 75 mg/dL.

Η Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη (Hb A1C) θεωρείται δευτερεύον στόχος και καλύτερα να κυμαίνεται στο 6% και λιγότερο κατά τη θεραπεία του διαβήτη της κυήσεως, σύμφωνα με τις οδηγίες της ADA του 2020.

Υπ’ όψιν ότι η μέθοδος μέτρησης της Hb A1C πρέπει να είναι πιστοποιημένη από το NGSP (National Glycohemoglobin Stantarization Program)

http://www.ngsp.org/docs/methods.pdf

 Αυτή πρέπει να ελέγχεται ανά μήνα στην έγκυο με διαβήτη της κυήσεως και όσο πλησιάζει ο τοκετός, το όριο καλύτερα να κατεβαίνει ενδεχομένως και κάτω από το 6%, χωρίς όμως να δημιουργείται υπογλυκαιμία στην μητέρα.

* Αν παρουσιάσει υπεργλυκαιμία ή/και δεν αισθάνεται καλά η έγκυος με το διαβήτη της κυήσεως, διενεργείται επειγόντως έλεγχος για διαβητική κετοξέωση.

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ

Η θεραπεία του διαβήτη της κυήσεως ελαττώνει τη μακροσωμία στα νεογνά και τη δυστοκία των ώμων σ’ αυτά, μειώνει την πιθανότητα υπογλυκαιμίας και επίσης μειώνει τον κίνδυνο μελλοντικού Σ. Διαβήτη τύπου 2 για τον απόγονο και τη μητέρα.

Η θεραπεία του διαβήτη της κυήσεως περιλαμβάνει υγιεινο-διαιτητικές αλλαγές που αποτελούν και τον ακρογωνιαίο λίθο της και επίσης, αν χρειαστεί και φαρμακευτική θεραπεία επιπλέον.

Οι υγιεινο-διαιτητικές αλλαγές περιλαμβάνουν αυστηρή δίαιτα (θα την καθορίσει ο γυναικολόγος και ο ενδοκρινολόγος), έλεγχο των κιλών της εγκύου και άσκηση.

Από πλευράς υδατανθράκων αυτοί πρέπει να είναι >175 γραμμάρια/24ωρο, αλλά δεν πρέπει να καταναλώνονται φαγητά με γλυκαιμικό δείκτη πάνω από 55. (Οι φυτικές ίνες πρέπει να είναι >28 γραμμάρια/24ωρο).

Η συνολική καθαρή πρωτεΐνη πρέπει να είναι >71 γραμμάρια/24ωρο και τα κεκορεσμένα λιπαρά στο ελάχιστο (<6% των θερμίδων).

https://care.diabetesjournals.org/content/diacare/suppl/2019/12/20/43.Supplement_1.DC1/DC_43_S1_2020.pdf

Από πλευράς άσκησης συνιστάται κυρίως το βάδισμα για 30 λεπτά μετά το φαγητό. 

Φαρμακευτική Θεραπεία

Αν τα Υγιεινο-διαιτητικά μέτρα δεν είναι αρκετά για να μειωθεί η γλυκόζη, ξεκινά και Ινσουλίνη (ADA 2020).

Η Μετφορμίνη περνά στο έμβρυο και δεν γνωρίζουμε αν μελλοντικά υπάρχουν μακροχρόνιες επιπτώσεις, όμως αν δεν μπορεί να χορηγηθεί Ινσουλίνη, τότε θα χορηγηθεί αυτή.

Αμέσως μετά τον τοκετό πρέπει να σταματά η υπογλυκαιμική φαρμακευτική θεραπεία.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ

# Σύμφωνα με το Αγγλικό NICE, σε Διαβήτη της κυήσεως ο τοκετός διενεργείται στην 40^η (+6) εβδομάδα, με πρόκληση του τοκετού ή με καισαρική τομή (αν αυτή έχει ένδειξη).

[Οι 40 εβδομάδες (280 μέρες) αρχίζουν από την 1^η μέρα της τελευταίας περιόδου]

Πριν την 40^η (+6) εβδομάδα θα διενεργηθεί τοκετός, μόνο αν η μητέρα ή το έμβρυο έχουν ορισμένες επιπλοκές.

# Σύμφωνα με τις τελευταίες, 2018, Αμερικανικές οδηγίες (American College of Obstetricians and Gynecologists ή ACOG): Αν το σάκχαρο ρυθμίζεται καλά με φάρμακα, συνιστάται τοκετός μεταξύ 39 (+0) εβδομάδας και to 39 (+6) εβδομάδας.     https://journals.lww.com/greenjournal/FullText/2017/07000/Practice_Bulletin_No__180__Gestational_Diabetes.51.aspx

[Σε προϋπάρχοντα Διαβήτη τύπου 1 ή 2, ο τοκετός διενεργείται μεταξύ της 37^ης (+0) εβδομάδας και της 38^ης (+6) εβδομάδας. (Νωρίτερα θα διενεργηθεί αν υπάρχουν μεταβολικές ή άλλες επιπλοκές της μητέρας ή του εμβρύου).

Η πρόωρη διενέργεια τοκετού σε Διαβητική, δεν αποτελεί αντένδειξη για χορήγηση κορτιζόνης (με ανάλογη αύξηση της Ινσουλίνης), ώστε να ωριμάσουν οι πνεύμονες του εμβρύου.

Στη Διαβητική αν χρειαστεί η χορήγηση φαρμάκων για να μην συμβεί πρόωρος τοκετός, από σπασμούς της μήτρας, δεν θα χορηγηθούν τα φάρμακα β2 αγωνιστές (π.χ. Terbutaline – Brethine).]

Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΕ ΟΠΟΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ

Ο έλεγχος της γλυκόζης νηστείας της μητέρας συνεχίζει και μετά τον τοκετό για 72 ώρες. Επίσης το νεογνό της ελέγχεται αμέσως για υπογλυκαιμία.

Αν κάποια έγκυος παρουσιάσει Διαβήτη της Κυήσεως, αυτή πρέπει να ελέγχεται ξανά σε 6 ως 12 εβδομάδες μετά τον τοκετό γιατί αν επιμένει η υπεργλυκαιμία, είτε ο Διαβήτης της Κυήσεως ήταν αδιάγνωστος Σ. Διαβήτης τύπου 2 (ή ακόμη και τύπου 1) είτε ο Διαβήτης της Κυήσεως εξελίχθηκε σε Σ. Διαβήτη τύπου 2.

Ο έλεγχος στις 6 ως 12 εβδομάδες μετά τον τοκετό θα γίνει κυρίως με τη Δοκιμασία φορτίσεως- ανοχής γλυκόζης των 75 γραμμαρίων γλυκόζης και του ελέγχου της τιμής της γλυκόζης στο αίμα στο 2ωρο που συνιστά η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρία (ADA) για τους άλλους ενηλίκους, με κριτήρια μη εγκυμοσύνης (>200 mg/dL = Σ. Διαβήτης / 140 ως 200 mg/dL = Προδιαβήτης).

Αν ο έλεγχος στις 12 εβδομάδες είναι φυσιολογικός, η μητέρα που είχε Διαβήτη της Κυήσεως πρέπει να ελέγχεται κάθε 1-3 χρόνια για όλη της τη ζωή, με οποιαδήποτε από τις 3 μεθόδους διάγνωσης του Διαβήτη. Ο έλεγχος γίνεται για την ανακάλυψη όσων από αυτές θα εξελιχθούν σε Προδιαβητικές ή Διαβητικές ή θα παρουσιάσουν Μεταβολικό σύνδρομο.

Όλες οι γυναίκες που είχαν παρουσιάσει Διαβήτη της Κυήσεως πρέπει να έχουν υγιεινή διατροφή, να ασκούνται και να χάσουν κιλά.

Σε όσες γυναίκες είχαν Διαβήτη της Κυήσεως, αν παρουσιαστεί στο μέλλον Προδιαβήτης πρέπει να εφαρμόζονται υγιεινο-διαιτητικές αλλαγές και/ή χορήγηση Μetformin για πρόληψη Σ. Διαβήτη.

Συμπερασματικά:

 Ο Διαβήτης της κυήσεως εμφανίζεται στο 5% των κυήσεων και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα τόσο στην έγκυο όσο και στο έμβρυο-νεογνό, κυρίως από το αυξημένο βάρος του.

 Αργότερα σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα Σ. Διαβήτη τύπου 2 και Παχυσαρκία– Μεταβολικό σύνδρομο, τόσο της μητέρας όσο και του απογόνου.

 Όταν ολοκληρωθούν  μελέτες που “τρέχουν” ελπίζουμε να υπάρξει ομοφωνία στον τρόπο διάγνωσης του και στις τιμές στόχο της γλυκόζης στο αίμα της εγκύου, για το καλό των γυναικών και των απογόνων, για το καλό όλων μας.

Επίσης πρέπει να τονιστεί ότι όλες οι γυναίκες, ακόμη και όσες είχαν Διαβήτη της Κυήσεως πρέπει να θηλάζουν το παιδί τους.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

• https://care.diabetesjournals.org/content/diacare/suppl/2019/12/20/43.Supplement_1.DC1/DC_43_S1_2020.pdf
• https://pathways.nice.org.uk/pathways/diabetes-in-pregnancy/antenatal-care-for-women-with-diabetes
• https://www.nice.org.uk/guidance/ng3/resources/diabetes-in-pregnancy-management-of-diabetes-and-its-complications-from-preconception-to-the-postnatal-period-51038446021
• http://www.acog.org/Womens-Health/Gestational-Diabetes#Resources (για τα μέλη μόνο)

Ενημερώθηκε στις 12/11/2023

Το Μεταβολικό Σύνδρομο είναι ένα σύνολο 5 προβλημάτων με αρχικό την Κεντρική Παχυσαρκία από σπλαχνική εναπόθεση λιπώδους ιστού.  Αυτή προκαλεί έκκριση φλεγμονωδών λιποκυτοκινών και αντίσταση στην ινσουλίνη που δημιουργούν τα υπόλοιπα 4 προβλήματα. Αυτά είναι  η αυξημένη Αρτηριακή Πίεση, τα αυξημένα Τριγλυκερίδια, η μειωμένη HDL και η ύπαρξη Προδιαβήτη.

Το Μεταβολικό Σύνδρομο ονομάζεται και σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη ή σύνδρομο Προδιαβήτη. (δες πιο κάτω)

Αυτό αντιπροσωπεύει ένα σύνολο αλληλοσυνδεόμενων παραγόντων κινδύνου, για Καρδιαγγειακές παθήσεις και για Σ. Διαβήτη και οφείλεται σε γενετική προδιάθεση, στην υπερκατανάλωση φαγητού, στην καθιστική ζωή και στην επακόλουθη κεντρική- σπλαχνική παχυσαρκία.

Όταν η αυξημένη εναπόθεση του λίπους ξεπερνά την αποθηκευτική ικανότητα του λιπώδους ιστού, εκκρίνονται φλεγμονώδεις λιπο-κυτοκίνες που προκαλούν χρόνια φλεγμονή σε όλο το σώμα και ευνοούν (μέσω Σφιγγομυελινών και Κεραμιδίων) τη δημιουργία Αθηροσκλήρωσης και Σ. Διαβήτη τύπου 2.

Αυτό φαίνεται ότι προέρχεται από σπλαχνική εναπόθεση και παθολογική λειτουργία του λιπώδους ιστού που συνοδεύεται από αντίσταση του ήπατος και άλλων ιστών στην ινσουλίνη, από χρόνια ήπια φλεγμονή των αρτηριών και από αύξηση της θρομβογένεσης. Τελικά μετά από χρόνια δημιουργούνται αθηροθρομβωτικά επεισόδια (οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου και ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο).

Θεωρείται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου που 2πλασιάζει μακροχρόνια τον κίνδυνο για καρδιαγγειακές παθήσεις, 5πλασιάζει τον κίνδυνο για Σ. Διαβήτη και επιπλέον αυξάνει τον κίνδυνο για λιπώδη διήθηση του ήπατος, για πολυκυστικές ωοθήκες, για χολολιθίαση και για ορισμένους καρκίνους (π.χ. μαστού, παγκρέατος, παχέως εντέρου, προστάτη).

Περίπου το 85% των Σ. Διαβητικών παρουσιάζει Μεταβολικό Σύνδρομο και αυτοί έχουν μεγαλύτερο Καρδιαγγειακό κίνδυνο από το υπόλοιπο 15%.

Υπ’ όψιν ότι αμφισβητείται από πολλούς η ομαδοποίηση παραγόντων κινδύνου κάτω από το όνομα Μεταβολικό Σύνδρομο, γιατί φαίνεται ότι για ηλικίες πάνω από 65 χρονών δεν προσφέρονται επιπλέον διαγνωστικές, προγνωστικές και θεραπευτικές πληροφορίες από αυτό. Επιπλέον δεν υπάρχει ομοφωνία για τα διαγνωστικά κριτήρια του Μεταβολικού Συνδρόμου.

Ίσως αυτό που προσφέρει στην ουσία ο όρος Μεταβολικό Σύνδρομο είναι η αναγνώριση ότι πρέπει να θεωρούνται η καθιστική ζωή και η κεντρική- σπλαχνική παχυσαρκία σαν παράγοντες κινδύνου, επιπλέον των κλασσικών παραγόντων κινδύνου που είναι το Κάπνισμα, η αυξημένη LDL χοληστερίνη, η μειωμένη HDL χοληστερίνη, η Αρτηριακή Υπέρταση, ο Σ. Διαβήτης, η μεγάλη Ηλικία, το Αντρικό φύλο και η Κληρονομικότητα.

Πρόσφατα συνδέθηκε η τιμή της απολιποπρωτεΐνης C III στο αίμα, με τη βαρύτητα του Μεταβολικού Συνδρόμου.

http://www.besjournal.com/Articles/Archive/2017/No1/201702/t20170224_138606.html

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

Σύμφωνα με την Α.Η.Α. (Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρία), οι παράγοντες κινδύνου που στεγάζονται κάτω από τον όρο Μεταβολικό Σύνδρομο (Μ.Σ.) είναι:

α) Η αυξημένη Αρτηριακή Πίεση, μεγαλύτερη από 130/85 mm Hg (αντί του ορίου της υπέρτασης που είναι τα 140/90 mm Hg) ή να λαμβάνεται θεραπεία υπέρτασης.

β) Τα αυξημένα Τριγλυκερίδια, πάνω από 150 mg/dL ή να λαμβάνεται θεραπεία για αυξημένα Τριγλυκερίδια.

γ) Η μειωμένη HDL, κάτω από 40 mg/dL για τους άντρες, κάτω από 50 mg/dL για τις γυναίκες (Σύμφωνα με τις τελευταίες Ευρωπαϊκές οδηγίες μειωμένη HDL για τις γυναίκες είναι η κάτω από 45 mg/dL).

δ) Η αυξημένη Γλυκόζη νηστείας, πάνω από 100 mg/dL ή με τιμή ανοχής γλυκόζης πάνω από 140 mg/dL ή να λαμβάνεται θεραπεία για Σ. Διαβήτη.

ε) Η Κεντρική- Σπλαχνική Παχυσαρκία (με διάμετρο μέσης για μεν τους άντρες πάνω από 102 cm κατά την A.H.A. ή πάνω από 94 cm κατά την E.S.C. (Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρία)/ για δε τις γυναίκες πάνω από 88 cm κατά την A.H.A. ή πάνω από 80 cm κατά την E.S.C.).

Κατά την Α.Η.Α. φτάνουν οποιαδήποτε 3 από τα 5 ανωτέρω κριτήρια για τη διάγνωση του Μ.Σ..

Σύμφωνα με άλλες Εταιρίες, για τη διάγνωση του Μ.Σ. χρειάζονται είτε η σπλαχνική παχυσαρκία πάνω από τα πιο πάνω όρια (ή Δείκτης Μάζας Σώματος >30 kg βάρος/m ύψος στο τετράγωνο) και δύο από τους υπόλοιπους παράγοντες είτε η παρουσία προδιαβήτη (ή Σ. Διαβήτη) και δυο από τους υπόλοιπους παράγοντες.

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος μπορεί να υπολογιστεί από το διαδίκτυο στη διεύθυνση:

https://www.calculator.net/bmi-calculator.html (πατούμε το Metric Units).

Πάντως σύμφωνα με μερικές μελέτες οι υπέρβαροι και οι παχύσαρκοι με καλή φυσική κατάσταση που δεν παρουσιάζουν καρδιαγγειακή πάθηση, έχουν σχεδόν τον ίδιο κίνδυνο θανάτου με όσους έχουν φυσιολογικό βάρος και καλή φυσική κατάσταση.

Αυτό ίσως σημαίνει ότι η καθιστική ζωή έχει μεγαλύτερη σημασία στον κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου, συγκριτικά με τον αυξημένο Δείκτη Μάζας Σώματος (Ο δείκτης μάζας σώματος υπολογίζεται διαιρώντας τα κιλά του βάρους με το τετράγωνο του ύψους, σε μέτρα).

Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ) ΤΟΥ Μ.Σ.

Το 25% περίπου των ενηλίκων παρουσιάζει Μ.Σ. και όσο αυξάνεται η ηλικία, τόσο αυξάνεται η συχνότητά του. Σε ανθρώπους άνω των 60 ετών, περίπου το 40% παρουσιάζει Μ.Σ..

Ειδικότερα αυτό υπάρχει στο 60% των υπέρβαρων (δείκτης μάζας σώματος >30) και στο 25% των παχύσαρκων (δείκτης μάζας σώματος μεταξύ 25 και 30)

Όσον αφορά το υπόλοιπο 40% των υπέρβαρων που δεν έχουν Μ.Σ. (metabolically healthy obesity – M.H.O.), θεωρείται ότι ένα μεγάλο ποσοστό από αυτούς (κυρίως όσοι δεν ασκούνται), μελλοντικά θα παρουσιάσουν Μ.Σ..

Επίσης περίπου το 5% όσων έχουν φυσιολογικό Δείκτη Μάζας Σώματος (20 ως 25) παρουσιάζουν Μ.Σ., λόγω του ότι έχουν Σ. Διαβήτη ή προδιαβήτη.

Κυρίως ελέγχουμε για ύπαρξη Μ.Σ., όσους έχουν αυξημένη διάμετρο μέσης και ταυτόχρονα αυξημένα Τριγλυκερίδια.

Υπ’ όψιν ότι το Μ.Σ. εμφανίζεται και σε παιδιά εξ’ αιτίας αυξανόμενης παχυσαρκίας τους.

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΑΠΟ ΤΟ Μ.Σ. 

Ο λιπώδης ιστός εκτός από αποθήκη λίπους, είναι και ενδοκρινής ιστός, που σε συνθήκες ισχαιμίας του (λόγω της αύξησης του μεγέθους των λιποκυττάρων), παράγει ελεύθερα λιπαρά οξέα (FFA) και λιπο-κυτοκίνες (adipocytokines) που μέσω παραγόντων που προκαλούν φλεγμονή (TNFα και IL-6), θρομβώσεις (PAI-1), οξείδωση (οξειδωμένη LDL) και δεικτών φλεγμονής (CRP), δημιουργούν το Μ.Σ. και τα Καρδιαγγειακά επεισόδια.

ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ Μ.Σ.

Το Μ.Σ. δημιουργείται από κληρονομικές αιτίες, από υπερκατανάλωση φαγητού (ιδίως κεκορεσμένων και trans λιπαρών, γλυκών, ζάχαρης, φρουκτόζης και αλκοόλ) και από καθιστική ζωή, οπότε αυξάνεται η εναπόθεση σπλαχνικού λίπους.

Η αύξηση (μεγέθους) των σπλαχνικών λιποκυττάρων, οδηγεί στην ισχαιμία τους και τη διήθηση μακροφάγων στον λιπώδη ιστό και έτσι προκαλείται απελευθέρωση προφλεγμονωδών κυτοκινών (και των άλλων παραγόντων που αναφέρονται πιο πάνω) και επίσης προκαλείται αντίσταση στην ινσουλίνη και αύξηση της παραγωγής Τριγλυκεριδίων (VLDL) από το ήπαρ.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη δεν επιτρέπει στα κύτταρα των διαφόρων ιστών να εισάγουν από το αίμα όση γλυκόζη χρειάζονται και έτσι υπάρχει περίσσια γλυκόζης στο αίμα, δηλαδή προδιαβήτης ή Σ. Διαβήτης αργότερα. Γι’ αυτό και το Μεταβολικό Σύνδρομο ονομάζεται και σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη ή σύνδρομο προδιαβήτη.

 Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ Μ.Σ.

Από τη γνώση ότι το Μ.Σ. οφείλεται στην υπερκατανάλωση φαγητού, στην καθιστική ζωή και στην επακόλουθη κεντρική- σπλαχνική παχυσαρκία, είναι φανερή η θεραπεία του.

Η εξάλειψη του Μ.Σ. μειώνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά επεισόδια, όμως χρειάζεται να περάσουν πολλά χρόνια για να μειωθούν στο επίπεδο όσων δεν είχαν ποτέ Μ.Σ.

α1) Μειώνουμε τη λήψη φαγητού  και ιδίως των κεκορεσμένων και trans λιπαρών, των γλυκών, της ζάχαρης και των τροφίμων με ψηλό γλυκαιμικό δείκτη, της φρουκτόζης και του αλκοόλ, αλλά και λαδιών (παρ’ όλο που τα μονοακόρεστα π.χ. ελαιόλαδο και τα πολυακόρεστα π.χ. αραβοσιτέλαιο δεν προκαλούν αθηροσκλήρωση, αυξάνουν το σωματικό βάρος).

α2) Αυξάνουμε τη λήψη φυτικών ινών (άπεπτοι υδατάνθρακες). Οι φυτικές ίνες καθυστερούν την απορρόφηση της γλυκόζης και μειώνουν την απορρόφηση των λιπών.

Θα πρέπει να λαμβάνονται σε ποσότητα μεγαλύτερη από 40 γραμμάρια ημερησίως, από τις οποίες οι μισές πρέπει να είναι διαλυτές.

Οι τελευταίες βρίσκονται κυρίως στα φασόλια, στις φακές, τα μπιζέλια, τον αρακά, τα κρεμμύδια, τα αμύγδαλα, τα δαμάσκηνα, τα πορτοκάλια, τα μήλα, τα αχλάδια και άλλα.

β) Αυξάνουμε την σωματική εργασία και ιδίως το βάδισμα ώστε κάθε βδομάδα να βαδίζουμε τουλάχιστον 20 χιλιόμετρα (με ταχύτητα περίπου 5 χιλιομέτρων την ώρα, διαιρεμένο σε 3 ως 5 φορές).

# Με τα πιο πάνω μέτρα πρέπει να καταφέρουμε να έχουμε καθημερινή έλλειψη 500 θερμίδων οπότε σε 6 μήνες θα χαθούν περίπου 12 κιλά λίπους, κυρίως σπλαχνικού.

Η έλλειψη των 500 θερμίδων ημερησίως γίνεται αν αυτά που τρώμε και πίνουμε καθημερινά μας προσφέρουν 500 θερμίδες λιγότερες από αυτές που σπαταλούμε με την καθημερινή χειρωνακτική εργασία και το βάδισμα.

γ) Επίσης όποιος καπνίζει πρέπει να το διακόψει.

δ) Αν κάποιος έχει αυξημένη χοληστερίνη ή τριγλυκερίδια ή παρουσιάζει Υπέρταση ή παρουσιάζει Σ. Διαβήτη ή προδιαβήτη, ακολουθούμε τις οδηγίες για αυτά.

>>> Υπ’ όψιν ότι έχουν εγκριθεί για απώλεια Σωματικού Βάρους σε ΜΗ Διαβητικούς, ταυτόχρονα με δίαιτα και άσκηση, η Semaglutide (Wegovy) και η Τirzepatide (Mounjaro):  α) σε παχύσαρκους με Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) πάνω από 30 kg/m² και β) σε υπέρβαρους με ΔΜΣ 27 ως 30 kg/m² που έχουν Υπέρταση ή Υπερλιπιδαιμία ή Σ. Διαβήτη τύπου 2.

Για ανθρώπους με προδιαβήτη μπορεί ίσως να χορηγηθεί Metformin (Glucophage) αν έχουν Δ.Μ.Σ. πάνω από 35 kg/m2 ή/και ηλικία κάτω των 60 ετών.

Αν η HDL είναι μειωμένη, δυστυχώς προς το παρόν, η μόνη θεραπεία της, πέραν των ανωτέρω μέτρων, είναι η λήψη μικρής ποσότητας κρασιού (π.χ. μέχρι 2 ποτηράκια για τον άντρα και μέχρι 1 ποτηράκι για τη γυναίκα) και ίσως η λήψη Νιασίνης (Niacin).

Πάντως συγχορήγηση Νιασίνης με Στατίνη δεν συστήνεται από την Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρία (ADA) στις τελευταίες της οδηγίες (2017).

Η συγχορήγηση Στατίνης μαζί με fenofibrate ίσως μπορεί να δοθεί σε άντρες με Τριγλυκερίδια ≥204 mg/dL και HDL ≤34 mg/dL, σύμφωνα με τις ίδιες οδηγίες της ADA.

ε) Υπ’ όψιν ότι υπάρχουν και άλλες επιλογές για τον υπέρβαρο όπως η φαρμακευτική θεραπεία με Οrlistat (Xenical / Αυτή αναστέλλει τις γαστρεντερικές λιπάσες, οπότε το διατροφικό λίπος αντί να μπει στο αίμα αποβάλλεται με τα κόπρανα) ή Lorcaserin και η βαριατρική επέμβαση παχυσαρκίας (σε Σ. Διαβητικούς που έχουν Δ.Μ.Σ. >35 kg/m2).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ:

Το Μεταβολικό Σύνδρομο οφείλεται στο ότι έχουμε ξεφύγει από τις προδιαγραφές κατασκευής μας από το Θεό. Τρώμε χωρίς να πεινούμε και για την παραμικρή μετακίνηση χρησιμοποιούμε το μηχανάκι ή το αυτοκίνητο αντί για τα πόδια μας.

Σε μας εναπόκειται η συμμόρφωση με τις προδιαγραφές κατασκευής μας.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/More/MetabolicSyndrome/Metabolic-Syndrome_UCM_002080_SubHomePage.jsp
• http://www.ndei.org/uploadedFiles/Common/NDEI/Treatment_Guidelines/ADA%202015%20Summary%20PDF.pdf
• http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/early/2016/06/08/eurheartj.ehw106
• http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/early/2016/08/26/eurheartj.ehw272

Ενημερώθηκε στις 27/12/2017

Ο καθαρός αέρας είναι βασική προϋπόθεση για την καλή υγεία. Δυστυχώς όμως η μόλυνση της ατμόσφαιρας συνεχίζει να υπάρχει και να προκαλεί σοβαρές βλάβες στην υγεία μας.

Μειώνοντας τα επίπεδα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μειώνονται οι καρδιαγγειακές παθήσεις (Υπέρταση, Στεφανιαία Νόσος, Ισχαιμικά Εγκεφαλικά), ο καρκίνος του πνεύμονα, επίσης οι χρόνιες και οι οξείες παθήσεις του πνεύμονα συμπεριλαμβανομένου του βρογχικού άσθματος και της αναπνευστικής πνευμονοπάθειας και ο Σ. Διαβήτης.

Στο σχεδιάγραμμα φαίνεται η διευρυμένη σχετική αύξηση του κινδύνου θανάτου (HR) ανά συγκέντρωση ΡΜ 2.5 (LRIs = Λοιμώξεις Κατωτέρου Αναπνευστικού / IHD = Στεφανιαία Νόσος / lung cancer = Καρκίνος Πνεύμονα / stroke = Εγκεφαλικό / COPD = Χρονία Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια)

https://www.pnas.org/content/pnas/115/38/9592.full.pdf

Το 2012 πέθαναν πρόωρα 3.7 εκατομμύρια άνθρωποι στην γη εξ’ αιτίας της εξωτερικής μόλυνσης της ατμόσφαιρας.

Το 2015 πέθαναν πρόωρα 9 εκατομμύρια άνθρωποι στην γη εξ’ αιτίας της μόλυνσης γενικά και κυρίως της μόλυνσης από την ατμόσφαιρα.

Η βλάβη στην υγεία προκαλείται μέσω φλεγμονής, οξειδωτικού στρες, δυσλειτουργίας του ενδοθηλίου, θρομβογένεσης και αρρυθμιογένεσης.

Ο αέρας που αναπνέουμε είναι μολυσμένος εξωτερικά από διάφορες πηγές, αλλά μπορεί να είναι μολυσμένος και εσωτερικά από πηγές μέσα στο σπίτι όπως το τζάκι και η ξυλόσομπα.

Η ρύπανση του εξωτερικού αέρα προέρχεται από χιλιάδες διαφορετικά συστατικά.

Για την υγεία, τα πιο σημαντικά από τα ρυπογόνα είναι τα μικροσωματίδια (PM), το όζον, το διοξείδιο του αζώτου, οι πτητικές οργανικές ενώσεις (όπως το βενζόλιο), το μονοξείδιο του άνθρακα και το διοξείδιο του θείου.

Τα πιο βλαβερά για την υγεία συστατικά του μολυσμένου αέρα είναι κυρίως τα πολύ μικρά μικροσωματίδια.

Τα πολύ μικρά μικροσωματίδια με διάμετρο κάτω από 2.5 μm (PM_2.5) είναι πολύ περισσότερο βλαβερά για την υγεία, από τα μικροσωματίδια που έχουν διάμετρο μεταξύ 2.5 και 10 μm (PM₁₀). Όσα δε έχουν διάμετρο μικρότερη από 0.1 μm (PM_0.1), είναι τα επιβλαβέστερα όλων. Ένα μικρόν (μm) είναι δέκα χιλιάδες φορές μικρότερο από ένα εκατοστό. (Τα PM₁₀ περιέχουν και τα άλλα 2, τα δε PM_2.5 περιέχουν τα PM_0.1).

Γενικά όσο πιο μικρό το σωματίδιο τόσο πιο βαθιά μπαίνει στους πνεύμονες και στο αίμα μας.

Τα PM_2.5 προέρχονται από αυτοκίνητα, από εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρισμού, από καύση άνθρακα, πετρελαίου και ξύλου για θέρμανση. Αυτά μπορεί να μεταφερθούν με τον αέρα περισσότερο από 100 χιλιόμετρα μακριά.

Μπορεί να δει κανείς τις συγκεντρώσεις των PM_2.5 στην ατμόσφαιρα της γης, ανά ώρα, στην διεύθυνση του διαδικτύου http://waqi.info/. Δυστυχώς η Ελλάδα δεν μετρά τα PM_2.5 και έτσι δεν εμφανίζονται στοιχεία για εμάς.

Το όριο τους σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) είναι τα 25 μg/m3. Η τιμή αυτή αφορά μέσο όρο 24ώρου. Για μέσο όρο έτους το όριο είναι τα 10 μg/m3.

Ο κίνδυνος από τα PM_2.5 προέρχεται τόσο από την μακροχρόνια τους όσο και από την βραχυχρόνια εισπνοή τους.

Η βραχυχρόνια εισπνοή τους για λίγες ώρες ως βδομάδες πυροδοτεί- αυξάνει την καρδιακή νοσηρότητα και θνητότητα, τα αγγειακά εγκεφαλικά, τις αρρυθμίες, την καρδιακή ανεπάρκεια και την αναπνευστική νοσηρότητα και θνητότητα.

Όσον αφορά την βραχυχρόνια εισπνοή τους, μια μελέτη του 2014, δημοσιευμένη στο περιοδικό Thorax που αφορούσε δεδομένα από όλη την γη, έδειξε ότι σε ημέρες που ήταν αυξημένη η συγκέντρωση των PM_2.5, αυξάνονταν και οι θάνατοι κυρίως από αναπνευστικά αίτια. Για κάθε 10 μg/m3 αύξησης των PM_2.5 αυξανόταν κατά 1% η γενική θνητότητα και κατά 1.5% η αναπνευστική θνητότητα.

http://thorax.bmj.com/content/69/7/660.full.pdf+html

Μια νέα μελέτη δείχνει ότι κάθε 10 μg/m³  αύξησης των PM_2.5 προκαλεί στατιστικά σημαντική απόλυτη αύξηση των θανάτων κατά 1.42 ανά εκατομμύριο ανθρώπων ανά ημέρα, ακόμη και σε τιμές που η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας θεωρεί ανεκτές- κάτω από όριο των 25 μg/m³.

https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2667069?redirect=true

Όσον αφορά την μακροχρόνια δράση τους, γνωρίζουμε ότι η μακροχρόνια εισπνοή των PM_2.5 αυξάνει την θνητότητα. Ειδικότερα η θνητότητα είναι αυξημένη από καρδιαγγειακές αιτίες και ιδίως από στεφανιαία νόσο. Σχεδόν 1 στους 5 θανάτους από στεφανιαία νόσο, στις Η.Π.Α., σχετίζεται με αύξηση των PM_2.5.

Αν τηρούσαμε τις οδηγίες του ΠΟΥ ότι ο ετήσιος μέσος όρος των PM_2.5 δεν πρέπει να ξεπερνά το όριο των 10 μg/m3, το όφελος θα ήταν σχεδόν 2 χρόνια παράταση της ζωής στους ανθρώπους ηλικίας 30 ετών.

Σε μια πρόσφατη (Σεπτέμβριος 2015) μελέτη από τις Η.Π.Α., δημοσιευμένη στο περιοδικό Environmental Health Perspectives, φαίνεται ότι για κάθε 10 µg/m3 αύξηση των PM2.5 στην ατμόσφαιρα, αυξάνεται περίπου κατά 10% η καρδιαγγειακή θνητότητα, κατά 3% η θνητότητα από όλες τις αιτίες (αφαιρουμένων των ατυχημάτων) και κατά 27% η θνητότητα από τους πνεύμονες σε όσους δεν κάπνισαν ποτέ. Σ’ αυτήν μελετήθηκαν 517.000 άνθρωποι 50 ως 71 ετών, από το 2000 ως το 2009

http://ehp.niehs.nih.gov/wp-content/uploads/advpub/2015/9/ehp.1509676.acco.pdf

Τα PM_2.5 υπολογίζεται ότι ευθύνονται για το 9.4% των θανάτων από στεφανιαία νόσο παγκοσμίως.

Η σύσταση των PM_2.5 είναι διαφορετική ανάλογα με την πηγή προέλευσης τους. Έτσι υπήρχε πάντα το ερώτημα αν όλα είναι το ίδιο βλαβερά, ή αν μόνο ορισμένα από αυτά, με συγκεκριμένη σύσταση πειράζουν στην υγεία.

Έτσι ήταν επιτακτική η ανάγκη για την ανεύρεση της σύστασης των PM_2.5 που είναι υπεύθυνα για την βλάβη στην υγεία.

Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2015 στο ίδιο περιοδικό, το Environmental Health Perspectives, έρχεται να απαντήσει εν μέρει σ’ αυτό το ερώτημα, στο σκέλος των θανάτων από στεφανιαία νόσο, εξ’ αιτίας των εισπνεόμενων μικροσωματιδίων PM_2.5.

Η μελέτη αφορούσε 445.860 ενήλικες από 100 διαφορετικές περιοχές των Η.Π.Α., που τους παρακολούθησαν για 22 χρόνια (από το 1982 ως το 2004). Σ’ αυτήν βρέθηκε ότι πέρα από τον βαθμό συγκέντρωσής τους ανά κυβικό μέτρο αέρα μεγαλύτερη σημασία έχει η σύσταση τους.

Ειδικότερα, βρέθηκε ότι η μακροχρόνια εισπνοή των PM_2.5 που προέρχονται από την καύση κάρβουνου και δευτερευόντως από τα πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα είναι η υπεύθυνη για την αύξηση των θανάτων από στεφανιαία νόσο.

Επίσης βρέθηκε ότι τα PM_2.5 που περιέχουν οργανικό Άνθρακα και Κάλιο και προέρχονται από την καύση βιομάζας δεν αυξάνουν την θνητότητα από στεφανιαία νόσο. Τα PM_2.5 που περιέχουν Ασβέστιο και Πυρίτιο, προέρχονται από χώμα που μεταφέρεται από τον αέρα και επίσης δεν αυξάνουν την θνητότητα από στεφανιαία νόσο.

Από την σύσταση των PM_2.5 μπορεί να εκτιμηθεί η πηγή προέλευσης τους.

Όσα μικροσωματίδια PM_2.5 περιέχουν Αρσενικό και Σελήνιο προέρχονται από την καύση των ορυκτών καυσίμων και είναι αυτά που προκαλούν αύξηση των θανάτων από στεφανιαία νόσο. Επίσης τα PM_2.5 που περιέχουν στοιχειώδη άνθρακα προέρχονται από την καύση των πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων και προκαλούν επίσης αύξηση των θανάτων από στεφανιαία νόσο.

Τα PM_2.5 που προέρχονται από την καύση κάρβουνου αυξάνουν περίπου κατά 5 φορές τον κίνδυνο, συγκριτικά με τα συνολικά PM_2.5.

Ανά 1 µg/m3 αύξηση της μάζας των PM_2.5 που προέρχονται από την καύση κάρβουνου, αυξάνει κατά 5% τον κίνδυνο από στεφανιαίους θανάτους.

Βέβαια οι στατιστικές μελέτες δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου και αποτελέσματος, όμως λόγω των γνώσεων μας σε βιολογικό επίπεδο της βλάβης που προκαλούν τα PM_2.5 , τα αποτελέσματα αυτά είναι σχεδόν σίγουρο ότι δείχνουν σχέση αιτίας- βλάβης.

Συμπέρασμα της μελέτης (ως προς το μερίδιο της αερορρύπανσης στην θνητότητα από στεφανιαία νόσο): Μειώνοντας την χρησιμοποίηση του κάρβουνου και του πετρελαίου θα μειωθεί η θνητότητα από στεφανιαία νόσο.

http://ehp.niehs.nih.gov/wp-content/uploads/advpub/2015/12/ehp.1509777.acco.pdf

Μια πρόσφατη μελέτη (Αύγουστος 2017) από την Κίνα δείχνει ότι η βραχυχρόνια εισπνοή των μικροσωματιδίων ΡΜ 2.5 δρα επιπλέον και στο κεντρικό νευρικό σύστημα οπότε αυξάνει την Κορτιζόνη και τις Κατεχολαμίνες.

Αυτά οδηγούν σε αύξηση της συστολικής αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου, των λιπαρών οξέων, της αντίστασης στην ινσουλίνη (όπως και ο προδιαβήτης) κ.λ.π.

Επίσης οδηγούν σε αύξηση βιοδεικτών φλεγμονής και οξειδωτικού stress. Έτσι  ενεργοποιούν τα ενδοθηλιακά κύτταρα των αρτηριών και ευνοούν τη δημιουργία αθηροσκληρωτικών πλακών.

http://circ.ahajournals.org/content/136/7/618

Συμπερασματικά, πρέπει να φροντίσουμε να παράγουμε την ενέργεια που μας χρειάζεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως ο ήλιος, ο αέρας και τα κύματα και επιπλέον να στραφούμε σε οικολογικότερα μέσα μετακίνησης όπως τα πόδια μας, το ποδήλατο και τα αυτοκίνητα με ηλεκτρισμό ή υδρογόνο για τις μεγάλες αποστάσεις.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/36/2/83.long
• http://circ.ahajournals.org/content/121/21/2331.full.pdf