Ο Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε τη Σεμαγλουτίδη (Ozempic) για απώλεια βάρους, σαν συμπλήρωμα σε υγιεινοδιαιτητική ζωή, για χορήγηση σε ΜΗ διαβητικούς ενήλικες παχύσαρκους (ΔΜΣ > 30 kg/m²) ή σε υπέρβαρους (ΔΜΣ 27-29 kg/m²) με Υπέρταση ή Υπερχοληστεριναιμία.

Η έγκριση της βασίστηκε στις τυχαιοποιημένες διπλές τυφλές μελέτες STEP 1 και 4.

https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-new-drug-treatment-chronic-weight-management-first-2014

Η Σεμαγλουτίδη δρα στον εγκέφαλο δημιουργώντας το αίσθημα του κορεσμού και μειώνοντας την όρεξη. Αυτή μέχρι σήμερα χορηγούνταν μόνο σαν αντιδιαβητικό φάρμακο (αγωνιστής GLP-1).

Μελέτη STEP 1: Αυτή χορηγήθηκε για 17 μήνες σε ΜΗ διαβητικούς ενήλικες με παχυσαρκία, και μείωσε το βάρος τους κατά 12.4% συγκριτικά με ψευδοφάρμακο (μαζί με υγιεινοδιαιτητικά μέτρα).

Η Σεμαγλουτίδη χορηγήθηκε σε ενέσιμη μορφή με δόση 2.4 mg μια φορά τη βδομάδα (ξεκίνησε με δόση 0.25 mg και σταδιακά αυξήθηκε στην τελική δόση την 16^η βδομάδα).

Τα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα που προτάθηκαν, ήταν έλλειμμα 500 θερμίδων ημερησίως και άσκηση 150 λεπτών τη βδομάδα.

Παρενέργειες της ήταν κυρίως η ναυτία και η διάρροια.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2032183

https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2777886

jmp mile in shoes

Για την ανάπτυξη, επιδιόρθωση, διατήρηση και την καλή λειτουργία των κυττάρων και του σώματος χρειάζεται η συνεχής τροφοδοσία του με θρεπτικά συστατικά, μέσα από μια υγιεινή διατροφή.

Τα θρεπτικά συστατικά από τη διατροφή χωρίζονται σε αυτά που χρειάζονται σε μεγάλες ποσότητες τα μακροθρεπτικά συστατικά (macronutrients) και αυτά που χρειάζονται σε ελάχιστες μόνο ποσότητες, τα μικροθρεπτικά συστατικά (micronutrients).

Τα μακροθρεπτικά συστατικά είναι οι υδατάνθρακες, τα λίπη και οι πρωτεΐνες και επιπλέον το νερό. (Αυτά προσφέρουν κυρίως Υδρογόνο, Οξυγόνο, Άνθρακα και Άζωτο)

Τα μικροθρεπτικά συστατικά είναι βιταμίνες και ανόργανα χημικά στοιχεία, που το σώμα δεν μπορεί να τα κατασκευάσει ή δεν μπορεί να τα κατασκευάσει σε επαρκείς ποσότητες, οπότε είναι απαραίτητη η λήψη τους από μια ισορροπημένη διατροφή.

## Οι βιταμίνες χωρίζονται στις λιποδιαλυτές βιταμίνες που είναι η Α, D, E, και K  και στις υδατοδιαλυτές βιταμίνες.

ΤΟ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟ ΟΞΥ (ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β5)

Το Παντοθενικό Οξύ (ή Βιταμίνη Β5 ή Pantothenate) είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη του συμπλέγματος Β, που είναι η πρόδρομη ουσία του Συνενζύμου Α (Coenzyme A ή CoA) και των παραγώγων του. Αυτό ονομάστηκε έτσι λόγω του ότι υπάρχει σχεδόν σε όλα τα τρόφιμα.

[Η μετατροπή του παντοθενικού οξέως σε CoA γίνεται σε 5 στάδια, και χρειάζεται το ένζυμο παντοθενική κινάση, 4 μόρια ΑΤΡ και κυστείνη.]

Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟΥ ΟΞΕΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΝΖΥΜΟΥ Α (CoA)

Το CoA (και το Παντοθενικό Οξύ) χρειάζεται σε πάρα πολλές περιπτώσεις, όπως:

# Για την παραγωγή ενέργειας από τις τροφές (τον καταβολισμό Υδατανθράκων, Πρωτεϊνών και Λιπών).

# Για τον μεταβολισμό των λιπαρών οξέων και τη σύνθεση της Χοληστερίνης και των φωσφολιπιδίων των μεμβρανών των κυττάρων.

# Για τη σύνθεση των Στεροειδών Ορμονών (Κορτιζόλης, Αλδοστερόνης και Ανδρογόνων, Οιστρογόνων, Προγεστερόνης).

# Για τη σύνθεση της Μελατονίνης, της βιταμίνης Α, της βιταμίνης D.

# Για τη σύνθεση της Ακετυλχολίνης (νευροδιαβιβαστής) και της Αίμης (συστατικό της Αιμοσφαιρίνης).

# Για το μεταβολισμό φαρμάκων και τοξινών από το ήπαρ.

# Για την ενεργοποίηση γονιδίων μέσω της ακετυλίωσης των Ιστονών κλπ.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟΥ ΟΞΕΩΣ

Όταν η λήψη Παντοθενικού Οξέως είναι μειωμένη, κάτι εξαιρετικά σπάνιο, μειώνεται η παραγωγή ενέργειας στο σώμα (λόγω μείωσης του CoA), οπότε υπάρχει εξάντληση, απάθεια, ευερεθιστότητα, κεφαλαλγία κλπ. και από τη μείωση της παραγωγής Ακετυλχολίνης υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα, όπως παραισθησίες, αίσθημα καύσου στα πόδια (burning feet syndrome), κράμπες κλπ.

ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΓΙΑ ΕΛΛΕΙΨΗ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟΥ ΟΞΕΩΣ ? 

# Σε κίνδυνο για έλλειψη Παντοθενικού Οξέως είναι όσοι έχουν μετάλλαξη στο γονίδιο PANK II, που δημιουργεί το ένζυμο παντοθενική κινάση 2. (Αυτό είναι απαραίτητο για τη μετατροπή του παντοθενικού οξέως σε Συνένζυμο Α ή CoA).

Η μετάλλαξη του γονιδίου είναι σπάνια και προκαλεί τη νευρο-εκφυλιστική πάθηση που σχετίζεται με την έλλειψη της παντοθενικής κινάσης (pantothenate kinase-associated neurodegeneration ή PKAN). Η ΡΚΑΝ δημιουργεί συσσώρευση σιδήρου στον εγκέφαλο, δυστονία και ατροφική αμφιβληστροειδοπάθεια.

# Άλλη περίπτωση έλλειψης Παντοθενικού Οξέως είναι ο έντονος υποσιτισμός.

# Ανταγωνιστές του Παντοθενικού Οξέως όπως το Calcium homopantothenate (ή Ηopantenate) που χρησιμοποιείται σε μερικές χώρες για τη νόσο Alzheimer, μπορεί να προκαλέσουν έλλειψη του Παντοθενικού Οξέως.

ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟ ΟΞΥ

Τρόφιμα με Παντοθενικό Οξύ είναι κυρίως τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ο κρόκος του αυγού, το συκώτι και τα εντόσθια ζωικής προέλευσης, τα θαλασσινά και ψάρια, οι ηλιόσποροι, ο βασιλικός πολτός, το μοσχάρι, το κοτόπουλο.

Λιγότερες ποσότητες υπάρχουν στα όσπρια, τα προϊόντα ντομάτας, τα μανιτάρια, το αβοκάντο, τη μαγιά, το μπρόκολο, τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τις γλυκοπατάτες κλπ.

ΠΩΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟΥ ΟΞΕΩΣ ?

Υπάρχει έλλειψη του Παντοθενικού Οξέως στον οργανισμό αν η συγκέντρωση του στο ολικό αίμα είναι λιγότερη από 1-1.6 mcmol/L ή στα ούρα 24ώρου η αποβολή του είναι λιγότερη από 1 mg/ημερησίως (ή λιγότερο από 1.8 mmol/ημερησίως).

ΠΟΣΟ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟ ΟΞΥ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ?

Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) του Παντοθενικού Οξέως, σε υγιείς ανθρώπους > 14 ετών είναι: 5 mg.

[< 1 έτους: 1.8 mg / 1-4 ετών: 2-4 mg / εγκυμονούσες 6 mg και θηλάζουσες: 7 mg].

# Μέγιστη επιτρεπόμενη δόση του (UL) δεν υπάρχει (δεν βρέθηκε να είναι τοξικό σε μεγάλες δόσεις 10 γραμμαρίων, εκτός ελαφράς διάρροιας).

(Σε λήψη αντισυλληπτικών πιθανώς χρειάζεται αυξημένη λήψη Παντοθενικού Οξέως)

ΤΟ ΠΑΝΤΟΘΕΝΙΚΟ CALCIUM (PANTOTHENATE), Η ΠΑΝΘΕΝΟΛΗ ΚΑΙ Η ΠΑΝΤΕΘΙΝΗ

# Τα άλατα του Παντοθενικού Οξέως με Ασβέστιο και Νάτριο ονομάζονται Παντοθενικό Calcium (Pantothenate)  και Παντοθενικό Sodium. Αυτά μετατρέπονται σε  Παντοθενικό Οξύ στο σώμα.

# Η Πανθενόλη (λέγεται και Παντοθενόλη) είναι αλκοολικό ανάλογο και προβιταμίνη του Παντοθενικού Οξέως (μετατρέπεται με οξείδωση στο σώμα σε Παντοθενικό Οξύ).

Η Πανθενόλη χρησιμοποιείται για ενυδάτωση στα καλλυντικά και σε αλοιφές για ελαφρά εγκαύματα. Επίσης χρησιμοποιείται σε σαμπουάν για προστασία- επικάλυψη των τριχών. Σε συγκέντρωση < 5% αυτή μάλλον θεωρείται ασφαλής.

Το Παντοθενικό Οξύ και η Πανθενόλη πιθανώς ωφελούν στην επούλωση τραυμάτων.

Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι το Παντοθενικό Οξύ (ή η Πανθενόλη) σε σαμπουάν μπορεί να αποτρέψει το γκριζάρισμα των μαλλιών στους μεσήλικες.

# Η ουσία Παντεθίνη (δυο ενωμένα μόρια Παντοθενικού Οξέως) μειώνει την LDL Χοληστερίνη (όμως δεν γνωρίζουμε τις παρενέργειες από τη μακροχρόνια λήψη της) αλλά το  Παντοθενικό Οξύ δεν έχει τέτοια δράση.

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

### Πάντα προτιμάται η λήψη των βιταμινών και των ιχνοστοιχείων από τα φαγητά, εκτός και αν υπάρχει ανεπάρκεια τους στο σώμα, οπότε μπορεί να ληφθούν και από συμπληρώματα.

# Παράδειγμα πολύ καλής δίαιτας είναι η παλιά Κρητική Μεσογειακή Δίαιτα με την προσθήκη περισσότερων ψαριών και του ήπατος τους όσον αφορά τη επαρκή λήψη βιταμίνης D.

Η ισορροπημένη υγιεινή διατροφή περιλαμβάνει φρούτα και λαχανικά (τουλάχιστον 400 γραμμάρια την ημέρα). Επίσης περιλαμβάνει όσπρια, δημητριακά και ρύζι, χωρίς αποφλοίωση (π.χ. σιτάρι, βρώμη, καστανό ρύζι, κινόα), ψάρια και θαλασσινά, αυγά (3-7 κρόκοι /εβδομάδα ανάλογα με τον άνθρωπο), γάλα και γιαούρτι με λίγα λιπαρά,  ξηρούς καρπούς (άψητους και ανάλατους), κολοκυθόσπορους και ηλιόσπορους (άψητους και ανάλατους), πουλερικά (χωρίς το δέρμα), ελαιόλαδο κλπ.

Τα γαλακτοκομικά πρέπει να έχουν ελάχιστα μόνο λιπαρά, ο δε καφές και το τσάι επιτρέπονται με μέτρο.

# Ταυτόχρονα η διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ μόνο ποσότητες κόκκινου κρέατος, οινοπνευματωδών και επεξεργασμένων τροφίμων και καθόλου trans λιπαρά, επεξεργασμένους υδατάνθρακες, ζάχαρη και αλάτι.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Biotin-HealthProfessional/

https://lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/pantothenic-acid#function

Για την ανάπτυξη, επιδιόρθωση, διατήρηση και την καλή λειτουργία των κυττάρων και του σώματος χρειάζεται η συνεχής τροφοδοσία του με θρεπτικά συστατικά, μέσα από μια υγιεινή διατροφή.

Τα θρεπτικά συστατικά από τη διατροφή χωρίζονται σε αυτά που χρειάζονται σε μεγάλες ποσότητες τα μακροθρεπτικά συστατικά (macronutrients) και αυτά που χρειάζονται σε ελάχιστες μόνο ποσότητες, τα μικροθρεπτικά συστατικά (micronutrients).

Τα μακροθρεπτικά συστατικά είναι οι υδατάνθρακες, τα λίπη και οι πρωτεΐνες και επιπλέον το νερό. (Αυτά προσφέρουν κυρίως Υδρογόνο, Οξυγόνο, Άνθρακα και Άζωτο)

Τα μικροθρεπτικά συστατικά είναι βιταμίνες και ανόργανα χημικά στοιχεία, που το σώμα δεν μπορεί να τα κατασκευάσει ή δεν μπορεί να τα κατασκευάσει σε επαρκείς ποσότητες, οπότε είναι απαραίτητη η λήψη τους από μια ισορροπημένη διατροφή.

## Οι βιταμίνες χωρίζονται στις λιποδιαλυτές βιταμίνες που είναι η Α, D, E, και K  και στις υδατοδιαλυτές βιταμίνες.

Η ΒΙΟΤΙΝΗ

Η Βιοτίνη (Βιταμίνη Β7) είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη που (σαν συνένζυμο καρβοξυλασών) χρειάζεται για τον μεταβολισμό των πρωτεϊνών, των λιπιδίων και των υδατανθράκων και επίσης για την επιγενετική έκφραση γονιδίων (κυρίως μέσω επίδρασης στις ιστόνες).

Επιπλέον χρειάζεται για την κανονική ανάπτυξη του εμβρύου (π.χ. για αποφυγή συγγενών καρδιοπαθειών).

ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕ ΒΙΟΤΙΝΗ

Αυτή δεν μπορεί να συντεθεί από τα κύτταρα μας και πρέπει να ληφθεί από τα τρόφιμα.

Υπάρχει στον κρόκο και το ψημένο ασπράδι του αυγού, στο ήπαρ, στα ψάρια (π.χ. σολομός),  στο κρέας (π.χ. χοιρινό κρέας), στο γάλα, και σε ορισμένες φυτικές τροφές όπως τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τους ηλιόσπορους, τα αμύγδαλα, τις γλυκοπατάτες κλπ.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΤΗΣ

Συμπτώματα που προκαλεί η έλλειψη της είναι η απώλεια μαλλιών, τα εύθραυστα νύχια, οι δερματίτιδες (κυρίως γύρω από το στόμα, μύτη, μάτια), επιπεφυκίτιδα.

Επίσης  η έλλειψη της δημιουργεί και ψυχο-νευρολογικά προβλήματα όπως κατάθλιψη, αταξία, έλλειψη συντονισμού, μαθησιακές διαταραχές, παραισθησίες, ψευδαισθήσεις, λήθαργο, καθυστέρηση ανάπτυξης, σπασμούς κλπ. Επιπλέον προκαλούνται μυϊκοί πόνοι,  αναιμία, γαλακτική οξέωση κλπ.

ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΙΩΜΕΝΗ Η ΒΙΟΤΙΝΗ ?

Μείωση της Βιοτίνης στο σώμα μπορεί να εμφανιστεί κυρίως στις εξής περιπτώσεις:

α) Σε εγκύους και θηλάζουσες

β) Σε χρόνιο αλκοολισμό

γ) Σε συνεχή κατανάλωση άψητων ασπραδιών των αυγών (περιέχουν την ουσία avidin που ενώνεται με τη Βιοτίνη εμποδίζοντας τη δράση της)

δ) Σε μακροχρόνια λήψη αντιεπιληπτικών φαρμάκων [π.χ. primidone (Mysoline), phenytoin (Dilantin), carbamazepine (Tegretol)]

ε) Σε μείωση του ενζύμου Βιοτινιδάση.

Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΤΙΝΙΔΑΣΗΣ

Η Βιοτίνη εισέρχεται στο αίμα αφού απελευθερωθεί στο λεπτό έντερο από τα αμινοξέα που είναι συνδεδεμένη με τη βοήθεια του ενζύμου Βιοτινιδάση.

Σπάνια, 1 ανά 60.000 παιδιά, γεννιούνται με κληρονομική μείωση της Βιοτινιδάσης οπότε χρειάζεται να ελέγχονται όλα τα νεογνά γι’ αυτή την περίπτωση.

Αυτή κληρονομείται με αυτοσωματική υπολειπόμενη κληρονομικότητα, οπότε υπάρχει πιθανότητα νόσου 25% όταν και οι δυο γονείς είναι φορείς (1:120 ανθρώπους είναι φορέας) μετάλλαξης του γονιδίου BTD που κατασκευάζει τη Βιοτινιδάση.

[Υπάρχει 50% πιθανότητα να γεννηθεί παιδί φορέας, χωρίς τη νόσο και 25% πιθανότητα να μην είναι ούτε φορέας.]

Η έλλειψη της συνήθως γίνεται εμφανής από τις πρώτες μέρες της ζωής, σπάνια όμως μπορεί να φανεί στην ενήλικη ζωή.

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΙΜΗ ΤΗΣ

Σε υγιείς ενήλικες η φυσιολογική συγκέντρωση της Βιοτίνης στο αίμα είναι 133–329 pmol/L και στα ούρα 24ώρου πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 18 nmol/24.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΕ ΛΗΨΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΩΝ ΒΙΟΤΙΝΗΣ

Η λήψη συμπληρωμάτων Βιοτίνης, αλλάζει το αποτέλεσμα διαφόρων εξετάσεων αίματος, όπως της Τ3 και Τ4 (όχι της TSH).

Η ΒΙΟΤΙΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΝΥΧΙΑ – ΜΑΛΛΙΑ

Και τι γίνεται με την προώθηση των συμπληρωμάτων της Βιοτίνης για την υγεία των μαλλιών, των νυχιών και του δέρματος ?

Δυστυχώς οι μελέτες  που την υποστηρίζουν είναι ανεπαρκείς σε αριθμό και σχεδίαση οπότε χρειάζονται νέες μελέτες με μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων και χορήγηση ψευδοφαρμάκου στο άλλο σκέλος (placebo).

Προσωπική μου άποψη είναι ότι αν κάποιος έχει εύθραυστα νύχια ή μαλλιά να ελέγχει στο αίμα τη συγκέντρωση της Βιοτίνης, και αν αυτή είναι λιγότερη από 150 pmol/L, τότε μπορεί να πάρει συμπλήρωμα της (μέχρι να έχουμε τις νέες μελέτες).

ΠΟΣΗ ΒΙΟΤΙΝΗ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ?

Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Βιοτίνης είναι, σε μg (ή mcg), σε υγιείς ανθρώπους > 4 ετών: 30 μg.

[< 1 έτους: 6 μg / 1-4 ετών: 8 μg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 35 μg].

# Μέγιστη επιτρεπόμενη δόση της (UL) δεν υπάρχει (δεν βρέθηκε να είναι τοξική σε μεγάλες δόσεις)

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Biotin-HealthProfessional/

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

### Πάντα προτιμάται η λήψη των βιταμινών και των ιχνοστοιχείων από τα φαγητά, εκτός και αν υπάρχει ανεπάρκεια τους στο σώμα, οπότε μπορεί να ληφθούν και από συμπληρώματα.

# Παράδειγμα πολύ καλής δίαιτας είναι η παλιά Κρητική Μεσογειακή Δίαιτα με την προσθήκη περισσότερων ψαριών και του ήπατος τους όσον αφορά τη επαρκή λήψη βιταμίνης D.

Η ισορροπημένη υγιεινή διατροφή περιλαμβάνει φρούτα και λαχανικά (τουλάχιστον 400 γραμμάρια την ημέρα). Επίσης περιλαμβάνει όσπρια, δημητριακά και ρύζι, χωρίς αποφλοίωση (π.χ. σιτάρι, βρώμη, καστανό ρύζι, κινόα), ψάρια και θαλασσινά, αυγά (3-7 κρόκοι /εβδομάδα ανάλογα με τον άνθρωπο), γάλα και γιαούρτι με λίγα λιπαρά,  ξηρούς καρπούς (άψητους και ανάλατους), κολοκυθόσπορους και ηλιόσπορους (άψητους και ανάλατους), πουλερικά (χωρίς το δέρμα), ελαιόλαδο κλπ.

Τα γαλακτοκομικά πρέπει να έχουν ελάχιστα μόνο λιπαρά, ο δε καφές και το τσάι επιτρέπονται με μέτρο.

# Ταυτόχρονα η διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ μόνο ποσότητες κόκκινου κρέατος, οινοπνευματωδών και επεξεργασμένων τροφίμων και καθόλου trans λιπαρά, επεξεργασμένους υδατάνθρακες, ζάχαρη και αλάτι.

Για την ανάπτυξη, επιδιόρθωση, διατήρηση και την καλή λειτουργία των κυττάρων και του σώματος χρειάζεται η συνεχής τροφοδοσία του με θρεπτικά συστατικά, μέσα από μια υγιεινή διατροφή.

Τα θρεπτικά συστατικά από τη διατροφή χωρίζονται σε αυτά που χρειάζονται σε μεγάλες ποσότητες τα μακροθρεπτικά συστατικά (macronutrients) και αυτά που χρειάζονται σε ελάχιστες μόνο ποσότητες, τα μικροθρεπτικά συστατικά (micronutrients).

Τα μακροθρεπτικά συστατικά είναι οι υδατάνθρακες, τα λίπη και οι πρωτεΐνες και επιπλέον το νερό. (Αυτά προσφέρουν κυρίως Υδρογόνο, Οξυγόνο, Άνθρακα και Άζωτο)

Τα μικροθρεπτικά συστατικά είναι βιταμίνες και ανόργανα χημικά στοιχεία, που το σώμα δεν μπορεί να τα κατασκευάσει ή δεν μπορεί να τα κατασκευάσει σε επαρκείς ποσότητες, οπότε είναι απαραίτητη η λήψη τους από μια ισορροπημένη διατροφή.

## Οι βιταμίνες χωρίζονται στις λιποδιαλυτές βιταμίνες που είναι η Α, D, E, και K  και στις υδατοδιαλυτές βιταμίνες.

molecule Cholecalciferol or vitamin D3

H ΒΙΤΑΜΙΝΗ D

Η βιταμίνη D ρυθμίζει την συγκέντρωση του Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου στο σώμα, οπότε χρειάζεται για την αναδόμηση (ενεργοποιεί τους οστεοκλάστες) και ανάπτυξη των οστών και δοντιών.

Επιπλέον δρα στο ανοσοποιητικό σύστημα (εγγενές και επίκτητο) και στη φλεγμονή, οπότε σε τιμές 25(OH)D > 30 ng/mL και ιδίως > 40 ng/mL μειώνει τους θανάτους σε όσους νοσηλεύονται από COVID 19.

https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0239799

Η βιταμίνη D (2000 IU/μέρα) σε ανθρώπους μεγαλύτερους των 50-55 ετών, ίσως μειώνει τη μελλοντική εμφάνιση αρκετών αυτοάνοσων παθήσεων κατά 22%, μετά από 5 χρόνια χορήγησης. (Δρα σε κύτταρα της εγγενούς και επίκτητης ανοσίας, με τελικό αποτέλεσμα τη μείωση φλεγμονωδών κυτταροκινών, αυτοαντισωμάτων)

https://www.bmj.com/content/376/bmj-2021-066452

Επίσης δρα σε γονίδια που σχετίζονται με την ανάπτυξη των κυττάρων, στον κυτταρικό κύκλο και έχει και άλλες βιολογικές δράσεις, στο μυϊκό σύστημα, στο καρδιαγγειακό σύστημα, σε αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς (αυξάνει την παραγωγή Γλουταθειόνης) κλπ.

Η έλλειψη της βιταμίνης D σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και αυξάνει την αρτηριακή πίεση, . Αυτή ρυθμίζει το ισοζύγιο ενδοκυττάριας και εξωκυττάριας (στο πλάσμα) Χοληστερίνης.

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnut.2022.829857/full

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8392689/

https://www.onlinejacc.org/content/70/1/89

https://www.acc.org/latest-in-cardiology/clinical-trials/2018/11/08/22/42/vital

Στο πιο πάνω σχεδιάγραμμα φαίνεται η αντίδραση του κυττάρου στις ελεύθερες ρίζες Οξυγόνου (ROS). Αυτές διεγείρουν το κύτταρο (κόκκινα βέλη) και αυτό με τη βοήθεια της βιταμίνης D, αντιδρά (πράσινα βέλη) μέσω του ανοσοποιητικού συστήματος.

https://www.clinicaltherapeutics.com/article/S0149-2918(17)30235-7/fulltext#%20

Αυτή αυξάνει το Ασβέστιο του αίματος μέσω α) της απελευθέρωσης του από τα οστά (με τη βοήθεια των οστεοκλαστών) και β) μέσω της αυξημένης απορρόφησης του από το έντερο.

# Η έλλειψη της προκαλεί ραχίτιδα στα παιδιά, οστεοπόρωση και οστεομαλακία στους ενήλικες, αύξηση του κινδύνου από ιογενείς λοιμώξεις. Επιπλέον προκαλεί μυοσκελετικούς πόνους και στο αίμα μειώνει το Ασβέστιο και τον Φώσφορο και αυξάνει την αλκαλική φωσφατάση και την παραθορμόνη.

# Επίσης η βιταμίνη D δρα και στα καρδιακά μυϊκά κύτταρα και στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων, έτσι η έλλειψη της προκαλεί δυσλειτουργία των αρτηριών, υπερτροφία της αριστερής κοιλίας κλπ.

https://www.onlinejacc.org/content/70/1/89

Η Βιταμίνη D είναι στην πραγματικότητα μια ομάδα λιποδιαλυτών στεροειδών με σπουδαιότερες τις D3 (Χοληκαλσιφερόλη) και την D2 (Εργοκαλσιφερόλη).

# Η βιταμίνη D συντίθεται στο δέρμα (D3) με την δράση της ηλιακής ακτινοβολίας, της υπεριώδους ακτινοβολίας ειδικότερα (χρειάζονται 15-30 λεπτά έκθεσης στον ήλιο κάθε μέρα).

Επιπλέον προσλαμβάνεται και μέσω της διατροφής (D2), κυρίως από τη σάρκα των λιπαρών ψαριών (π.χ. σαρδέλες, σολομός, ρέγκα, σκουμπρί) και ιδίως από το ήπαρ του μπακαλιάρου κλπ.

Δευτερευόντως από τα μανιτάρια, το γάλα, το τυρί, τον κρόκο του αυγού και άλλα.

Όμως είτε από το δέρμα είτε από τη διατροφή η βιταμίνη D είναι ανενεργή. Αυτή υδροξυλιώνεται πρώτα στο ήπαρ (όπου μετατρέπεται στην 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D ή calcidiol)] και μετά στα νεφρά, όπου μετατρέπεται, με τη βοήθεια της Παραθορμόνης, στην ενεργή μορφή της που λέγεται Καλσιτριόλη ή 1,25-dihydroxyvitamin D [1,25(OH)₂D]. Η  Καλσιτριόλη συμπεριφέρεται σαν ορμόνη.

# Σε υποψία έλλειψης της, συνιστάται έλεγχος της στάθμης της 25-hydroxyvitamin D ή 25(OH)D στο αίμα, ιδανικότερα τον χειμώνα και αν χρειάζεται η χορήγηση συμπληρωματικής βιταμίνης, η δόση της πρέπει να εξατομικεύεται.

Προτιμάται η μέτρηση της 25 (ΟΗ) D και όχι της Καλσιτριόλης (1,25(OH)₂D) γιατί η τελευταία μειώνεται αφού έχει ήδη γίνει μεγάλη η έλλειψη της βιταμίνης D.

Η στάθμη της 25 (OH) D στο αίμα φυσιολογικά είναι > 30 ng/mL (ή 75 nmol/L)*. Όμως υπάρχει διχογνωμία, και άλλοι θεωρούν σαν φυσιολογικές τιμές για την υγεία των οστών τις > 20 ng/mL (ή 50 nmol/L). Η τελευταία τιμή καλύπτει τις ανάγκες του 97.5% του πληθυσμού.

* Ενδοκρινολογική Εταιρία (Endocrine Society):

https://academic.oup.com/jcem/article/96/7/1911/2833671

Πάντως οι τιμές της 25 (OH) D στο αίμα δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 50 ng/mL (ή 125 nmol/L).

https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/

# Δυστυχώς η υπερβολική έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία ευνοεί τη δημιουργία καρκίνου του δέρματος, οπότε προτιμάται η λήψη της στις πιο κάτω αναφερόμενες ποσότητες, με τη διατροφή.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης D είναι, σε μg (ή mcg), σε υγιείς ανθρώπους > 4 ετών: 20 μg (ή 800 IU).

[< 1 έτους: 10 μg (ή 400 IU) ιδίως αν θηλάζουν αποκλειστικά / 1-4 ετών: 15 μg (ή 600 IU) / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 15 μg (ή 600 IU)]

# Η μέγιστη επιτρεπόμενη δόση της (UL) είναι 100 μg (4000 IU) (για ηλικίες > 19 ετών).

https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

### Πάντα προτιμάται η λήψη των βιταμινών και των ιχνοστοιχείων από τα φαγητά, εκτός και αν υπάρχει ανεπάρκεια τους στο σώμα, οπότε μπορεί να ληφθούν και από συμπληρώματα.

# Παράδειγμα πολύ καλής δίαιτας είναι η παλιά Κρητική Μεσογειακή Δίαιτα με την προσθήκη περισσότερων ψαριών και του ήπατος τους όσον αφορά τη επαρκή λήψη βιταμίνης D.

Η ισορροπημένη υγιεινή διατροφή περιλαμβάνει φρούτα και λαχανικά (τουλάχιστον 400 γραμμάρια την ημέρα). Επίσης περιλαμβάνει όσπρια, δημητριακά και ρύζι, χωρίς αποφλοίωση (π.χ. σιτάρι, βρώμη, καστανό ρύζι, κινόα), ψάρια και θαλασσινά, αυγά (3-7 κρόκοι /εβδομάδα ανάλογα με τον άνθρωπο), γάλα και γιαούρτι με λίγα λιπαρά,  ξηρούς καρπούς (άψητους και ανάλατους), κολοκυθόσπορους και ηλιόσπορους (άψητους και ανάλατους), πουλερικά (χωρίς το δέρμα), ελαιόλαδο κλπ.

Τα γαλακτοκομικά πρέπει να έχουν ελάχιστα μόνο λιπαρά, ο δε καφές και το τσάι επιτρέπονται με μέτρο.

# Ταυτόχρονα η διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ μόνο ποσότητες κόκκινου κρέατος, οινοπνευματωδών και επεξεργασμένων τροφίμων και καθόλου trans λιπαρά, επεξεργασμένους υδατάνθρακες, ζάχαρη και αλάτι.

Το Φολικό οξύ (folate ή βιταμίνη Β9) είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη, που χρειάζεται για τη σύνθεση του  DNA, συνεπώς και για τη διαίρεση και πολλαπλασιασμό των κυττάρων (ιδίως για τα κύτταρα που πολλαπλασιάζονται γρήγορα).

# Το φολικό οξύ (folate) είναι η βιταμίνη που υπάρχει φυσικά στις τροφές ενώ το φυλλικό οξύ (folic acid) είναι η ίδια βιταμίνη που συντίθεται στο εργαστήριο. [Η κύρια μορφή του φολικού οξέος στο πλάσμα είναι το 5-methyl-tetrahydrofolate ή 5-MTHF.]

Το Φολικό οξύ (βιταμίνη Β9) επιπλέον χρειάζεται για τη σύνθεση του RNA και για το μεταβολισμό αμινοξέων, π.χ. τη μετατροπή της Ομοκυστεΐνης σε Μεθειονίνη. Έτσι το φολικό οξύ συμμετέχει στην απενεργοποίηση γονιδίων με επιγενετικούς μηχανισμούς μεθυλίωσης του  DNA (μέσω της S-adenosyl-methionine).

# Η έλλειψη του φολικού οξέος μπορεί να συμβεί από σύνδρομα δυσαπορρόφησης (π.χ. κοιλιοκάκη, νόσο Crohn, ελκώδη κολίτιδα), από υποσιτισμό, σε αλκοολικούς κλπ.

# Η έλλειψη του φολικού οξέος προκαλεί μεγαλοβλαστική αναιμία (με τα συμπτώματα της αναιμίας, όπως δύσπνοια, εξάντληση κλπ).

[Στη μεγαλοβλαστική αναιμία τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι διογκωμένα, ο μέσος όγκος τους (MCV) είναι >100 fL (femtoliters ή 10⁻¹⁵L) / οι φυσιολογικές τιμές του MCV είναι 80-100 fL / Αν η αναιμία οφείλεται σε έλλειψη Σιδήρου ο MCV είναι < 80 fL]

Επίσης σε έλλειψη του φολικού οξέος δημιουργούνται συγγενείς ανωμαλίες στο κεντρικό νευρικό σύστημα του εμβρύου (π.χ. neural tube defects, ανεγκεφαλία), έτσι όσες σκοπεύουν να μείνουν έγκυες ή έστω μόλις αντιληφθούν την εγκυμοσύνη, πρέπει να λαμβάνουν συνθετικό φυλλικό οξύ. Επίσης δημιουργούνται συγγενείς καρδιοπάθειες.

Επιπλέον σε έλλειψη του φολικού οξέος, το αμινοξύ  Ομοκυστεΐνη αυξάνεται στο σώμα, οπότε αυξάνεται η πιθανότητα εμφράγματος και εγκεφαλικού, νόσου του Alzheimer, αποβολών, καταγμάτων σε ηλικιωμένους κλπ.

Επίσης η έλλειψη του μπορεί να προκαλέσει λεύκη, εκφύλιση ωχράς κηλίδας, έλκη στο στόμα, απώλεια μαλλιών  κλπ.

# Το φολικό οξύ υπάρχει κυρίως στη μαγιά της αρτοποιίας, στο ήπαρ πουλερικών και μοσχαριού, στο σπανάκι, στα μαυρομάτικα φασόλια, στο μαρούλι, στο μπρόκολο, στο αβοκάντο, στα σπαράγγια, στα λαχανάκια κλπ.

Συντίθεται όμως και από τα μικρόβια του μικροβιώματος του παχέως εντέρου, από όπου μπορεί να απορροφηθεί και επίσης υπάρχει και σε εμπλουτισμένα τρόφιμα.

# Η έλλειψη του φολικού οξέος, φαίνεται αν η τιμή του στο αίμα είναι <3 ng/mL. Όμως επειδή αυτή η τιμή επηρεάζεται πολύ από τη διατροφή των προηγούμενων ημερών, είναι προτιμότερος ο έλεγχος του στα ερυθρά αιμοσφαίρια (φυσιολογική τιμή > 140 ng/mL).

Σε έλλειψη του φολικού οξέος αυξάνεται η ομοκυστείνη (> 15 micromol/L) χωρίς να αυξάνεται το  methylmalonic acid. Επιπλέον δε, δεν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα όπως στην έλλειψη της βιταμίνης Β12.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) του φολικού οξέος, σε μg (mcg) σε υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 400 μg.

[< 1 έτους: 80 μg / 1-4 ετών: 150 μg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 600 μg]

# Η μέγιστη επιτρεπόμενη δόση του φυλλικού οξέος (UL) είναι τα 1000 μg ή 1 mg (για ηλικίες > 19 ετών) και αφορά μόνο τα συμπληρώματα και τα εμπλουτισμένα προϊόντα. Δεν υπάρχει όριο για το φολικό οξύ της διατροφής.

Τα συμπληρώματα φυλλικού οξέος μπορεί να μειώσουν τη δράση της Μεθοτρεξάτης που χρησιμοποιείται σε αυτοάνοσες νόσους (π.χ. στη Ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ίσως η χορήγηση συμπληρώματος να μειώσει τις παρενέργειες από το γαστρεντερικό) και σε καρκίνους.

Το σκεύασμα Filicine περιέχει 5 mg φυλλικό οξύ ανά χάπι, συνεπώς 1 χάπι Filicine επιτρέπεται κάθε 5 μέρες στους υγιείς.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Folate-HealthProfessional/

https://www.fda.gov/media/99069/download

Η βιταμίνη Β1 (Θειαμίνη) είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη που δεν μπορεί να παραχθεί από το ανθρώπινο σώμα, έτσι λαμβάνεται από τη διατροφή.

Αυτή βρίσκεται σε μορφή προβιταμίνης στα τρόφιμα. [Η ενεργή μορφή της παράγεται στο σώμα και λέγεται Διφωσφορική Θειαμίνη (TDP) ή Πυροφωσφορική  Θειαμίνη (ΤΡΡ)]

# Η βιταμίνη Β1 έχει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό των υδατανθράκων και επιπλέον των αμινοξέων και των λιπών.

Σαν συνένζυμο* διαφόρων ενζύμων χρησιμεύει για την:

a) Ανάπτυξη – διπλασιασμό των κυττάρων (προσφέρει την ribose-5-phosphate για τη σύνθεση νουκλεοτιδίων),

b) Την παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα (μέσω της παραγωγής ΑΤΡ)

c) Την καλή λειτουργία των νευρικών κυττάρων (μέσω της παραγωγής ακετυλχολίνης και GABA και τη σύνθεση μυελίνης) και

d) Επιπλέον έχει Αντιοξειδωτική δράση μέσω της παραγωγής Γλουταθειόνης (GSH). Αυτή είναι τριπεπτίδιο (με Κυστείνη, Γλυκίνη και Γλουταμικό οξύ) που μειώνει το οξειδωτικό stress και τη βλάβη που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες Οξυγόνου ή ROS στα κύτταρα.

[*Συνένζυμο = μη πρωτεϊνικό οργανικό μόριο που συμμετέχει μαζί με το (απο)ένζυμο στη διευκόλυνση των βιοχημικών μετατροπών]

# Για έλεγχο της ποσότητας της στο σώμα χρησιμοποιείται η δραστικότητα της τρανσκετολάσης των ερυθρών. Φυσιολογικά αυτή είναι <15% σε επάρκεια της βιταμίνης Β1. (Τα επίπεδα της βιταμίνης Β1 στο αίμα δεν είναι αξιόπιστα).

# Η βιταμίνη Β1 υπάρχει κυρίως στο χοιρινό κρέας, στα όσπρια (ιδίως στα μαύρα φασόλια), στην πέστροφα, στον τόνο, στα μύδια, στα κολοκυθάκια, στο καστανό ρύζι, στα προϊόντα ολικής αλέσεως  και λιγότερο στους ηλιόσπορους, σε ξηρούς καρπούς, στο μοσχάρι, στο γιαούρτι, στα πουλερικά, στον αρακά κλπ. Επιπλέον αυτή βρίσκεται σε εμπλουτισμένα τρόφιμα.

Μέρος της βιταμίνης Β1 καταστρέφεται ή διαλύεται στο νερό κατά το μαγείρεμα, οπότε μεγάλο μέρος της χάνεται.

# Μείωση της βιταμίνης Β1 μπορεί να συμβεί από: Μειωμένη λήψη της από τα τρόφιμα (ιδίως σε ηλικιωμένους), από αλκοολισμό, από Υπομαγνησιαιμία, από έλλειψη φολικού οξέος, από Σ. Διαβήτη τύπου 2 ή 1, από βαριατρική εγχείρηση, από υπερβολική κατανάλωση υδατανθράκων, από λήψη διουρητικών της αγκύλης (π.χ. Lasix), από λήψη Fluorouracil λόγω καρκίνου κλπ.

# Η έλλειψη της βιταμίνης Β1 προκαλεί τη νόσο beriberi (μπέρι–μπέρι) που παρουσιάζει  περιφερική πολυνευρίτιδα, οπτική νευρίτιδα, ανορεξία, ναυτία, σύγχυση, απώλεια μνήμης, κατάθλιψη, μυϊκή αδυναμία, δυσκοιλιότητα, απώλεια βάρους, καρδιακή ανεπάρκεια.

# Επίσης σε χρόνιο αλκοολισμό μπορεί να εμφανιστεί το σύνδρομο Wernicke (εγκεφαλοπάθεια) –Korsakoff (ιδίως σε αλκοολικούς), νόσος Alzheimer κλπ.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Β1, σε mg για υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 1.2 mg.

[< 1 έτους: 0.3 mg / 1-4 ετών: 0.5 mg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 1.4 mg]

# Δεν έχει θεσπισθεί μέγιστη επιτρεπόμενη δόση (UL) της βιταμίνης Β1.

# Υπ’ όψιν ότι το σκεύασμα Neurobion περιέχει 100 (!) mg βιταμίνης Β1 (+ 200 mg βιταμίνης Β6 + 0.2 mg βιταμίνης Β12).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/

Η βιταμίνη Β2 (Ριβοφλαβίνη) είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη που δεν μπορεί να παραχθεί από το ανθρώπινο σώμα, έτσι λαμβάνεται από τη διατροφή. (Την παράγουν και μερικά βακτήρια στο παχύ έντερο και μπορεί από εκεί να απορροφηθεί στην κυκλοφορία).

Η βιταμίνη Β2 (Ριβοφλαβίνη) μετατρέπεται σε δύο σπουδαία συνένζυμα* (Φλαβοσυνένζυμα) του μεταβολισμού, το FMN (flavin mononucleotide) και το FAD (flavin adenine dinucleotide).

[*Συνένζυμο = μη πρωτεϊνικό οργανικό μόριο που συμμετέχει μαζί με το (απο)ένζυμο στη διευκόλυνση των βιοχημικών μετατροπών]

Αυτά χρειάζονται για την παραγωγή ενέργειας στο σώμα (δημιουργία ΑΤΡ), για τη λειτουργία και ανάπτυξη των κυττάρων (π.χ. επιδιόρθωση του DNA, οξείδωση αμινοξέων, τρισδιάστατη μορφή πρωτεΐνης), για το μεταβολισμό των λιπών (οξείδωση λιπαρών οξέων), στεροειδών (κορτικοστεροειδών, οιστρογόνων, τεστοστερόνης), για παραγωγή κολλαγόνου κλπ.

Επίσης χρειάζονται για το μεταβολισμό της Ομοκυστεΐνης, (οπότε την μειώνουν στο αίμα), συμμετέχουν στο μεταβολισμό φαρμάκων και τοξινών (με το κυτόχρωμα Ρ 450) και αυξάνουν τη γλουταθειόνη στο σώμα (όπως και η βιταμίνη Β1), οπότε μειώνουν το οξειδωτικό stress (π.χ. για σωστή λειτουργία ανοσοποιητικού συστήματος).

Επιπλέον χρειάζονται για τη μετατροπή της βιταμίνης Β6 στην ενεργή μορφή PLP, για τη δημιουργία της Νιασίνης από το αμινοξύ Τρυπτοφάνη, για τη μετατροπή της βιταμίνης Α (Ρετινόλης) στην ενεργή μορφή, Ρετινοϊκό οξύ.

# Η επάρκεια (ή η έλλειψη) της βιταμίνης Β2 φαίνεται με την εξέταση EGRAC (erythrocyte glutathione reductase activity coefficient). Τιμή <1.2 δείχνει επάρκεια και > 1.4 έλλειψη της βιταμίνης Β2.

Άλλη μέθοδος υπολογισμού της επάρκειας της Β2 είναι η μέτρηση της αποβολής της στα ούρα 24ώρου. Tιμή > 120 mcg/ημέρα δείχνει επάρκεια και τιμή < 40 mcg/ ημέρα δείχνει έλλειψη της. Όμως αυτή επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, όπως η ποσότητα της βιταμίνης που καταναλώθηκε πρόσφατα.

# Οι ομάδες ανθρώπων που μπορεί να παρουσιάσουν έλλειψη της Ριβοφλαβίνης ή των Φλαβο-συνενζύμων είναι: Όσοι έχουν υποθυρεοειδισμό, οι ηλικιωμένοι, όσοι υποσιτίζονται, όσοι έχουν νόσους που επηρεάζουν το λεπτό έντερο, όσοι ακολουθούν δίαιτα χωρίς γλουτένη, οι γυναίκες που παίρνουν αντισυλληπτικά, οι εγκυμονούσες (η έλλειψη Ριβοφλαβίνης μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες εμφάνισης προεκλαμψίας  και να προκαλέσει συγγενείς καρδιοπάθειες στο έμβρυο), οι θηλάζουσες, τα νεογνά με ίκτερο που υποβάλλονται σε φωτοθεραπεία (το φως, ιδίως το υπεριώδες, αδρανοποιεί τη Β2), όσοι έχουν μετάλλαξη του γονιδίου που αφορά το μεταφορέα της Ριβοφλαβίνης στο έντερο, οι αθλητές με Vegan διατροφή κλπ.

# Η έλλειψη της βιταμίνης Β2 (Ριβοφλαβίνης) προκαλεί: Αναιμία (από μείωση της απορρόφησης του σιδήρου), φωτοφοβία, γλωσσίτιδα, στοματίτιδα, σμηγματόρροια κεφαλής, χείλωση,  (ρωγμές στο εξωτερικό των χειλιών), σκασίματα στις γωνίες του στόματος, απώλεια μαλλιών, δημιουργία αγγείων στον κερατοειδή, προβλήματα αναπαραγωγής, αύξηση της Ομοκυστεΐνης (οπότε αυξάνονται τα εμφράγματα και τα ισχαιμικά εγκεφαλικά) και τελικά εκφύλιση του ήπατος και του νευρικού συστήματος.

Επίσης σε καπνιστές που η πρόσληψη Ριβοφλαβίνης είναι μειωμένη, αυξάνεται ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα.

# Η έλλειψη της συνήθως συνδυάζεται και με έλλειψη άλλων βιταμινών του συμπλέγματος Β.

# Η χορήγηση Ριβοφλαβίνης πιθανώς προφυλάσσει από ημικρανίες, ίσως βοηθά σε νόσο του Parkinson, σε γαλακτική οξέωση, σε μείωση της πιθανότητας καταρράκτη, όμως χορήγηση της σε δόσεις μεγαλύτερες από 27 mg, λίγο απορροφούνται.

# Η βιταμίνη Β2 υπάρχει κυρίως στο ήπαρ (ιδίως του μοσχαριού), στο μοσχάρι, στα γαλακτοκομικά, στα μύδια, τα μανιτάρια, τα αμύγδαλα.

Επίσης υπάρχει λιγότερη στο κοτόπουλο, τα αυγά, την κινόα, το σολομό, το σπανάκι, τα μήλα, τα φασόλια κλπ. Επιπλέον υπάρχει σε εμπλουτισμένα τρόφιμα.

Υπ’ όψιν ότι πολύ μεγάλη ποσότητα της βιταμίνης Β2 χάνεται κατά το μαγείρεμα στο ζωμό ή το νερό.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Β2, σε mg για υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 1.3 mg.

[< 1 έτους: 0.4 mg / 1-4 ετών: 0.5 mg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 1.6 mg]

# Μέγιστη καθημερινή επιτρεπόμενη δόση (UL) της βιταμίνης Β6 δεν έχει θεσπιστεί.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Riboflavin-HealthProfessional/

Η Βιταμίνη Β6 (ή Πυριδοξίνη) είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη που είναι εξαιρετικά πολυχρηστική, συμμετέχει σαν συνένζυμο* σε περισσότερες από 100 (!) ενζυματικές αντιδράσεις που αφορούν κυρίως το μεταβολισμό των αμινοξέων, π.χ. μειώνει την Ομοκυστεΐνη του αίματος.

Επίσης χρειάζεται στο μεταβολισμό των υδατανθράκων, των λιπών, στη σύνθεση νευροδιαβιβαστών, στο σχηματισμό της αιμοσφαιρίνης, στο ανοσοποιητικό σύστημα (π.χ. στην παραγωγή της Ιντερλευκίνης 2) κλπ.

Επιπλέον συμμετέχει στο μεταβολισμό των μονάδων ενός άνθρακα (1C units). Αυτές είναι μεθυλικές ομάδες που χρειάζονται για τη σύνθεση DNA, φωσφολιπιδίων, Κρεατίνης (βοηθά τους μυς σε έντονη άσκηση. Η Κρεατινίνη είναι ένα μη χρήσιμο παράγωγο του μεταβολισμού της Κρεατίνης), Πολυαμινών (μόρια που χρησιμοποιούνται στην αντιγραφή του DNA, στη μετάφραση του mRNA στα αμινοξέα, στον κυτταρικό κύκλο) κλπ.

[*Συνένζυμο = μη πρωτεϊνικό οργανικό μόριο που συμμετέχει μαζί με το (απο)ένζυμο στη διευκόλυνση των βιοχημικών μετατροπών]

[Η Βιταμίνη Β6 στην ουσία είναι 6 οργανικές ουσίες. Οι ενεργές μορφές της είναι η Pyridoxal 5’ phosphate (PLP). Αυτή σχηματίζεται με τη βοήθεια της βιταμίνης Β2) και η pyridoxamine 5’ phosphate (PMP).

Στα ζωικά προϊόντα υπάρχει σε μορφή εστέρων  και στα φυτικά σαν Πυριδοξίνη που είναι λιγότερο βιοδιαθέσιμη.]

# Η έλλειψη της προκαλεί μικροκυτταρική αναιμία, σπασμούς, σύγχυση, κατάθλιψη, δερματικό εξάνθημα, φλεγμονή της γλώσσας (γλωσσίτιδα) και των χειλιών (χείλωση), ανεπαρκές ανοσοποιητικό σύστημα, νευροπάθεια των περιφερικών νεύρων (αδυναμία άκρων, μούδιασμα κλπ.), εξάντληση κλπ.

Επιπλέον η έλλειψη της (όπως και η έλλειψη Φολικού οξέως και βιταμίνης Β12) αυξάνει το αμινοξύ Ομοκυστεΐνη στο αίμα, που είναι παράγοντας κινδύνου για στεφανιαία νόσο και ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.

Σε παιδιά κάτω των 12 μηνών η έλλειψη της προκαλεί ευερεθιστότητα και σπασμούς.

# Η Βιταμίνη Β6 είναι μειωμένη (συνήθως μαζί με τη βιταμίνη Β12 και το Φολικό οξύ) σε όσους καταναλώνουν αλκοόλ συνεχώς, στους παχύσαρκους, στις εγκύους, σε όσους έχουν υποβληθεί σε βαριατρική εγχείρηση, σε όσους υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση, σε όσους δεν καταναλώνουν πρωτεΐνες, σε όσους έχουν αυτοάνοσες παθήσεις (π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα), σε όσους λαμβάνουν Ισονιαζίδη (για φυματίωση), σε όσους λαμβάνουν Carbamazepine (π.χ. Tegretol), σε όσους λαμβάνουν Theophylline, σε όσους έχουν σύνδρομο δυσαπορρόφησης (π.χ. νόσο του Crohn, ελκώδη κολίτιδα) κλπ.

Όσοι λαμβάνουν Levodopa, δεν πρέπει να λαμβάνουν συμπληρώματα με Βιταμίνη Β6 (μειώνεται η δράση του Levodopa).

# Υπάρχει επάρκεια της αν η PLP στο αίμα είναι > 30 nmol/L.

# Λόγω του ότι το σώμα δεν αποθηκεύει Βιταμίνη Β6, αυτή πρέπει να λαμβάνεται καθημερινά.

# Η Βιταμίνη Β6 βρίσκεται σε αρκετές τροφές, π.χ. στα Ψάρια, το ήπαρ, στα πουλερικά, στις πατάτες, στο καλαμπόκι, σε δημητριακά, σε φρούτα (ιδίως στις μπανάνες, αλλά όχι στα εσπεριδοειδή), σε όσπρια (ιδίως στα ρεβίθια και φασόλια), σε ξηρούς καρπούς, σε διάφορα λαχανικά κλπ.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Β6, σε mg για υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 1.7 mg.

[< 1 έτους: 0.3 mg / 1-4 ετών: 0.5 mg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 2 mg]

# Η μέγιστη καθημερινή επιτρεπόμενη δόση (UL) της βιταμίνης Β6 δεν πρέπει να ξεπερνά τα 100 mg (άθροισμα διατροφικής και συμπληρωματικής βιταμίνης Β6), για τους >18 ετών.

# Δόση > 250 mg για καιρό προκαλεί τοξικότητα με συμπτώματα από το γαστρεντερικό και το νευρικό σύστημα, στο δέρμα κλπ.

Υπ’ όψιν ότι το σκεύασμα Neurobion περιέχει 200 mg βιταμίνης Β6 (+ 100 mg βιταμίνης Β1 + 0.2 mg βιταμίνης Β12) συνεπώς καλύτερα να λαμβάνεται ένα κάθε 2-3 μέρες.

# Ίσως η χορήγηση της βιταμίνης Β6 (50 mg/ημερησίως) μαζί με βιταμίνη Β12 (1 mg/ημερησίως) και φυλλικό οξύ (2.5 mg/ημερησίως) (μελέτη HOPE 2) μειώνει τα εγκεφαλικά επεισόδια, μπορεί όμως η μείωση να οφείλεται στο φυλλικό οξύ.

# Η βιταμίνη Β6 χρησιμοποιείται σαν αντίδοτο σε δηλητηρίαση από ethylene glycol (αντιψυκτικό), από Υδραλαζίνη, από ορισμένα μανιτάρια (του γένους Gyromitra) κλπ.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB6-HealthProfessional/

Η Βιταμίνη Β3 (Νιασίνη) είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη (σε μορφή Νικοτινικού οξέως και Νικοτιναμίδης), απαραίτητη για το ανθρώπινο σώμα.

# Η Βιταμίνη Β3 (Νιασίνη), σαν Νικοτινικό οξύ, πέρα από βιταμίνη είναι και φάρμακο (π.χ. ΝIACIN Ι.Φ.Ε.Τ. 50 mg), που σε μεγάλες – φαρμακολογικές δόσεις (π.χ. 2 γραμμαρίων) αυξάνει την HDL χοληστερίνη και μειώνει την LDL Χοληστερίνη, μειώνει τα Τριγλυκερίδια και μειώνει τη Λιποπρωτείνη α ή Lp(a), ωφελώντας σε μείωση των καρδιαγγειακών επεισοδίων (έμφραγμα, εγκεφαλικό).

Δυστυχώς η Νικοτιναμίδη και η inositol hexanicotinate δεν προκαλεί ωφέλιμες δράσεις στα λιπίδια (!) παρ’ όλο που σαν βιταμίνες έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα με το Νικοτινικό οξύ.

Πάντως η χορήγηση του Νικοτινικού οξέως μαζί με Στατίνη, δεν βρέθηκε να ωφελεί περισσότερο από τη Στατίνη μόνη της.

# Η Νιασίνη είναι πρόδρομη βιταμίνη που μετατρέπεται στο σώμα στις ενεργές μορφές της, το NAD (Νicotinamide Αdenine Dinucleotide) και το παράγωγο του, το NADP (NAD Phosphate).

Επιπλέον η Τρυπτοφάνη (απαραίτητο αμινοξύ) μετατρέπεται σε NAD (60 mg Τρυπτοφάνης δημιουργούν 1 mg NAD), συνεπώς και αυτή είναι πρόδρομη μορφή της NAD και της NADP.

# Το NAD και το NADP χρειάζονται σαν συνένζυμα* σε περισσότερα από 400 (!!) ένζυμα του μεταβολισμού μας.

[*Συνένζυμο = μη πρωτεϊνικό οργανικό μόριο που συμμετέχει μαζί με το (απο)ένζυμο στη διευκόλυνση των βιοχημικών μετατροπών]

Η Νιασίνη βοηθά στην καλή λειτουργία των νευρώνων και καθυστερεί την εκφύλιση τους στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, βοηθά επίσης στην υγεία του γαστρεντερικού συστήματος και του δέρματος.

Το NAD χρησιμοποιείται κυρίως για τη μετατροπή (καταβολισμό) των υδατανθράκων, λιπών, πρωτεϊνών και αλκοόλ, σε ενέργεια (ΑΤΡ) και επιπλέον για την  ακεραιότητα – επιδιόρθωση του DNA (συνεπώς και στη μείωση της πιθανότητας καρκινογένεσης. Χρειάζεται για την παραγωγή της αντικαρκινικής πρωτεΐνης p53), στον κυτταρικό κύκλο, για τον έλεγχο της έκφρασης των γονιδίων και για την επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων.

Το NADP χρησιμοποιείται κυρίως για τη σύνθεση (αναβολισμό) χοληστερίνης, λιπαρών οξέων, στεροειδών ορμονών (π.χ. κορτικοστεροειδών, οιστρογόνων, τεστοστερόνης) και άλλων μακρομορίων και επιπλέον για την αναγέννηση συστατικών του αντιοξειδωτικού συστήματος (και της αποτοξίνωσης).

# Έλλειψη της Νιασίνης παρατηρείται κυρίως σε όσους υποσιτίζονται (ιδίως σε μείωση λήψης ζωικής πρωτεΐνης), σε χρόνιο αλκολισμό, σε σύνδρομο δυσαπορρόφησης (π.χ. Νόσος Crohn), σε μειωμένη απορρόφηση Τρυπτοφάνης (π.χ. νόσος Hartnup ), σε μειωμένη μετατροπή της Τρυπτοφάνης σε NAD αν υπάρχει έλλειψη βιταμίνης Β6 ή βιταμίνης Β2 ή Σιδήρου, σε Καρκινοειδές σύνδρομο, σε παρατεταμένη λήψη Ισονιαζίδης (για φυματίωση), Αζαθειοπρίνης, ή 5-fluorouracil για καρκίνο, σε λήψη Λεβοντόπα / Καρβιντόπα (Sinemet) για νόσο Πάρκινσον, σε ανθρώπους που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση κλπ.

# Επιθυμητή τιμή της Lp (a) είναι η < 30mg/dL (ή < 62-75 nmol/l ). Άλλοι θεωρούν ότι το όριο πρέπει να είναι < 50 mg/dL (ή < 100-125 nmol/l ).

# Τα συμπτώματα από την έλλειψη της Νιασίνης, αφορούν κυρίως σε φωτοευαίσθητη δερματίτιδα, σε συμπτώματα του γαστρεντερικού (γλωσσίτιδα, εμετοί, κοιλιακός πόνος, διάρροια κλπ.) και σε νευρολογικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, κατάθλιψη, απάθεια, απώλεια μνήμης κλπ.), αναιμία κλπ.

Το τελικό στάδιο της έλλειψης της Νιασίνης λέγεται Πελάγρα και μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο, αν δεν αντιμετωπιστεί.

# Η Νιασίνη του αίματος δεν αντικατοπτρίζει αξιόπιστα τη Νιασίνη του αίματος. Έτσι προτιμάται η μέτρηση των μεθυλιωμένων μεταβολιτών της στα ούρα 24ώρου (τιμή > 17.5 micromol/24ωρο δείχνει επάρκεια της βιταμίνης και τιμή < 5.8 micromol/24ωρο δείχνει ανεπάρκεια της).

Άλλη μέθοδος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εύρεση μειωμένης Νιασίνης στο σώμα είναι η μείωση της σχέσης του NAD προς το παράγωγο του NADP. Το NAD μειώνεται ενώ το παράγωγο του NADP παραμένει σχετικά αμετάβλητο σε μείωση της Νιασίνης στο σώμα.

# Από τα εξής κυρίως τρόφιμα προκύπτουν οι δραστικές μορφές NAD και NADP: Διατροφική Μαγιά, μοσχαρίσιο συκώτι, κοτόπουλο, γαλοπούλα (περιέχει Τρυπτοφάνη), τόνο, σολωμό, γαύρο, σκουμπρί, μοσχάρι, ψαρονέφρι, καστανό ρύζι, φιστίκια, όσπρια κλπ. Επιπλέον από τα εμπλουτισμένα προϊόντα (π.χ. δημητριακά).

Μικρότερες ποσότητες προκύπτουν από τα εξής: Πατάτες, φακές, ηλιόσποροι, κολοκυθόσποροι, μανιτάρια, αρακάς, αβοκάντο, καφές, τσάι, καστανό ρύζι, ταχίνι, ντομάτες κλπ.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Β3 (Νιασίνης), σε mg για υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 16 mg.

[< 1 έτους: 4 mg / 1-4 ετών: 6 mg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 18 mg]

# Η μέγιστη καθημερινή επιτρεπόμενη δόση (UL) της βιταμίνης Β3 (Νιασίνης), δεν πρέπει να ξεπερνά τα 35 mg για τους > 18 ετών.

Αυτή είναι η δόση για αποτροπή δερματικής αγγειοδιαστολής με αίσθημα καψίματος ή Flushing, που όμως είναι ακίνδυνο.

Το flushing οφείλεται στο ότι το Νικοτινικό οξύ, προκαλεί παραγωγή της προσταγλανδίνης D2, και Σεροτονίνης που δημιουργεί τη διαστολή των αγγείων.

Η συγχορήγηση του Νικοτινικού οξέως με Laropiprant (ανταγωνιστής του υποδοχέα της προσταγλανδίνης D2) εμποδίζει το flushing. Επίσης η χορήγηση Ασπιρίνης μισή ώρα πριν, εμποδίζει το flushing.

Επιπλέον σκευάσματα που περιέχουν inositol hexanicotinate ή Νικοτιναμίδη δεν προκαλούν flushing (όμως αυτά δεν είναι αποτελεσματικά για δράση στα λιπίδια). 

# Η συγχορήγηση Νικοτινικού οξέως και ορισμένων φαρμάκων, όπως Στατίνης, Χολεστηραμίνης, Γεμφιμπροζίλης, αυξάνει τον κίνδυνο μυοπάθειας.

Η συγχορήγηση Νικοτινικού οξέως και Παρακεταμόλης, Αμιοδαρόνης, Καρβαμαζεπίνης, αυξάνει τον κίνδυνο ηπατοτοξικότητας.

Η χορήγηση Νικοτινικού οξέως σε μεγάλες δόσεις μπορεί να αυξήσει το ουρικό οξύ (μειώνει την αποβολή του), να προκαλέσει υπόταση, να αυξήσει τον κίνδυνο Σακχαρώδους Διαβήτη, να προκαλέσει οίδημα αμφιβληστροειδούς, έλκος στομάχου, θρομβοκυτοπενία (συνεπώς μπορεί να αυξήσει τη δράση αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων), αρρυθμίες κλπ.

Υπ’ όψιν ότι η Νιασίνη σε φαρμακολογικές δόσεις, απαγορεύεται στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Niacin-HealthProfessional/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6412771/

Η βιταμίνη Β12 (ή Κοβαλαμίνη-ες λόγω ύπαρξης Κοβαλτίου) είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη που χρειάζεται για τη δημιουργία της αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων, του περιβλήματος των νευρικών ινών (μυελίνη) και τη σύνθεση του DNA και του RNA (τη σύνθεση πουρινών και πυριμιδινών που σχηματίζουν τα νουκλεοτίδια) ιδίως στα κύτταρα που ανανεώνονται συχνά.

Επιπλέον η βιταμίνη Β12 συμμετέχει στην απενεργοποίηση γονιδίων με επιγενετικούς μηχανισμούς μεθυλίωσης του  DNA και σχετίζεται και με το μεταβολισμό λιπαρών οξέων και αμινοξέων και την απελευθέρωση ενέργειας από αυτά.

[Οι πιο πάνω δράσεις της σχετίζονται με τη συμμετοχή της σαν συνένζυμο* της methionine synthase και της L-methylmalonyl-CoA mutase.

*Συνένζυμο = μη πρωτεϊνικό οργανικό μόριο που συμμετέχει μαζί με το (απο)ένζυμο στη διευκόλυνση των βιοχημικών μετατροπών]

# Η έλλειψη της προκαλεί κυρίως μεγαλοβλαστική αναιμία και νευρολογικά προβλήματα λόγω μειωμένης μυελίνης γύρω από τα νεύρα (της περιφέρειας και του κεντρικού νευρικού συστήματος), όπως περιφερική νευροπάθεια, διαταραχές οράσεως, μειωμένες νοητικές ικανότητες, κατάθλιψη κλπ.

Επίσης προκαλείται οστεοπόρωση λόγω αύξησης της δράσης των οστεοκλαστών.

[Στη μεγαλοβλαστική αναιμία ο μέσος όγκος των ερυθρών αιμοσφαιρίων, MCV, είναι >100 fL (femtoliters ή 10⁻¹⁵L) / Αν η αναιμία οφείλεται σε έλλειψη Σιδήρου ο MCV είναι < 80 fL.]

# Η φυσιολογική τιμή της B12 στο αίμα είναι > 300 pg/mL (περίπου 215 picomol/L). Τιμές 200-300 pg/mL είναι οριακές και κάτω από 200 pg/mL δείχνουν ανεπάρκεια.

Σε έλλειψη της βιταμίνης Β12  αυξάνεται η Ομοκυστεΐνη και το  Methylmalonic acid και επιπλέον υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα.

Λόγω του ότι οι τιμές της B12 στο αίμα δεν αντικατοπτρίζουν επαρκώς τις ενδοκυττάριες τιμές, σε περίπτωση αμφιβολίας ελέγχεται το methylmalonic acid (ΜΜΑ) και αν αυτό υπερβαίνει τα 0.4 micromol/L, αυτό είναι σημάδι ότι υπάρχει έλλειψη της B12.

# Η B12 παράγεται από ορισμένα βακτήρια στο έντερο φυτοφάγων ζώων, έτσι βρίσκεται σε ζωικά προϊόντα και κυρίως στο ήπαρ ζώων και στα όστρακα (π.χ. μύδια). Επίσης βρίσκεται στα γαλακτοκομικά, στα αυγά, σε ψάρια (π.χ. τόνος, σολομός), στο μοσχάρι, στα πουλερικά και επιπλέον σε εμπλουτισμένα με B12 προϊόντα (π.χ. αλεύρι).

Η B12 υπάρχει και σε ελάχιστα φυτικά προϊόντα, όπως το nori (είδος ερυθρού φυκιού), που χρησιμοποιείται στη γιαπωνέζικη κουζίνα για το περιτύλιγμα των sushi.

# Η Β12 απελευθερώνεται από την τροφή στο στομάχι (από το γαστρικό οξύ και τη γαστρική πρωτεάση) και στη συνέχεια με τη βοήθεια του ενδογενούς παράγοντα (που παράγεται από κύτταρα του στομάχου) απορροφάται από το λεπτό έντερο. Ποσότητα της αποθηκεύεται στο ήπαρ, για περιόδους που η Β12 δεν υπάρχει στη διατροφή.

# Έλλειψη βιταμίνης Β12  παρουσιάζεται κυρίως σε ηλικιωμένους με γαστρεντερικά προβλήματα, π.χ. ατροφική γαστρίτιδα, από παρατεταμένη λήψη πραζολών (αναστολείς της αντλίας ιόντων πρωτονίων, π.χ. Nexium) και σε διαβητικούς που λαμβάνουν Μετφορμίνη (π.χ. Glucophage).

Επιπλέον έλλειψη της Β12 παρουσιάζεται σε αυστηρά φυτοφάγα άτομα, τους vegans. (Τα φυτικά προϊόντα με Β12 δεν είναι αξιόπιστα, έτσι στους vegans χρειάζεται η λήψη συμπληρωμάτων Β12 ή εμπλουτισμένων με Β12 προϊόντων, ή να τρώνε αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα).

Έλλειψη βιταμίνης Β12  παρουσιάζεται επίσης στην κακοήθη αναιμία (αυτοάνοση νόσος όπου αντισώματα καταστρέφουν κύτταρα του στομάχου και μπλοκάρουν τον ενδογενή παράγοντα), σε γαστρεκτομή, σε βλάβη του τελικού τμήματος του ειλεού (π.χ. Νόσος του Crohn, Κοιλιοκάκη). Επιπλέον στη σπάνια ύπαρξη ταινίας Diphyllobothrium latum στο έντερο.

# Η συνιστώμενη συνήθης ημερήσια δόση (RDI) της βιταμίνης Β12 είναι, σε μg (mcg) σε υγιείς ανθρώπους > 4 ετών είναι 2.4 μg.

[< 1 έτους: 0.5 μg / 1-4 ετών: 0.9 μg / εγκυμονούσες και θηλάζουσες: 2.8 μg]

# Δεν έχει θεσπισθεί μέγιστη επιτρεπόμενη δόση (UL) της βιταμίνης Β12.

# Υπ’ όψιν ότι το σκεύασμα Neurobion περιέχει 200 μg (!) βιταμίνης Β12 (+100 mg βιταμίνης Β1 + 200 mg βιταμίνης Β6).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://ods.od.nih.gov/factsheets/vitamin%20B12-HealthProfessional/